{"id":823,"date":"2026-03-05T21:45:36","date_gmt":"2026-03-05T18:45:36","guid":{"rendered":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/?p=823"},"modified":"2026-03-05T21:45:36","modified_gmt":"2026-03-05T18:45:36","slug":"yeni-dunyanin-paradigmasini-kim-insa-edecek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/yeni-dunyanin-paradigmasini-kim-insa-edecek\/823","title":{"rendered":"Yeni D\u00fcnyan\u0131n Paradigmas\u0131n\u0131 Kim \u0130n\u015fa Edecek?"},"content":{"rendered":"<p>Tarih, \u00e7a\u011flar\u0131 belirleyen b\u00fcy\u00fck k\u0131r\u0131lmalar\u0131n aynas\u0131d\u0131r. Her medeniyet kendi hakikatini in\u015fa eder, kendi adalet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 savunur, kendi d\u00fcnyas\u0131n\u0131 kurar. Ancak kimi zaman, y\u00fczy\u0131llard\u0131r h\u00fck\u00fcm s\u00fcren bir d\u00fczen, aniden \u00e7at\u0131rdayarak \u00e7\u00f6ker. \u0130\u015fte bug\u00fcn de b\u00f6ylesine bir kav\u015fa\u011f\u0131n e\u015fi\u011findeyiz. Kristof Kolomb\u2019un Amerika\u2019ya ayak basmas\u0131yla ba\u015flayan Avrupa-merkezli d\u00fcnya d\u00fczeni, be\u015f as\u0131r boyunca k\u00fcresel hiyerar\u015fiyi tayin etti, refah\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc belirledi ve insanl\u0131\u011f\u0131n kaderini \u015fekillendirdi. Fakat art\u0131k bu paradigma iflas etti. ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump\u2019\u0131n pervas\u0131z s\u00f6ylemleri, Gazze\u2019de ya\u015fanan barbarl\u0131k ve Bat\u0131\u2019n\u0131n bu zulme sessiz kal\u0131\u015f\u0131, bu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn en a\u00e7\u0131k g\u00f6stergelerinden biri oldu.<\/p>\n<p>Ne var ki, eski d\u00fcnyan\u0131n miras\u00e7\u0131lar\u0131, bu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sona kar\u015f\u0131 direnmeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f bir medeniyetin cesedini diriltmek i\u00e7in onu makyajl\u0131yor, sahte bir canl\u0131l\u0131k vererek ayakta tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Oysa tarih, nehrin yata\u011f\u0131 de\u011fi\u015fmeden suyun y\u00f6n\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fmeyece\u011fini \u00f6\u011fretir. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra Bat\u0131\u2019n\u0131n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya \u00fclkelerine sundu\u011fu \u201ckalk\u0131nma\u201d s\u00f6ylemi de bu aldatmacalardan biriydi. Kalk\u0131nma, s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin yeni bir k\u0131l\u0131\u011fa b\u00fcr\u00fcnmesinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi; Bat\u0131, kendi egemenli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in bu \u00fclkeleri kendine ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirdi. Oysa as\u0131l mesele, Bat\u0131\u2019y\u0131 yakalamak de\u011fil, onu a\u015fmakt\u0131\u2026<\/p>\n<p>Bug\u00fcn insanl\u0131k, yeni bir d\u00fcnya in\u015fa etmek zorunda. Ancak bu, kapitalizmin mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgulamadan ve onu a\u015fmay\u0131 hedeflemeden m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. \u0130nsanl\u0131k, ya e\u015fitlik\u00e7i, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc, adil ve do\u011fayla uyumlu bir d\u00fczen kuracak ya da tarihin en b\u00fcy\u00fck \u00e7\u00f6k\u00fc\u015flerinden birine tan\u0131kl\u0131k edecektir. Bug\u00fcne dek sol d\u00fc\u015f\u00fcnce, kapitalizmin yaln\u0131zca sonu\u00e7lar\u0131na itiraz etti; ancak as\u0131l mesele, sistemin mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u00f6kten sorgulamakt\u0131r. Sovyetler Birli\u011fi, Bat\u0131\u2019y\u0131 yakalamak u\u011fruna b\u00fcy\u00fck insani ve ekolojik bedeller \u00f6dedi; fakat sonu\u00e7 b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k oldu. Oysa \u00e7\u00f6z\u00fcm, Bat\u0131\u2019n\u0131n izinden gitmek de\u011fil, Bat\u0131\u2019n\u0131n sundu\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7mekti. Bug\u00fcn bir\u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkenin h\u00e2l\u00e2 Sovyetler\u2019in d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc hataya saplan\u0131p kalmas\u0131, bu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc g\u00f6rememelerinden kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n<p>Fikret Ba\u015fkaya\u2019n\u0131n \u201c\u00c7\u0131\u011f\u0131r\u0131ndan \u00c7\u0131km\u0131\u015f Bir D\u00fcnya\u201d adl\u0131 eserinde vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi, insanl\u0131k art\u0131k bir yol ayr\u0131m\u0131nda. Karamsarl\u0131k, eylemsizli\u011fin bahanesi olmamal\u0131; bilakis, harekete ge\u00e7mek i\u00e7in bir gerek\u00e7e olmal\u0131d\u0131r. Tarih, en karanl\u0131k d\u00f6nemlerin ard\u0131ndan b\u00fcy\u00fck uyan\u0131\u015flara sahne olmu\u015ftur. Ancak bu kez mesele, yaln\u0131zca bir b\u00f6lgenin veya bir medeniyetin sorunu de\u011fildir. Bug\u00fcn \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f k\u00fcreseldir ve \u00e7\u00f6z\u00fcm de k\u00fcresel bir bilin\u00e7 ve irade gerektirir. E\u011fer bu s\u00fcrece vaktinde m\u00fcdahale edilmezse, insanl\u0131k geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir e\u015fi\u011fi a\u015fabilir.<\/p>\n<p>Ne var ki, halklar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik ve adalet m\u00fccadelesi hi\u00e7bir zaman s\u00f6nmemi\u015ftir. Kapitalizmin dayatt\u0131\u011f\u0131 sefalet, ahlaki \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ve insan onurunu hi\u00e7e sayan sistem, insanl\u0131\u011f\u0131 tamamen teslim alamam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye de bu bilin\u00e7le kendi i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ba\u015flatt\u0131. K\u00fcrt siyasi partileriyle y\u00fcr\u00fct\u00fclen yeni diyalog s\u00fcreci bunun bir \u00f6rne\u011fidir. Yakla\u015fan yeni anayasa s\u00fcreci de Bat\u0131\u2019n\u0131n dayatt\u0131\u011f\u0131 sistemden kopu\u015fun ve T\u00fcrkiye\u2019nin kendi yolunu in\u015fa etme iradesinin bir tezah\u00fcr\u00fc olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Bat\u0131 egemenli\u011findeki d\u00fczenin iflas etti\u011fini sadece biz s\u00f6ylemiyoruz. Almanya\u2019n\u0131n eski ba\u015fbakan\u0131 Gerhard Schr\u00f6der, Son \u015eans: Neden Yeni Bir D\u00fcnya D\u00fczenine \u0130htiyac\u0131m\u0131z Var? adl\u0131 kitab\u0131nda, Bat\u0131\u2019n\u0131n i\u00e7ine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu kriz haline dikkat \u00e7eker: \u201cD\u00fcnya \u00e2deta komaya girmi\u015f durumda. Krizlerin, sava\u015flar\u0131n ve t\u00fcrl\u00fc \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n salg\u0131n gibi her tarafa yay\u0131lmas\u0131na kaskat\u0131 donmu\u015f bir \u015fekilde ve kay\u0131ts\u0131z bir ruh haliyle tan\u0131k oluyoruz. Eski tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z h\u00e2liyle art\u0131k var olamayan Bat\u0131, k\u00f6hne yap\u0131lar i\u00e7ine s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalm\u0131\u015f durumda.\u201d Yeni d\u00fcnya d\u00fczeninin \u015fekillenece\u011fi bu kritik e\u015fikte, T\u00fcrkiye\u2019nin konumu da hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. K\u00fcresel g\u00fc\u00e7 dengeleri de\u011fi\u015firken, T\u00fcrkiye hem Do\u011fu\u2019nun hem de Bat\u0131\u2019n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7en yeni bir medeniyet tasavvurunu in\u015fa etme f\u0131rsat\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>Son birka\u00e7 y\u00fczy\u0131ld\u0131r insanl\u0131k bilinci, Avrupa-merkezli ideolojiler taraf\u0131ndan \u015fekillendirildi. K\u00fcresel e\u015fitsizli\u011fi, s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc ve tahakk\u00fcm\u00fc do\u011fal bir olgu gibi g\u00f6steren bu bilin\u00e7, Bat\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki toplumlar taraf\u0131ndan da i\u00e7selle\u015ftirildi. B\u00f6ylece sadece topraklar de\u011fil, zihinler de s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirildi. Bug\u00fcn en b\u00fcy\u00fck mesele, i\u015fte bu zihinsel esareti k\u0131rmak ve kendi d\u00fc\u015f\u00fcnce ufkumuzu yeniden in\u015fa etmektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc zihinsel \u00f6zg\u00fcrle\u015fme olmadan, ne yeni bir yol a\u00e7mak ne de insan onuruna yara\u015f\u0131r bir d\u00fczen kurmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Malik bin Nebi\u2019nin ifadesiyle, Arap ve M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkeler \u00f6ncelikle *\u201cs\u00f6m\u00fcr\u00fclebilirlik\u201d*ten kurtulmal\u0131d\u0131r. Ali \u015eeriati\u2019nin vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi, sistemin \u201ce\u015fekle\u015ftirme\u201d mekanizmalar\u0131na kar\u015f\u0131 uyanmal\u0131 ve zihinlerini \u00f6zg\u00fcr k\u0131lmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>Has\u0131l-\u0131 kel\u00e2m, Kristof Kolomb\u2019un 1492\u2019de Amerika\u2019ya ayak basmas\u0131yla ba\u015flayan s\u00f6m\u00fcrgecilik ve emperyalist d\u00fcnya d\u00fczeni art\u0131k tarihin \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u0131\u015f\u0131yor. Bat\u0131\u2019n\u0131n dayatt\u0131\u011f\u0131 medeniyet tasavvuru \u00e7\u00f6kt\u00fc ve yeni bir paradigman\u0131n in\u015fas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale geldi. Peki, bu yeni paradigmay\u0131 kim kuracak? D\u00fcnya, Bat\u0131\u2019n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 krizlerden \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131 yine onun re\u00e7eteleriyle mi arayacak? Yoksa bamba\u015fka bir ufka yelken a\u00e7arak, insanl\u0131k i\u00e7in ger\u00e7ekten yeni bir \u00e7a\u011f m\u0131 in\u015fa edilecek?<\/p>\n<p>Gelece\u011fi kim kuracak? \u0130\u015fte as\u0131l mesele budur\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Kaynak:<\/strong> \u0130stiklal Gazetesi, ilk yay\u0131mlanma tarihi: 05 Mart 2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Tarih, \u00e7a\u011flar\u0131 belirleyen b\u00fcy\u00fck k\u0131r\u0131lmalar\u0131n aynas\u0131d\u0131r. Her medeniyet kendi hakikatini in\u015fa eder, kendi adalet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 savunur, kendi d\u00fcnyas\u0131n\u0131 kurar. Ancak [&hellip;]","protected":false},"author":2,"featured_media":824,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[853,850,851,708,855,852,849,322,281,854],"class_list":["post-823","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyasetname","tag-ali-seriati","tag-bati-merkezcilik","tag-fikret-baskaya","tag-gerhard-schroder","tag-kuresel-adalet","tag-malik-bin-nebi","tag-paradigma-iflasi","tag-somurgecilik","tag-yeni-dunya-duzeni","tag-zihinsel-ozgurlesme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/823","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=823"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/823\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":825,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/823\/revisions\/825"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/824"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=823"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=823"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=823"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}