{"id":853,"date":"2026-03-05T22:33:25","date_gmt":"2026-03-05T19:33:25","guid":{"rendered":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/?p=853"},"modified":"2026-03-05T22:33:49","modified_gmt":"2026-03-05T19:33:49","slug":"bastirilmis-arzular-unutulmus-ruhlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/bastirilmis-arzular-unutulmus-ruhlar\/853","title":{"rendered":"Bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Arzular, Unutulmu\u015f Ruhlar"},"content":{"rendered":"<p>1907 y\u0131l\u0131nda gen\u00e7 \u0130ngiliz romanc\u0131 D. H. Lawrence bir k\u00fct\u00fcphanede rastlad\u0131\u011f\u0131 Avusturyal\u0131 \u00fcnl\u00fc psikanalist Sigmund Freud\u2019un \u201cCinsel Kuram \u00dczerine \u00dc\u00e7 Deneme\u201d eserini okudu\u011funda, modern d\u00fcnyan\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc anlamak i\u00e7in yepyeni bir kap\u0131n\u0131n araland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Lawrence\u2019\u0131n Freud\u2019a yazd\u0131\u011f\u0131 mektuptaki \u015fu c\u00fcmle, y\u00fczy\u0131l\u0131n ruhunu \u00f6zetliyordu: \u201cParan\u0131n ya da i\u015fin pe\u015finde de\u011fil, hayat\u0131 do\u011fas\u0131yla ya\u015famak u\u011fruna bir devrime ihtiyac\u0131m\u0131z var.\u201d Ona g\u00f6re bu devrim, insan\u0131n bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f arzular\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmaktan ge\u00e7iyordu.<\/p>\n<p>Freud, bu arzular\u0131 \u00f6zellikle \u00e7ocukluk cinselli\u011fi ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131rken, insan\u0131n modern buhran\u0131n\u0131 \u201clibido\u201d kavram\u0131na ba\u011flad\u0131. Ona g\u00f6re bast\u0131r\u0131lan her \u00e7ocukluk d\u00fcrt\u00fcs\u00fc, yeti\u015fkin hayatta bir t\u00fcr n\u00f6rotik bozukluk olarak zuhur ediyordu. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler, Lawrence\u2019\u0131n roman kahramanlar\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131k ruhlar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in de bir zemin sundu. \u00d6zellikle \u201cLady Chatterley\u2019in Sevgilisi\u201d roman\u0131nda, cinselli\u011fi burjuva s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n dayatt\u0131\u011f\u0131 yapay ahl\u00e2k kal\u0131plar\u0131na kar\u015f\u0131 bir ba\u015fkald\u0131r\u0131 olarak i\u015flemesi, Lawrence\u2019\u0131n Freud\u2019dan ald\u0131\u011f\u0131 ilham\u0131n edebi yans\u0131mas\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Ancak bu Freudcu miras, Bat\u0131 psikolojisinde \u00f6ylesine bask\u0131n bir yere oturdu ki insan ruhunun a\u015fk\u0131n boyutlar\u0131 neredeyse unutuldu. Bat\u0131da kaleme al\u0131nan romanlar\u0131n ve \u00e7ekilen filmlerin \u00e7o\u011funda Freud\u2019un etkisi m\u00fc\u015fahade edildi. \u0130\u015fte tam bu noktada M\u00fcsl\u00fcman psikolog Prof. Malik Bedri\u2019nin ele\u015ftirisi anlam kazan\u0131yor. Bedri, \u201c\u00c7a\u011fda\u015f Psikolojinin Ele\u015ftirisi\u201d, \u201cPsikososyal \u00c7\u00f6z\u00fcmlemeler\u201d, \u201cM\u00fcsl\u00fcman Psikologlar\u0131n \u00c7\u0131kmaz\u0131\u201d ve \u201cPsikoterapide Maneviyat\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 eserlerinde ve makalelerinde Freud\u2019un cinselli\u011fi merkeze koyan yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131, insan do\u011fas\u0131n\u0131 tek boyuta indirgemekle ele\u015ftirir. Ona g\u00f6re insan sadece bedensel d\u00fcrt\u00fcler y\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda f\u0131tratla donanm\u0131\u015f, i\u00e7sel bir ahl\u00e2ki pusulaya sahip ruhani bir varl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p>Malik Bedri, Bat\u0131 psikolojisinin temel metinlerinde neredeyse hi\u00e7 yer bulamayan manevi \u015fifa perspektifini hat\u0131rlat\u0131r: \u0130nsan, bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f arzular\u0131 serbest b\u0131rakmakla de\u011fil, i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ihya edecek anlam, ahl\u00e2k, dua ve ibadet bilinciyle huzura kavu\u015fabilir. Freud\u2019un nevroz ve saplant\u0131lar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in \u00f6nerdi\u011fi s\u0131n\u0131rs\u0131z cinsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck re\u00e7eteleri, Bedri\u2019ye g\u00f6re insan\u0131 tatmine de\u011fil, tam tersine daha derin bir i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmaya s\u00fcr\u00fckler. Nitekim \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda cinselli\u011fin \u201cliberalle\u015fmesine\u201d ra\u011fmen, ruhsal bunal\u0131mlar\u0131n azalmak yerine katlanarak artmas\u0131, Bedri\u2019nin uyar\u0131lar\u0131n\u0131 do\u011frular niteliktedir.<\/p>\n<p>Lawrence, \u201cBiz bir trajedinin tam ortas\u0131nda ya\u015f\u0131yoruz fakat bunu trajedi olarak bile kabul etmiyoruz\u201d derken modern insan\u0131n i\u00e7 \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f, ama bu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc tamir i\u00e7in yine Freud\u2019un tekinsiz labirentine teslim olmu\u015ftu. Oysa Malik Bedri, insan\u0131 yeniden in\u015fa edecek yolu Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in ve Nebev\u00ee \u00f6rne\u011fin \u00e7izdi\u011fi itidal dengesinde g\u00f6r\u00fcr: Cinsellik, insan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n ink\u00e2r edilemez bir ger\u00e7e\u011fidir; fakat ahl\u00e2k, maneviyat ve sorumluluk bilinciyle y\u00f6nlendirilmedi\u011finde bir \u015fifa de\u011fil, yeni bir esarete d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn, Freud ve Lawrence \u00e7izgisinin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 kap\u0131 h\u00e2l\u00e2 milyonlarca okuru, yazar\u0131, psikoterapisti pe\u015finden s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor. Ancak Malik Bedri gibi M\u00fcsl\u00fcman psikologlar, insan\u0131n sadece beden ve bilin\u00e7alt\u0131ndan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; kalp, ruh ve anlam boyutuyla birlikte ele al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131nda modern psikolojinin her re\u00e7etesinin yar\u0131m kalaca\u011f\u0131n\u0131 hayk\u0131r\u0131yor. Bir toplumun f\u0131trat\u0131n\u0131 ayakta tutan \u015fey sadece bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f arzular\u0131 serbest b\u0131rakmak de\u011fil, onlar\u0131 do\u011fru yola kanalize edecek bir ahlak sistemini diri tutmakt\u0131r.<\/p>\n<p>Freud\u2019un laboratuvar\u0131 ile Lawrence\u2019\u0131n roman\u0131, i\u00e7g\u00fcd\u00fcy\u00fc merkezde tutarken Bedri\u2019nin uyar\u0131s\u0131 \u015fudur: Ruhun yaras\u0131n\u0131 yaln\u0131zca i\u00e7g\u00fcd\u00fc de\u011fil, insan\u0131n Yaradan\u2019a ba\u011flanan taraf\u0131 sarar. Ve belki de as\u0131l devrim, Freud\u2019un masas\u0131nda de\u011fil, kalbin sofras\u0131nda ba\u015flayacakt\u0131r\u2026<\/p>\n<p>Has\u0131l-\u0131 kel\u00e2m, Freud\u2019un laboratuvar\u0131ndan Lawrence\u2019\u0131n roman\u0131na ta\u015fan cinsellik merkezli bu zihin haritas\u0131, modern insan\u0131n krizine yaln\u0131zca par\u00e7al\u0131 bir \u00e7are sundu. Bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f arzular serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131; ama ruh, ger\u00e7ek manada tedavi edilmedi. Malik Bedri\u2019nin dikkat \u00e7ekti\u011fi gibi, insan sadece i\u00e7g\u00fcd\u00fclerini tatmin ederek huzur bulamaz. O, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlaml\u0131 k\u0131lan bir ilkeye, bir ahl\u00e2ka ve bir a\u015fk\u0131n kayna\u011fa yaslanmak zorundad\u0131r. \u0130\u015fte burada modern d\u00fcnyan\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmeye y\u00fcz tutmu\u015f de\u011ferleri kar\u015f\u0131s\u0131nda M\u00fcsl\u00fcmanlara d\u00fc\u015fen vazife b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n<p>Nas\u0131l ki ilk M\u00fcsl\u00fcmanlar cahiliyenin putlar\u0131n\u0131 k\u0131r\u0131p insan\u0131n onurunu aya\u011fa kald\u0131rd\u0131ysa, bug\u00fcn\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 da modern psikolojinin tek boyutlu insan tasavvurunu sorgulay\u0131p yeniden insan\u0131n kalbine, ruhuna, f\u0131trat\u0131na seslenmek zorundad\u0131r. Herkesin Freud\u2019dan bir c\u00fcmle ezberledi\u011fi bu \u00e7a\u011fda, \u0130mam Gaz\u00e2l\u00ee\u2019nin \u015f\u00fcpheyi yaln\u0131zca akl\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in de\u011fil, kalbi de ar\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlamak gerek. Malik Bedri\u2019nin uyar\u0131s\u0131 bir avu\u00e7 se\u00e7kinin raflar\u0131nda tozlanmamal\u0131; yeni nesil psikologlar, terapistler, yazarlar, sosyal bilimciler ve kanaat \u00f6nderleri bu sesi duymal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc insana dair her yara, eninde sonunda bir anlam aray\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Ve bu anlam, ne salt bedenin arzular\u0131nda ne de serbest b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f d\u00fcrt\u00fclerin ge\u00e7ici zaferlerinde gizlidir. Anlam, insan\u0131n kendisini Yaradan\u2019a teslim etmesinde sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Freud\u2019un kurdu\u011fu laboratuvar duvarlar\u0131n\u0131 a\u015facak olan \u015fey; Gaz\u00e2l\u00ee\u2019nin derin tefekk\u00fcr\u00fc, Malik Bedri\u2019nin \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131, Kur\u2019an\u2019\u0131n insan\u0131 karanl\u0131klardan nura \u00e7\u0131karan s\u00f6z\u00fc ve ilk M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n tertemiz m\u00fccadele ruhudur\u2026<\/p>\n<p>Ve bir g\u00fcn, Lawrence\u2019\u0131n \u201ctrajedi\u201d diye tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 o i\u00e7 \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f, M\u00fcsl\u00fcman bir vicdan\u0131n, yeni bir dirili\u015f ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n kalbinde yeniden umutla do\u011frulacakt\u0131r. Bu \u00e7a\u011f\u0131n en derin karanl\u0131klar\u0131na bile \u015fifa ta\u015f\u0131mak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr \u2014 yeter ki insan yeniden insana d\u00f6ns\u00fcn, insan yeniden Rabbine d\u00f6ns\u00fcn\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Kaynak:<\/strong> \u0130stiklal Gazetesi, ilk yay\u0131mlanma tarihi: 15 Temmuz 2025<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"1907 y\u0131l\u0131nda gen\u00e7 \u0130ngiliz romanc\u0131 D. H. Lawrence bir k\u00fct\u00fcphanede rastlad\u0131\u011f\u0131 Avusturyal\u0131 \u00fcnl\u00fc psikanalist Sigmund Freud\u2019un \u201cCinsel Kuram \u00dczerine \u00dc\u00e7 [&hellip;]","protected":false},"author":2,"featured_media":854,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,6],"tags":[917,250,923,318,920,918,921,922,919,916],"class_list":["post-853","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edebiyat","category-kitabiyyat","tag-d-h-lawrence","tag-fitrat","tag-gazali","tag-insan-tasavvuru","tag-libido","tag-malik-bedri","tag-manevi-sifa","tag-modern-bunalim","tag-psikanaliz-elestirisi","tag-sigmund-freud"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/853","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=853"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/853\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":856,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/853\/revisions\/856"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/854"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}