Şark Toplumları Liderlerini ve Aydınlarını Arıyor

• ANASAYFA
• Siyasetname
17 Åžubat 2026

Beşer tarihinin en büyük siyasî, iktisadî ve içtimaî dönüşümünün yaşandığı bir çağda yaşıyoruz. Bu dönüşümün sonunda yeni bir siyasi düzene, yeni bir iktisadi modele ve yeni bir toplum yapısına uyanacağımız çok aşikar bir şekilde ortada. Dünyanın hangi coğrafyasına giderseniz gidin göreceksiniz ki insanlar, bu değişimin ne ile sonuçlanacağı üzerine ciddi kafa yoruyor. Şark toplumları ise yaşadıkları siyasi ve ekonomik buhranlardan dolayı daha yorgun bir gelecek konusunda daha karamsar duruyor…

Ä°ÅŸte! Bu tür tarihî büyük dönüşümlerin yaÅŸandığı asırlarda liderlere ve entelektüellere çok büyük vazifeler düşmektedir. Liderler ve aydınlar, hem geleceÄŸi okuma hem de toplumlara çıkış yolu gösterme ve umut verme konusunda büyük dirayet göstermelidirler. Çöküşün eÅŸiÄŸindeki Batı devletleri son bir hamle ile hem Afrika hem de Asya’daki eski sömürgelerine siyasi ve ekonomik baskı uygulayıp kendilerini toparlama gayretindeler. Ancak sömürgecilerin eski gücünde olmadığını gören Afrikalı ve Asyalı liderler, kendi halklarını korumak için post-sömürgeciliÄŸe karşı bir dirayet gösteriyor.

Bugünlerde piyasaya çıkan iki kitabın günümüzde dünyanın içinde bulunduÄŸu ÅŸartları çok iyi anlattığı düşüncesindeyim. Birinci kitap Almanya eski BaÅŸbakanı Gerhard Schröder’in ‘Son Åžans: Neden Yeni Bir Dünya Düzenine Ä°htiyacımız Var?’ adlı kitabı. Schröder kitabının giriÅŸinde şöyle demektedir: ‘Karşımızda hiç de iç açıcı bir görüntü yok. Ä°kinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinden bu yana, dünya üzerindeki krizlerin sayısı hiç bu kadar yüksek olmamıştı. Dünya adeta komaya girmiÅŸ durumda. Krizlerin, savaÅŸların ve türlü çatışmaların salgın gibi her tarafa yayılmasına kaskatı donmuÅŸ bir ÅŸekilde ve kayıtsız bir ruh haliyle tanık oluyoruz. Eski tanıdığımız haliyle artık var olmayan Batı, köhne yapılar içine sıkışıp kalmış durumda.’

Schröder kitabında, Avrupa BirliÄŸi’nin akıbetini, Avrupa ve NATO iÅŸ birliÄŸinin devam edip etmeyeceÄŸini, Rusya ve Çin’in yeni dünya düzenindeki yerlerini, OrtadoÄŸu’yu nasıl bir geleceÄŸin beklediÄŸini, iklim deÄŸiÅŸikliÄŸi, salgın hastalıklar ve kaynak kıtlığı gibi küresel krizlerin dünyayı nasıl etkileyeceÄŸini irdeliyor. ‘Batı egemenliÄŸindeki eski dünya düzeni çöktü,’ diyen Almanya eski BaÅŸbakanı Schröder, ‘yeni güçler ise kendine kurulmakta olan bu yeni düzende yer bulmaya çalışıyor’ diyor.

Günümüz sorunlarına farklı bir bakış açısı sunan ikinci mühim kitap ise dünyaca tanınmış önemli diplomatlardan olan ABD eski DışiÅŸleri Bakanı Henry Kissinger’in ‘Liderlik: Dünya Stratejisiyle Ä°lgili Altı Ders’ adlı kitabı. LiderliÄŸin yeni dünyanın karşı karşıya olduÄŸu sorunları çözmede önemli bir unsur olduÄŸunu vurgulayan Kissinger kitabında, 20. yüzyılın altı büyük siyasi figürünün stratejilerini inceliyor ve liderlik ile diplomasinin etkileÅŸimini ortaya koyuyor. Kissinger’a göre iki tip lider var: Çığır açıcı liderler ve devlet adamları. Ä°lki yeni bir toplum düzenini meydana getirirken diÄŸeri mevcut ÅŸartları en iyiye ulaÅŸtıran liderdir. Bugün dünyadaki krizlerin çokluÄŸunun ana nedenlerinden birinin sorunları çözecek vizyoner liderlerin azlığından kaynaklandığına iÅŸaret eden Kissinger, dünya düzeninin karşı karşıya olduÄŸu zorlukları göğüsleyebilecek karaktere, zekaya, stratejiye, vizyona ve liyakate sahip liderlerin tekrar çıkıp çıkamayacağını inceliyor.

Hasılıkelam büyük krizlerle yüz yüze olan dünyanın bir yol ayırımında olduğu çok bariz bir şekilde ortada. Dünya yüzeyinde yüzlerce devlet olmasına rağmen lider olarak anılabilecek devletlerin sayısı ise bir elin parmakları kadar. Almanya eski Başbakanı Schröder, Almanya için kitabında çözümler sunarken ABD eski Dışişleri Bakanı Henry Kissinger da ABD için bir yol haritası sunmaktadır. Peki, Şark toplumlarının geleceği için mücadele eden ve yeni vizyonlar ortaya koyacak liderler ve aydınlar ortaya çıkacak mı?..

 

Kaynak: İstiklal Gazetesi, ilk yayımlanma tarihi: 14 Eylül 2022