Akdeniz’de savaş mı, barış mı?

• ANASAYFA
• Hariciyye
9 Ocak 2026

2.Dünya Savaşı’ndan bu yana en büyük savaÅŸ gemisi birikimine tanıklık eden Akdeniz’de, yüzlerce savaÅŸ gemisi bulunmaktadır. SoÄŸuk SavaÅŸ sonrası yeni düzenin sancılarını çeken dünyada, siyasi, ekonomik, sosyal, kültürel, askeri ve teknolojik deÄŸiÅŸimler de büyük hızla devam etmektedir. 21. yüzyılın başında DoÄŸu Akdeniz’de çeyrek yüzyıl önce kimsenin öngöremeyeceÄŸi hidrokarbon rezevleri tespit edilmiÅŸtir. Toplam deÄŸeri üç trilyon doları bulan doÄŸalgaz rezevrlerinin bugünkü tüketim miktarıyla Türkiye’nin yaklaşık 572, Avrupa’nın ise 30 yıllık doÄŸalgaz ihtiyacını karşılayabileceÄŸi belirtilmektedir.

Dr. Tümamiral Cihat Yaycı ‘Libya Türkiye’nin Denizden KomÅŸusudur’ adlı kitabında, ‘Bu büyüklükteki bir rezervin ekonomik deÄŸerinin yanı sıra politik etkisi bölgeyi yeni bir cazibe merkezi haline getirmiÅŸtir. Gerek bölge ülkelerinin son yıllarda artan çabaları gerekse bölge dışı güçlerin DoÄŸu Akdeniz’e yönelik artan faaliyetleri bu durumu teyit eder niteliktedir’ demektedir.

Halihazırda, küresel ve bölgesel aktörler dahil olmak üzere onlarca ülke DoÄŸu Akdeniz’de faaliyet icra etmektedir. Akdeniz’de kıyısı olmayan ülkelerin, DoÄŸu Akdeniz’de daha çok faaliyet göstermesi bölgedeki hassasiyeti çok açık bir ÅŸekilde göstermektedir. Bu hal, DoÄŸu Akdeniz’deki güvenlik ortamını daha karmaşık bir hale sokmuÅŸtur. Türkiye de diÄŸer Akdeniz’e komÅŸu ülkeler gibi DoÄŸu Akdeniz’de politik ve askeri alanda ihtiyatlı ve hazır bir durumda geliÅŸmeleri izlemektedir. Türkiye gelecek nesilleri için DoÄŸu Akdeniz’deki hak ve menfaatlerini hukuki anlamda savunmaya devam etmektedir.

Bugün Suriye’de, Libya’da, Lübnan’da, Filistin’de devam eden savaÅŸ, kaos ve düzensizliÄŸin ana nedenlerinden biri Akdeniz’deki fiili durumdur. Bunlarla birlikte devam eden düzensiz göç ve terörizm gibi kara kaynaklı sorunlar da, DoÄŸu Akdeniz’deki deniz alanlarını on yıllardır güvensizleÅŸtirmekte ve istikrarsızlaÅŸtırmaktadır. Unutulmamalı ki, Mısır’ın ilk seçilmiÅŸ CumhurbaÅŸkanı Muhammed Mursi’ye karşı yapılan askeri darbe de Akdeniz ve SüveyÅŸ Kanalı’ndan dolayı yapılmıştır. Mursi’nin Mısır’ın kendi ayakları üzerinde kalabilecek potansiyeli SüveyÅŸ ve Akdeniz’den saÄŸlayacağına yönelik projeleri Ä°srail’i ciddi manada rahatsız etmiÅŸti.

2 bin yılında dünyanın en büyük doÄŸalgaz yataklarından birinin DoÄŸu Akdeniz’de bulunması, Akdeniz’in jeopolitik ve jeoekonomik konumunu kat be kat artırmıştır. Yeni dünya sisteminin oluÅŸumunda Akdeniz’in çok önemli rol oynayacağı bu geliÅŸmelerle birlikte çok açık görünmektedir. Türkiye’nin ve Arap ülkelerinin Akdeniz’deki haklarından dolayı kazanacakları konumdan rahatsız olan Ä°srail baÅŸta olmak üzere Yunanistan ve diÄŸer Batılı ülkeler, Müslüman ülkeleri DoÄŸu Akdeniz’den uzak tutmak için her türlü hukuksuz faaliyetlerini sürdürmeye devam etmektedir.

Fransız yazar, siyasetçi ve ekonomist Jacques Attali ‘Denizin Tarihi’ adlı kitabında gelecekte Akdeniz’de olabilecekleri şöyle not etmektedir: ‘Deniz terörü gelecekte yeni bir savaÅŸ biçimi olarak ortaya çıkabilir. Bu savaşın pek çok farklı biçime bürüneceÄŸi tahayyül edilebilir: Denizaltı ve dronelar kullanmak, kruvaziyer gemilerinin üstüne veya limanlara intihar gemileri veya rehinelerle dolu gemiler yollamak, Akdeniz’e patlayıcı ve göçmen yüklü gemiler göndermek, veyahut en önemli deniz kablolarından bazılarını kesmek gibi.’

Peki, Akdeniz istikbalde savaşın mı yoksa yeniden birlikteliÄŸin mekanı mı olacak? ‘Akdeniz barışa alışkın insanların yaÅŸadığı yerdir’ diyen filozoflar, ‘Akdeniz’de hayat, kültürel alışveriÅŸ, yakınlık ve karşılıklı taviz üzerine kurulmuÅŸ bir hayat anlayış mevcuttur’ demektedirler. O halde, Akdeniz’i yeni yapısıyla yeniden yorumlamak, Fransız sosyolog ve filozof Edgar Morin’in ifadesiyle ‘mediterraneiser la pensee’, yani ‘düşünceyi akdenizleÅŸtirmek’ kavramı ile kendini 21. yüzyılda ortaya koyabilecek mi? Bunu elbetteki zaman gösterecek…

 

Kaynak: İstiklal Gazetesi, ilk yayımlanma tarihi: 31 Aralık 2019