Beşer tarihinin en büyük siyasî, iktisadî ve içtimaî dönüşümünün yaşandığı bir çağda yaşıyoruz. Bu dönüşümün sonunda yeni bir siyasi düzene, yeni bir iktisadi modele ve yeni bir toplum yapısına uyanacağımız çok aşikar bir şekilde ortada. Dünyanın hangi coğrafyasına giderseniz gidin göreceksiniz ki insanlar, bu değişimin ne ile sonuçlanacağı üzerine ciddi kafa yoruyor. Şark toplumları ise yaşadıkları siyasi ve ekonomik buhranlardan dolayı daha yorgun bir gelecek konusunda daha karamsar duruyor…
İşte! Bu tür tarihî büyük dönüşümlerin yaşandığı asırlarda liderlere ve entelektüellere çok büyük vazifeler düşmektedir. Liderler ve aydınlar, hem geleceği okuma hem de toplumlara çıkış yolu gösterme ve umut verme konusunda büyük dirayet göstermelidirler. Çöküşün eşiğindeki Batı devletleri son bir hamle ile hem Afrika hem de Asya’daki eski sömürgelerine siyasi ve ekonomik baskı uygulayıp kendilerini toparlama gayretindeler. Ancak sömürgecilerin eski gücünde olmadığını gören Afrikalı ve Asyalı liderler, kendi halklarını korumak için post-sömürgeciliğe karşı bir dirayet gösteriyor.
Bugünlerde piyasaya çıkan iki kitabın günümüzde dünyanın içinde bulunduğu şartları çok iyi anlattığı düşüncesindeyim. Birinci kitap Almanya eski Başbakanı Gerhard Schröder’in ‘Son Şans: Neden Yeni Bir Dünya Düzenine İhtiyacımız Var?’ adlı kitabı. Schröder kitabının girişinde şöyle demektedir: ‘Karşımızda hiç de iç açıcı bir görüntü yok. İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinden bu yana, dünya üzerindeki krizlerin sayısı hiç bu kadar yüksek olmamıştı. Dünya adeta komaya girmiş durumda. Krizlerin, savaşların ve türlü çatışmaların salgın gibi her tarafa yayılmasına kaskatı donmuş bir şekilde ve kayıtsız bir ruh haliyle tanık oluyoruz. Eski tanıdığımız haliyle artık var olmayan Batı, köhne yapılar içine sıkışıp kalmış durumda.’
Schröder kitabında, Avrupa Birliği’nin akıbetini, Avrupa ve NATO iş birliğinin devam edip etmeyeceğini, Rusya ve Çin’in yeni dünya düzenindeki yerlerini, Ortadoğu’yu nasıl bir geleceğin beklediğini, iklim değişikliği, salgın hastalıklar ve kaynak kıtlığı gibi küresel krizlerin dünyayı nasıl etkileyeceğini irdeliyor. ‘Batı egemenliğindeki eski dünya düzeni çöktü,’ diyen Almanya eski Başbakanı Schröder, ‘yeni güçler ise kendine kurulmakta olan bu yeni düzende yer bulmaya çalışıyor’ diyor.
Günümüz sorunlarına farklı bir bakış açısı sunan ikinci mühim kitap ise dünyaca tanınmış önemli diplomatlardan olan ABD eski Dışişleri Bakanı Henry Kissinger’in ‘Liderlik: Dünya Stratejisiyle İlgili Altı Ders’ adlı kitabı. Liderliğin yeni dünyanın karşı karşıya olduğu sorunları çözmede önemli bir unsur olduğunu vurgulayan Kissinger kitabında, 20. yüzyılın altı büyük siyasi figürünün stratejilerini inceliyor ve liderlik ile diplomasinin etkileşimini ortaya koyuyor. Kissinger’a göre iki tip lider var: Çığır açıcı liderler ve devlet adamları. İlki yeni bir toplum düzenini meydana getirirken diğeri mevcut şartları en iyiye ulaştıran liderdir. Bugün dünyadaki krizlerin çokluğunun ana nedenlerinden birinin sorunları çözecek vizyoner liderlerin azlığından kaynaklandığına işaret eden Kissinger, dünya düzeninin karşı karşıya olduğu zorlukları göğüsleyebilecek karaktere, zekaya, stratejiye, vizyona ve liyakate sahip liderlerin tekrar çıkıp çıkamayacağını inceliyor.
Hasılıkelam büyük krizlerle yüz yüze olan dünyanın bir yol ayırımında olduğu çok bariz bir şekilde ortada. Dünya yüzeyinde yüzlerce devlet olmasına rağmen lider olarak anılabilecek devletlerin sayısı ise bir elin parmakları kadar. Almanya eski Başbakanı Schröder, Almanya için kitabında çözümler sunarken ABD eski Dışişleri Bakanı Henry Kissinger da ABD için bir yol haritası sunmaktadır. Peki, Şark toplumlarının geleceği için mücadele eden ve yeni vizyonlar ortaya koyacak liderler ve aydınlar ortaya çıkacak mı?..
Kaynak: İstiklal Gazetesi, ilk yayımlanma tarihi: 14 Eylül 2022
Külbe-i ahzân’ında âh ü fizâr bir Simurg. Ehl-i hikmet muhibbi ve hakikat arayıcısı bir yolcu. Uluslararası ilişkiler, ilahiyat, dinler tarihi ve felsefe alanlarıyla iştigal eder, hududü’l...
DETAYLAR
