{"id":884,"date":"2026-07-30T00:43:20","date_gmt":"2026-07-29T21:43:20","guid":{"rendered":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/?p=884"},"modified":"2026-07-30T00:44:14","modified_gmt":"2026-07-29T21:44:14","slug":"kanuniden-erdogana-bagdatla-iliskilerin-tarihi-hafizasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/kanuniden-erdogana-bagdatla-iliskilerin-tarihi-hafizasi\/884","title":{"rendered":"Kanuni\u2019den Erdo\u011fan\u2019a: Ba\u011fdat\u2019la \u0130li\u015fkilerin Tarih\u00ee Haf\u0131zas\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Ortado\u011fu\u2019yu anlamak isteyenler i\u00e7in bazen y\u00fczlerce akademik kitap okumaktan daha \u00f6\u011fretici \u015fehirler vard\u0131r. Benim i\u00e7in o \u015fehirlerin ba\u015f\u0131nda L\u00fcbnan gelir. \u00c7\u00fcnk\u00fc L\u00fcbnan, yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fck bir Akdeniz \u00fclkesi de\u011fil; b\u00fct\u00fcn Ortado\u011fu\u2019nun k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclm\u00fc\u015f bir haritas\u0131d\u0131r. Bu \u00fclkede co\u011frafyam\u0131z\u0131n hemen b\u00fct\u00fcn din\u00ee, mezheb\u00ee ve etnik renklerini g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ayn\u0131 zamanda Washington\u2019dan Paris\u2019e, Tahran\u2019dan Riyad\u2019a kadar b\u00f6lge \u00fczerinde s\u00f6z sahibi olmak isteyen b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7lerin siyas\u00ee, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel etkilerini de ayn\u0131 anda g\u00f6zlemleyebilirsiniz. Bu sebeple y\u0131llard\u0131r Ortado\u011fu\u2019da ya\u015fanan her b\u00fcy\u00fck k\u0131r\u0131lmay\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken yolum mutlaka Beyrut\u2019a d\u00fc\u015fer. Entelekt\u00fcel \u00e7evrelerle, din\u00ee mercilerle, siyaset\u00e7ilerle ve kanaat \u00f6nderleriyle yapt\u0131\u011f\u0131m uzun sohbetler, \u00e7o\u011fu zaman resm\u00ee raporlar\u0131n ve diplomatik analizlerin s\u00f6yleyemedi\u011fi hakikatleri ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n<p>Bu isimlerden biri de L\u00fcbnan\u2019\u0131n yeti\u015ftirdi\u011fi en \u00f6nemli \u015eii d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerden ve entelekt\u00fcellerinden merhum Hani Fahs idi. Irak\u2019\u0131n din\u00ee medreselerinde e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f, \u0130ran\u2019\u0131, Irak\u2019\u0131 ve Levant co\u011frafyas\u0131n\u0131 yak\u0131ndan tan\u0131m\u0131\u015f, Filistin davas\u0131n\u0131n efsanevi lideri Yaser Arafat\u2019\u0131n yak\u0131n dostlar\u0131 aras\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131. Fakat onu farkl\u0131 k\u0131lan yaln\u0131zca ilm\u00ee birikimi de\u011fildi. Ayn\u0131 zamanda mezhepler \u00fcst\u00fc bir ufka sahipti. \u015eii kimli\u011fini korurken \u00fcmmet perspektifinden vazge\u00e7meyen ender isimlerden biriydi. T\u00fcrkiye\u2019ye kar\u015f\u0131 besledi\u011fi samimi muhabbet de bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n do\u011fal bir sonucuydu. Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131 dikkatle takip eder, T\u00fcrkiye\u2019nin yeniden b\u00f6lgesel bir denge unsuru h\u00e2line geli\u015fini b\u00fcy\u00fck bir heyecanla anlat\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Bir sohbetimiz s\u0131ras\u0131nda bana uzun uzun \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti: \u201cBaz\u0131 anla\u015fmazl\u0131k sebepleri veya T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ile yak\u0131n ya da uzak baz\u0131 \u00fclkeler aras\u0131nda zaman zaman ortaya \u00e7\u0131kan gerginlikler, T\u00fcrkiye ile \u00e7evresi aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin \u00f6nemini ve derinli\u011fini azaltamaz. Tarih\u00ee k\u00f6klere sahip olan, bug\u00fcn\u00fc \u015fekillendiren ve gelece\u011fe uzanan bu ili\u015fkiler, T\u00fcrkiye\u2019ye yeniden dirili\u015f ve medeniyet in\u015fas\u0131na y\u00f6nelik \u00f6nc\u00fc bir rol y\u00fcklemektedir. Bu rol, s\u00fcrekli yenilenebilir ve geli\u015ftirilebilir.\u201d<\/p>\n<p>Bu s\u00f6zler, yaln\u0131zca T\u00fcrkiye\u2019ye duyulan romantik bir sempatiyi de\u011fil, tarih \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f stratejik bir bak\u0131\u015f\u0131 yans\u0131t\u0131yordu. Fahs\u2019a g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ona ayr\u0131cal\u0131k de\u011fil, a\u011f\u0131r bir sorumluluk y\u00fckl\u00fcyordu. Ona g\u00f6re b\u00fcy\u00fck devlet olmak, daha fazla g\u00fc\u00e7 sahibi olmak de\u011fil; daha fazla y\u00fck ta\u015f\u0131may\u0131 g\u00f6ze alabilmekti. Bu nedenle T\u00fcrkiye\u2019nin gelece\u011fini de\u011ferlendirirken s\u00fcrekli iki tarih\u00ee s\u00fctuna i\u015faret ederdi. \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin bu b\u00fct\u00fcnle\u015ftirici liderli\u011fi \u00fcstlenebilmesinin iki \u00f6nemli tarih\u00ee dayana\u011f\u0131 vard\u0131r\u201d der ve eklerdi: \u201cBirincisi Osmanl\u0131 tecr\u00fcbesidir; ancak bu miras ele\u015ftirel bi\u00e7imde de\u011ferlendirilmelidir. \u0130kincisi ise Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda ya\u015fanan modernle\u015fme s\u00fcrecidir; bu da ayn\u0131 \u015fekilde ele\u015ftirilmelidir. Buradaki ele\u015ftiri, reddetmek anlam\u0131na de\u011fil, ay\u0131klamak ve geli\u015ftirmek anlam\u0131na gelir.\u201d<\/p>\n<p>Onun zihnindeki T\u00fcrkiye tasavvuru ne nostaljik bir Osmanl\u0131 \u00f6zlemiydi ne de modern ulus-devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131na hapsolmu\u015f dar bir milliyet\u00e7ilikti. Aksine tarih ile modernli\u011fi bulu\u015fturabilecek, medeniyet haf\u0131zas\u0131n\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f devlet tecr\u00fcbesiyle yeniden yorumlayabilecek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir merkez aray\u0131\u015f\u0131yd\u0131. Bu y\u00fczden s\u0131k s\u0131k \u015fu uyar\u0131y\u0131 yapard\u0131: \u201cBug\u00fcn bir\u00e7ok g\u00fc\u00e7 merkezi, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n farkl\u0131 unsurlar\u0131 aras\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131klar\u0131 s\u00fcrekli canl\u0131 tutarak yeni ayr\u0131\u015fmalar \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ama\u00e7, bu toplumlar\u0131 kal\u0131c\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131nda tutmak ve b\u00f6ylece ger\u00e7ek kalk\u0131nmalar\u0131n\u0131 engellemektir. T\u00fcrkiye\u2019nin bu tarih\u00ee g\u00f6revi \u00fcstlenmesinde a\u00e7\u0131k ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00e7\u0131kar\u0131 bulunmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye\u2019nin ger\u00e7ek menfaati; karde\u015flerinin, kom\u015fular\u0131n\u0131n ve dostlar\u0131n\u0131n menfaatlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir. Kendi g\u00fcvenli\u011fi ve istikrar\u0131 da onlar\u0131n g\u00fcvenli\u011fi ve istikrar\u0131yla do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Bu de\u011ferlendirmeleri yapt\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda Arap d\u00fcnyas\u0131 b\u00fcy\u00fck k\u0131r\u0131lmalar ya\u015f\u0131yor, Suriye\u2019de Esed rejimi katliamlara ve varil bombalar\u0131na imza at\u0131yor, Irak ise gelece\u011fe dair bir umut bile ta\u015f\u0131m\u0131yordu. Buna ra\u011fmen Hani Fahs, gelece\u011fin T\u00fcrkiye merkezli yeni bir b\u00f6lgesel dengeye do\u011fru ilerledi\u011fini y\u0131llar \u00f6ncesinden g\u00f6r\u00fcyordu. Bundan dolay\u0131 da T\u00fcrkiye\u2019nin bunu istemeyen \u00fclkeler ve gruplar taraf\u0131ndan dahili ve harici sald\u0131r\u0131lara maruz kalaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu.<\/p>\n<p>Sohbetlerimizin en dikkat \u00e7ekici k\u0131sm\u0131 ise Kan\u00fbn\u00ee Sultan S\u00fcleyman \u00fczerineydi. Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan\u2019dan s\u00f6z a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7o\u011fu zaman s\u00f6z\u00fc Kan\u00fbn\u00ee\u2019ye getirir ve iki isim aras\u0131nda tarih\u00ee bir paralellik kurard\u0131. Ona g\u00f6re Kan\u00fbn\u00ee\u2019nin Ba\u011fdat Seferi yaln\u0131zca asker\u00ee bir fetih de\u011fildi; mezhep \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yumu\u015fatan, kutsal \u015fehirleri ihya eden ve \u0130slam co\u011frafyas\u0131n\u0131 ortak bir siyasal zeminde bulu\u015fturan b\u00fcy\u00fck bir medeniyet y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcyd\u00fc. Bug\u00fcn de T\u00fcrkiye ancak ayn\u0131 kapsay\u0131c\u0131 vizyon ile yeniden b\u00f6lgenin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00fcstlenebilece\u011fini ifade ediyor bunu da Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan\u2019\u0131n ba\u015farabilece\u011fini ve bundan dolay\u0131 da Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan\u2019\u0131 \u201cII. Kanun\u00ee\u201d olarak adland\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n<p>Hani Fahs\u2019\u0131n \u00f6zellikle \u00fczerinde durdu\u011fu konu, Kan\u00fbn\u00ee\u2019nin Kerbel\u00e2 ve Necef ziyaretleriydi. \u015eii tarih yaz\u0131m\u0131nda bu ziyaretlerin \u00f6nemli bir yere sahip oldu\u011funu, ge\u00e7mi\u015fte bir\u00e7ok \u015eii \u00e2limin bu ziyaretleri \u00f6vg\u00fcyle anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Osmanl\u0131 idaresine ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ifade eden eserler kaleme ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylerdi. Ona g\u00f6re Kan\u00fbn\u00ee\u2019nin ba\u015far\u0131s\u0131 yaln\u0131zca Ba\u011fdat\u2019\u0131 fethetmesi de\u011fildi; fethetti\u011fi g\u00f6n\u00fclleri koruyabilmesiydi.<\/p>\n<p>Ger\u00e7ekten de tarih kaynaklar\u0131 bu tabloyu do\u011frulamaktad\u0131r. Kan\u00fbn\u00ee Sultan S\u00fcleyman, Aral\u0131k 1534\u2019te Ba\u011fdat\u2019a girdi\u011finde \u015fehir b\u00fcy\u00fck bir endi\u015fe i\u00e7indeydi. Safev\u00ee propagandas\u0131, Osmanl\u0131 ordusunun \u015fehre katliam yapmak i\u00e7in geldi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde s\u00f6ylentiler yaym\u0131\u015ft\u0131. Ancak ya\u015fananlar bunun tam tersiydi. Kan\u00fbn\u00ee, \u015fehrin ya\u011fmalanmas\u0131na kesinlikle izin vermedi. S\u00fcnni ya da \u015eii ayr\u0131m\u0131 g\u00f6zetmeden b\u00fct\u00fcn halk\u0131n can ve mal g\u00fcvenli\u011fini teminat alt\u0131na ald\u0131. Fetih, kanla de\u011fil; g\u00fcven duygusuyla tamamland\u0131.<\/p>\n<p>Ba\u011fdat\u2019ta birka\u00e7 g\u00fcn kald\u0131ktan sonra y\u00f6n\u00fcn\u00fc K\u00e2z\u0131miye\u2019ye \u00e7evirdi. \u0130mam M\u00fbs\u00e2 el-K\u00e2z\u0131m ve \u0130mam Muhammed el-Cev\u00e2d\u2019\u0131n t\u00fcrbelerini b\u00fcy\u00fck bir h\u00fcrmetle ziyaret etti. B\u00fcy\u00fck mutasavv\u0131f Ma\u2018r\u00fbf el-Kerh\u00ee\u2019nin kabrinde dua etti. Safev\u00ee h\u00fck\u00fcmdar\u0131 \u015eah \u0130smail taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lan ancak yar\u0131m kalan t\u00fcrbe in\u015faatlar\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131n\u0131 emretti. T\u00fcrbelerin hizmetlilerinin maa\u015flar\u0131n\u0131 devlet hazinesine ba\u011flatt\u0131. Bu yaln\u0131zca din\u00ee bir hassasiyet de\u011fil, ayn\u0131 zamanda farkl\u0131 mezheplere verilen g\u00fcven mesaj\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Necef ziyareti ise tarih\u00ee haf\u0131zada \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc izler b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Rivayete g\u00f6re Kan\u00fbn\u00ee, Hz. Ali\u2019nin t\u00fcrbesinin kubbesini uzaktan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde at\u0131ndan indi. Yolun geri kalan\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcyerek kat etti. Kaynaklar, kubbeyi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc anda heyecandan titredi\u011fini, y\u00fcr\u00fcrken Hz. Ali (ra)\u2019yi \u00f6ven beyitler okudu\u011funu aktar\u0131r. Bu sahne, Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmdar\u0131n\u0131n siyas\u00ee kudreti kadar Ehl-i Beyt\u2019e duydu\u011fu h\u00fcrmeti de g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>Kan\u00fbn\u00ee daha sonra Kerbel\u00e2\u2019ya ge\u00e7ti. Burada Hz. H\u00fcseyin ve Hz. Abbas\u2019\u0131n t\u00fcrbelerini ziyaret etti, t\u00fcrbedarlara k\u0131ymetli hediyeler verdi ve kutsal mek\u00e2nlar\u0131n tamir edilmesini emretti. H\u00fcseyniye Su Kanal\u0131 temizletildi, kumla dolan bah\u00e7eler yeniden suyla bulu\u015fturuldu. Kerbel\u00e2\u2019y\u0131 s\u0131k s\u0131k tehdit eden ta\u015fk\u0131nlar\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla bentler in\u015fa edildi. F\u0131rat\u2019\u0131n sular\u0131 yeniden \u015fehre ula\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. \u015eiiler aras\u0131nda bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, \u201c\u0130mam H\u00fcseyin\u2019in bereketiyle Sultan\u2019\u0131n eli birle\u015fti.\u201d \u015feklinde anlat\u0131lmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p>Kan\u00fbn\u00ee\u2019nin dikkati yaln\u0131zca \u015eii kutsal mek\u00e2nlar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildi. Kerbel\u00e2 ve Necef ziyaretlerinin ard\u0131ndan \u0130mam-\u0131 \u00c2zam Eb\u00fb Han\u00eefe\u2019nin t\u00fcrbesini ziyaret etti. Safev\u00eeler d\u00f6neminde tahrip edilen kabri yeniden ihya ettirdi. T\u00fcrbenin \u00fczerine b\u00fcy\u00fck bir kubbe ve cami yap\u0131lmas\u0131n\u0131 emretti. Bununla yetinmeyerek han, hamam, misafirhane, d\u00fckk\u00e2nlar ve asker\u00ee garnizonun bulundu\u011fu b\u00fcy\u00fck bir k\u00fclliye kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Ayn\u0131 d\u00f6nemde Abd\u00fclk\u00e2dir Geyl\u00e2n\u00ee Hazretleri\u2019nin t\u00fcrbesi de yeniden imar edildi.<\/p>\n<p>Baz\u0131 tarih\u00e7iler bu siyaseti Fatih Sultan Mehmed\u2019in \u0130stanbul\u2019un fethinden sonra Eb\u00fb Eyy\u00fbb el-Ens\u00e2r\u00ee\u2019nin kabrini ihya etmesine benzetir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131 i\u00e7in \u015fehirleri fethetmek kadar o \u015fehirlerin manev\u00ee haf\u0131zas\u0131n\u0131 aya\u011fa kald\u0131rmak da devlet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. \u0130mar faaliyetleri yaln\u0131zca ta\u015flar\u0131 de\u011fil, toplumlar\u0131n haf\u0131zas\u0131n\u0131 da yeniden in\u015fa ediyordu.<\/p>\n<p>Kan\u00fbn\u00ee\u2019den yakla\u015f\u0131k bir as\u0131r sonra IV. Murad da ayn\u0131 yolu takip etti. Irak Seferi s\u0131ras\u0131nda Kerbel\u00e2\u2019y\u0131 ziyaret ederek mukaddes t\u00fcrbelerin onar\u0131lmas\u0131n\u0131 emretti. Kubbeler yeniden tamir edildi, sokaklar d\u00fczenlendi, nehirler temizlendi, yoksullara yard\u0131mlar da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131. \u015eehrin yaln\u0131zca din\u00ee merkezleri de\u011fil, sosyal hayat\u0131 da ihya edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Daha sonraki y\u0131llarda II. Abd\u00fclhamid de b\u00f6lgeye su ta\u015f\u0131yan kanallar a\u00e7t\u0131rd\u0131, altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 destekledi ve Osmanl\u0131\u2019n\u0131n son d\u00f6nemine kadar Necef ve Kerbel\u00e2\u2019n\u0131n imar\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctt\u00fc.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu tarih\u00ee tablo bize \u00f6nemli bir hakikati hat\u0131rlatmaktad\u0131r. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Irak siyaseti yaln\u0131zca s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamaya veya yeni topraklar kazanmaya y\u00f6nelik de\u011fildi. As\u0131l hedef, Ba\u011fdat\u2019\u0131, Kerbel\u00e2\u2019y\u0131, Necef\u2019i ve K\u00e2z\u0131miye\u2019yi ayn\u0131 medeniyet \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda huzur i\u00e7inde ya\u015fatabilmekti. Mezhep farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 derinle\u015ftirmek yerine ortak tarih ve ortak aidiyet in\u015fa etmek, Osmanl\u0131 devlet akl\u0131n\u0131n en belirgin \u00f6zelliklerinden biri olmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn T\u00fcrkiye ile Irak aras\u0131nda yeniden geli\u015fen ili\u015fkileri izlerken Hani Fahs\u2019\u0131n y\u0131llar \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmeleri hat\u0131rlamamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. T\u00fcrkiye\u2019nin Ba\u011fdat\u2019la geli\u015ftirdi\u011fi yeni i\u015f birli\u011fi, Kalk\u0131nma Yolu Projesi\u2019nden enerji koridorlar\u0131na, g\u00fcvenlikten ticarete kadar pek \u00e7ok ba\u015fl\u0131kta yaln\u0131zca iki \u00fclkeyi de\u011fil, b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgenin gelece\u011fini ilgilendiren stratejik bir mahiyet ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7, tarih\u00ee haf\u0131zas\u0131n\u0131 kaybetmeyenler i\u00e7in yeni bir ba\u015flang\u0131\u00e7 oldu\u011fu kadar, ge\u00e7mi\u015fte kurulan medeniyet k\u00f6pr\u00fclerinin yeniden g\u00fc\u00e7lendirilmesi anlam\u0131na da gelmektedir.<\/p>\n<p>Has\u0131l\u0131 kel\u00e2m; tarih bazen yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fi anlatmaz, gelece\u011fin de istikametini g\u00f6sterir. Kan\u00fbn\u00ee Sultan S\u00fcleyman\u2019\u0131n Ba\u011fdat\u2019a uzanan y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc, yaln\u0131zca bir fetih hik\u00e2yesi de\u011fil; g\u00f6n\u00fclleri birle\u015ftiren, mezhep ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 a\u015fan ve \u015fehirleri yeniden aya\u011fa kald\u0131ran b\u00fcy\u00fck bir medeniyet tasavvuruydu. Aradan ge\u00e7en be\u015f asra ra\u011fmen Irak\u2019\u0131n, Suriye\u2019nin, L\u00fcbnan\u2019\u0131n, Yemen\u2019in ve daha bir\u00e7ok \u0130slam \u00fclkesinin g\u00f6zlerini yeniden T\u00fcrkiye\u2019ye \u00e7evirmesi tesad\u00fcf de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu co\u011frafyan\u0131n insanlar\u0131, g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisinden \u00e7ok adalet ar\u0131yor; tahakk\u00fcmden \u00e7ok g\u00fcven istiyor; \u00e7at\u0131\u015fmadan \u00e7ok istikrar \u00f6zl\u00fcyor. Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n son y\u0131llarda kom\u015fu \u00fclkelerle kurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 siyas\u00ee ve ekonomik i\u015f birli\u011fi, i\u015fte bu tarih\u00ee beklentiyi yeniden canland\u0131rmaktad\u0131r. Elbette kendi dar hesaplar\u0131na, hiziplerine ve g\u00fcnl\u00fck \u00e7\u0131karlar\u0131na hapsolmu\u015f olanlar bu b\u00fcy\u00fck resmi g\u00f6rmekte zorlanacakt\u0131r. Fakat tarih, daima g\u00fcn\u00fc kurtaranlar\u0131 de\u011fil, as\u0131rlar\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc omuzlamaya cesaret edenleri hat\u0131rlar. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6n\u00fcnde duran mesele de tam olarak budur: G\u00fcc\u00fcn\u00fc yaln\u0131zca kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7in de\u011fil, ortak medeniyet havzas\u0131n\u0131n yeniden huzura kavu\u015fmas\u0131 i\u00e7in kullanabilmek. E\u011fer bunu ba\u015farabilirse, Kan\u00fbn\u00ee\u2019nin Ba\u011fdat\u2019ta a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tarih\u00ee sayfa, be\u015f as\u0131r sonra farkl\u0131 \u015fartlar alt\u0131nda yeniden yaz\u0131lmaya ba\u015flayacakt\u0131r\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ortado\u011fu\u2019yu anlamak isteyenler i\u00e7in bazen y\u00fczlerce akademik kitap okumaktan daha \u00f6\u011fretici \u015fehirler vard\u0131r. Benim i\u00e7in o \u015fehirlerin ba\u015f\u0131nda L\u00fcbnan gelir. [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":885,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-884","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hariciyye"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/884","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=884"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/884\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":886,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/884\/revisions\/886"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/885"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=884"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=884"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=884"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}