Pakistan medreseleri, sonunda T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcndemine girmeyi ba\u015fard\u0131. \u0130slamabad y\u00f6netiminin talebi \u00fczerine Ba\u015fbakan Erdo\u011fan kriz ve ke\u015fmeke\u015f ile bo\u011fu\u015fan \u00fclkeye \u201c\u0130mam Hatip modeli\u201dni takdim etti. \u015eimdi herkes bu modelin Pakistan\u2019\u0131 kurtaraca\u011f\u0131ndan dem vuruyor. Peki, sormak laz\u0131m hakikaten \u201c\u0130mam Hatip modeli\u201d Pakistan i\u00e7in bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f olabilir mi?<\/p>\n
Bunun cevab\u0131n\u0131 vermek i\u00e7in her \u015feyden \u00f6nce 9. y\u00fczy\u0131ldan beri de\u011fi\u015fik h\u00fck\u00fcmdarlar ve farkl\u0131 \u015fartlarda 21. y\u00fczy\u0131la kadar varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren ve bir\u00e7ok ini\u015f-\u00e7\u0131k\u0131\u015f g\u00f6ren bu medreseleri yak\u0131ndan tan\u0131mam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n
\u201cMedrese\u201d kelimesi Arap\u00e7a bir kelimedir. Okumak, \u00f6\u011frenmek, okutmak, \u00f6\u011fretmek manas\u0131na gelen \u201cde-re-se\u201d k\u00f6k\u00fcnden t\u00fcretilmi\u015ftir. Ders, medrese, m\u00fcderris, d\u0131rasat ve tedrisat kelimeleri ay\u0131n k\u00f6kten gelmektedir. Kadim d\u00f6nemlerde okul, \u00fcniversite ve kolej manas\u0131nda kullan\u0131lan medrese s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc Fars\u00e7a, Malayca, T\u00fcrk\u00e7e, Sivahilice gibi bir\u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman topluluklar\u0131n diline ge\u00e7mi\u015f ve t\u00fcm okullar i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u0130slam\u2019\u0131n daha ilk g\u00fcnlerinden itibaren yay\u0131lmaya ba\u015flayan medreseler, en parlak d\u00f6nemlerini Sel\u00e7uklular ve Eyyubiler d\u00f6neminde ya\u015fad\u0131. \u0130sfahan, Belh, Herat, Musul, Ba\u011fdat, Basra, Tus, Buhara, Semerkand, Ni\u015fabur, Merv, D\u0131me\u015fk, Sana, Timbuktu, \u0130\u015fbiliyye, G\u0131rnata, Kayravan ve Zeytune\u2019de kurulan medreseler \u00e7ok me\u015fhur idi. Bu medreselerin en \u00fcnl\u00fclerinden olan Niz\u00e2miye ve Mustans\u0131riye\u2019de \u00e7ok de\u011ferli \u0130slam \u00e2limleri yeti\u015fti.<\/p>\n
Tarih boyunca medreseler, devlet taraf\u0131ndan de\u011fil \u00f6zel ki\u015filer ve vak\u0131flar taraf\u0131ndan in\u015fa edildi. Kurucunun bir devlet adam\u0131 olmas\u0131 halinde bile o, bu vak\u0131f tasarrufunu M\u00fcsl\u00fcman bir ferd olarak yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bundan dolay\u0131 medreseler g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek, \u201c\u00f6zel, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve \u015fahs\u00ee\u201d m\u00fcesseseler olarak gelmi\u015ftir. Genelde herhangi bir \u201cf\u0131k\u0131h\u201d mezhebi eksenli olan medreselerde tefsir, hadis, kelam\u0131n yan\u0131 s\u0131ra dil ve edebiyat ilimleri \u201calet ilmi\u201d (yard\u0131mc\u0131 ilim) ad\u0131 alt\u0131nda \u00f6\u011fretildi.<\/p>\n
Hint alt k\u0131tas\u0131ndaki medreselerin tarihi de Emeviler d\u00f6neminde \u0130sl\u00e2m`\u0131n b\u00f6lgeye girmesine kadar gider. Fakat bug\u00fcn Bat\u0131l\u0131lar\u0131n dillerine pelesenk ettikleri Diyobend medreseleri ise, \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fine kar\u015f\u0131 Hint alt k\u0131tas\u0131ndaki insanlara \u0130sl\u00e2mi ilimleri \u00f6\u011fretmek i\u00e7in kuruldu. Diyobend medreselerinin ilk temelleri 30 May\u0131s 1866 tarihinde Muhammed Kas\u0131m Nanevtevi (1832-1880) ve Re\u015fid Ahmed Gangohi`nin (1825-1905) \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde bir grup \u00e2lim taraf\u0131ndan Delhi`ye 90 mil uzakl\u0131ktaki Diyobend kasabas\u0131nda \u00c7atta mescidinde at\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Osmanl\u0131 Devleti\u2019nden de b\u00fcy\u00fck destek g\u00f6ren Diyobend medreselerinin, Bat\u0131l\u0131lar\u0131n iddia etti\u011fi gibi Vahhabi-Selefi d\u00fc\u015f\u00fcnce ile hi\u00e7bir ba\u011flant\u0131s\u0131 yoktur. Hatta \u0130slam tarihi boyunca var olan medreselerin \u00e7o\u011fu, f\u0131k\u0131h ekolleri eksenli ve genelde Hanefi, \u015eafi ve Maliki mezhebi a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131d\u0131r. Hanbeli medreseleri ise yok denecek kadar azd\u0131r. Diyobend medreselerinde de Hanefi mezhebine ait kitaplar okutulur ve tasavvuf terbiyesi verilir.<\/p>\n
Diyobendlilerin bug\u00fcn Pakistan ba\u015fta olmak \u00fczere Hindistan, Afganistan, Banglade\u015f, Ke\u015fmir ve G\u00fcney Afrika`da \u00e7ok b\u00fcy\u00fck etkinlikleri bulunmaktad\u0131r. Sadece Pakistan\u2019da 10 ila 13 bin aras\u0131nda bulunan medreselerde 1,7 milyon talebe okutulmaktad\u0131r. Brelvi, \u015eii, Ehli Hadis, Selefi ve Cemaati \u0130slami medreselerinin de bulundu\u011fu Hint alt-k\u0131tas\u0131nda, medreselerin y\u00fczde 80\u2019i Diyobendi ekol\u00fcne m\u00fcntesiptir.<\/p>\n
Bat\u0131, genel olarak bu medreselere \u201c\u015fiddet ya da ter\u00f6r yuvas\u0131\u201d olarak bakt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc alt-k\u0131tan\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerini yeti\u015ftiren Diyobend medreseleri ayn\u0131 zamanda i\u015fgalcilere kar\u015f\u0131 da hep direndi. Pakistanl\u0131lar ise, bu m\u00fcesseseleri hep kendi tarihlerinin ve kimliklerinin bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc. Ayr\u0131ca Pakistan`daki resmi okullarda ilk, orta, lise ve \u00fcniversitelerde okutulan \u201cPakistan Studies\u201d adl\u0131 kitaplarda, medreselerin Pakistan\u2019\u0131n kurulu\u015funda oynad\u0131\u011f\u0131 role geni\u015f yer ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Bug\u00fcn n\u00fcfusu 200 milyonu bulan Pakistan\u2019da, 77 milyon fakir insan bulunmaktad\u0131r. H\u00e2lihaz\u0131rdaki iktidar, \u00fclkesindeki fakirlere odaklanmas\u0131 gerekirken, her nedense 11 Eyl\u00fcl olaylar\u0131ndan sonra ABD\u2019nin bask\u0131s\u0131yla medreseleri hedef tahtas\u0131 haline getirdi. Medreselerle ve Veziristan\u2019daki silahl\u0131 gruplarla m\u00fccadele etmesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Amerikan y\u00f6netiminden her y\u0131l milyon dolarlar almaya ba\u015flad\u0131. Pakistan halk\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck tepkisini \u00e7eken ve ordu i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcnmelere neden olan bu olaylar h\u00e2l\u00e2 devam ediyor.<\/p>\n
Pakistan y\u00f6netimi, son y\u0131llarda Bat\u0131\u2019dan ald\u0131\u011f\u0131 destek ile medreselere, gerekti\u011finde Lal Mescidi\u2019nde oldu\u011fu gibi sald\u0131r\u0131 d\u00fczenleyebiliyor ya da ABD ordusuna Veziristan\u2019daki medreselerin koordinatlar\u0131n\u0131 verip \u201cter\u00f6r h\u00fccreleri\u201d diye bombalat\u0131yor.<\/p>\n
1947\u2019de kuruldu\u011fu g\u00fcnden beri medreselere b\u00fcy\u00fck \u00f6nem atfeden Pakistan, nas\u0131l oldu da son 9 y\u0131lda halka ra\u011fmen bu m\u00fcesseseleri kar\u015f\u0131s\u0131na ald\u0131? Pakistan halk\u0131, bug\u00fcne dek ba\u011f\u0131ms\u0131z ve sivil olarak gelen bu medreselere y\u00f6nelik \u201creform\u201d \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ise g\u00fclerek ge\u00e7i\u015ftiriyor.<\/p>\n
Son olarak medreseye kar\u015f\u0131 \u201c\u0130mam Hatip modeli\u201dne can simidi gibi sar\u0131lan Pakistan\u2019\u0131n Bat\u0131 hayran\u0131 siyasileri bunu bir merhale olarak kullan\u0131p bu dini okullar\u0131n i\u00e7ini bo\u015faltmak istiyor. Herkes biliyor ki \u0130mam Hatip m\u00fcfredat\u0131 ile medreselerin m\u00fcfredat\u0131 aras\u0131nda da\u011flar kadar fark var. \u201cDers-e Nizami\u201d program\u0131na ba\u011fl\u0131 olan Pakistan medreselerinde e\u011fitim 8 y\u0131l devam ediyor. Buray\u0131 bitiren bir talebe hem haf\u0131z hem de t\u00fcm \u0130slami ilimleri tedris ederek mezun oluyor. Bu e\u011fitimden sonra 3 y\u0131l daha ihtisas okuyanlar \u00fclkede \u201cm\u00fcft\u00fc\u201d oluyor. Medreselere \u0130mam Hatip\u2019te oldu\u011fu gibi 9. s\u0131n\u0131ftan de\u011fil gen\u00e7 ya\u015flarda ba\u015flayan talebeler, bug\u00fcn ilahiyatlar\u0131n doktora b\u00f6l\u00fcmlerinde okuyanlardan daha iyi metin \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi yapabiliyor.<\/p>\n
Velhas\u0131l, Pakistan halk\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin medreselerin i\u00e7ini bo\u015faltmaya \u00e7al\u0131\u015fan Bat\u0131\u2019n\u0131n oyununa gelmemesini istiyor. Ankara\u2019n\u0131n zeki ve ak\u0131ll\u0131 hareket etmesini isteyen Pakistanl\u0131lar, T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6lge halk\u0131 nezdindeki imaj\u0131n\u0131n bozulmamas\u0131 i\u00e7in emperyalistlerin oyunlar\u0131na dikkat etmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Ne diyelim, bizden uyarmas\u0131, fazla gaza gelmemek laz\u0131m galiba\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pakistan medreseleri, sonunda T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcndemine girmeyi ba\u015fard\u0131. \u0130slamabad y\u00f6netiminin talebi \u00fczerine Ba\u015fbakan Erdo\u011fan kriz ve ke\u015fmeke\u015f ile bo\u011fu\u015fan \u00fclkeye \u201c\u0130mam […]","protected":false},"author":2,"featured_media":90,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,11],"tags":[],"class_list":["post-89","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fikriyyat","category-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=89"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":91,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89\/revisions\/91"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/90"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=89"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=89"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}