\u00d6mer R\u0131za Do\u011frul, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f \u00fcnl\u00fc T\u00fcrk siyaset\u00e7i, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve yazar\u0131d\u0131r. 1893 y\u0131l\u0131nda Kahire’de do\u011fan Do\u011frul, 1952’de \u0130stanbul’da vefat etmi\u015ftir. M\u0131s\u0131r’\u0131n \u00fcnl\u00fc El-Ezher \u00dcniversitesi mezunu olan Do\u011frul, yak\u0131n dostu olan T\u00fcrkiye’nin milli \u015fairlerinden Mehmet Akif Ersoy’un k\u0131z\u0131 Cemile han\u0131m ile evlenmi\u015ftir. \u00c7ok iyi derecede Arap\u00e7a ve \u0130ngilizce bilen Do\u011frul, iki dilden de bir\u00e7ok kitab\u0131 T\u00fcrk\u00e7e’ye kazand\u0131rm\u0131\u015f, kendi kaleme ald\u0131\u011f\u0131 romanlar ve fikir kitaplar\u0131 da bir d\u00f6nem T\u00fcrkiye’de geni\u015f yank\u0131 uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
M\u0131s\u0131r’da gazetecili\u011fe ba\u015flayan Do\u011frul, Kahire’de yay\u0131mlanan ‘es-Siyase’ ve ‘e\u015f-\u015ea’b’ gazetelerinde edebi ve siyasi makaleler yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. 1915 y\u0131l\u0131nda ailesiyle \u0130stanbul’a d\u00f6nen Do\u011frul, burada gazetecili\u011fe devam etmi\u015f, ‘Sebil\u00fcrre\u015fad’, ‘Tasvir-i Efkar’, ‘Tevhid-i Efkar’ ve ‘Cumhuriyet’ gazetelerinde Arap alemi ve M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131 \u00fczerine makaleler kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra kendi \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 haftal\u0131k ‘Selamet Mecmuas\u0131’nda dini, fikri ve siyasi makaleler yazm\u0131\u015f ve terc\u00fcme etmi\u015ftir. \u00d6mer R\u0131za, 1950 y\u0131l\u0131nda Demokrat Parti’den milletvekili de olmu\u015ftur.<\/p>\n
\u00d6mer R\u0131za, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun son d\u00f6nemlerinde ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin ilk y\u0131llar\u0131nda etkin bir rol oynam\u0131\u015f, \u0130slami ilimler, tarih, edebiyat ve felsefe alanlar\u0131nda e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f, bu alanlarda \u00e7e\u015fitli eserler yazm\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011frul’un en belirgin \u00f6zelliklerinden biri, dini konular\u0131 modern bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla ele almas\u0131 ve bu konular\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f olaylarla ili\u015fkilendirmesidir. \u00d6zellikle \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki sosyo-politik meselelere dair g\u00f6r\u00fc\u015fleri, d\u00f6neminde ve sonras\u0131nda bir\u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Do\u011frul, Arap d\u00fcnyas\u0131ndan bir\u00e7ok siyaset\u00e7i ve yazar ile yak\u0131n dostluklar kurmu\u015ftur.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda, Filistin meselesi gibi konularda da kendi perspektiflerini ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerini sunmu\u015ftur. Filistin’deki geli\u015fmeleri yak\u0131ndan takip eden \u00d6mer R\u0131za’n\u0131n baz\u0131 makaleleri ‘\u0130srail: Tedhi\u015f, \u0130stila ve Harp Kayna\u011f\u0131’ ad\u0131yla yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011frul, makalelerinde Siyonizmi \u015f\u00f6yle tan\u0131mlar: ‘Siyonist belas\u0131, bir ehl-i salip hareketidir. Yani Avrupa ve Amerika’daki Hristiyan m\u00fctaass\u0131plar, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ba\u015f\u0131na yeni bir ehl-i salip a\u00e7may\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015fler, bir ta\u015fla iki ku\u015f vurmak yolunu bulmu\u015flar, hem ba\u015flar\u0131ndan atmak istedikleri Siyonistleri Filistin’e yollam\u0131\u015flar, hem de bunlar\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 m\u00fcsallat etmi\u015fler, b\u00f6ylece hem Siyonistleri, hem M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 ezmek ve sonunda Mukaddes Arza hakim olmak istemi\u015flerdir. Emperyalizmin emrindeki Siyonistler de Yahudileri bat\u0131n\u0131n ucuz askeri haline getirmi\u015flerdir.’<\/p>\n
‘T\u00fcrkler, as\u0131rlarca Filistini her istilaya kar\u015f\u0131 m\u00fcdafaa etmi\u015f bir millettir. Filistin ve Filistin’deki mukaddes makamlar, biz T\u00fcrklerce daima h\u00fcrmet ve takdis ile kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. Biz T\u00fcrkler, Filistini oldu\u011fu gibi Arap karde\u015flerimize devrettik. Araya \u0130ngilizler girdiyse, onlar\u0131 biz sokmad\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ingilizler M\u0131s\u0131r’dan ve Hicaz’dan geldiler de Filistine girdiler. Sonra \u0130ngilizler, Siyonistlere bir mill\u00ee yurt va’dettilerse ona da biz amil olmad\u0131k’ diye \u00d6mer R\u0131za Do\u011frul s\u00f6zlerine \u015funu ekler; ‘T\u00fcrk milletinin Arap milletine kar\u015f\u0131 en samimi karde\u015flik hisleriyle ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu takdir ederek Birle\u015fmi\u015f Milletler toplant\u0131lar\u0131nda Arap davas\u0131n\u0131 desteklemi\u015f, daha sonra da d\u00fcnya milletleri \u0130srail devletini tan\u0131mak i\u00e7in ko\u015fu\u015ftuklar\u0131 halde son dakikay\u0131 beklemi\u015f ve ancak Arap milletleri m\u00fctareke yapmaya ve bu suretle z\u0131mnen veya sarahaten \u0130sraili tan\u0131d\u0131ktan sonra, bu devleti tan\u0131maya karar vermi\u015ftir.’ Do\u011frul, ‘Ortado\u011fu’nun istikrar ve istikbalini tehdit eden, tedhi\u015f (ter\u00f6r), istila ve harbi kayna\u011f\u0131 olarak kabul eden Siyonistli\u011fi, T\u00fcrk milletinin d\u0131\u015f politikas\u0131 tamamen reddeder’ demektedir.<\/p>\n
Araplar\u0131n emperyalistlere ve siyonistlere kar\u015f\u0131 kahramanca sava\u015ft\u0131klar\u0131na de\u011finen Do\u011frul, Filistin’in kaybedili\u015finin as\u0131l sebebinin Arap liderler aras\u0131nda siyasi bir birli\u011fin olmay\u0131\u015f\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Arap liderleri aras\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131klar\u0131n Arap Birli\u011fi’ni de zay\u0131f b\u0131rakaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eden \u00d6mer R\u0131za, Filistin davas\u0131 tamamen bitti\u011finde tek tek di\u011fer Arap \u00fclkelerinin hedef olaca\u011f\u0131n\u0131 kaydeder. Do\u011frul, Arap liderlerin emperyalistlerin ve Siyonistlerin kendilerini zaafa mahkum eden entrikalardan ve propagandalar\u0131ndan uzakla\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00f6nerir. Filistin meselesini g\u00f6rmezden gelerek istikrar\u0131 hedefleyen Arap liderlerin hayal i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Do\u011frul, ‘Arap aleminin en asasl\u0131 meselesi, bir an evvel kuvvetlenmektir’ der. \u0130ngiltere, Rusya ve ABD aras\u0131nda efendi de\u011fi\u015ftirmenin kendilerine bir \u015fey katmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Do\u011frul, Arap milletlerinin kuvvetli olmad\u0131k\u00e7a Arap Birli\u011fi’nin kuru ve yalanc\u0131 bir g\u00f6steri\u015ften \u00f6te bir mana ifade etmeyece\u011fini s\u00f6yler.<\/p>\n
Has\u0131l-\u0131 Kelam, \u00d6mer R\u0131za Do\u011frul’un ge\u00e7en y\u00fczy\u0131ldaki \u00f6nerileri halen ge\u00e7erlili\u011fini korumaya devam etmektedir. Do\u011frul, T\u00fcrkiye dahil M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkelerin Arap \u00fclkeleri bir olmad\u0131k\u00e7a Filistin i\u00e7in bir \u015fey yapmalar\u0131n\u0131n ciddi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmeyece\u011fini kaydeder. Arap karde\u015flerimize d\u00fc\u015fen vazife, Filistin davas\u0131 gibi b\u00fcy\u00fck bir dava kar\u015f\u0131s\u0131nda bir olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermek oldu\u011funu belirten Do\u011frul, ancak Arap liderlerini bir olacaklar\u0131 yerine birbirlerine d\u00fc\u015ft\u00fcklerini, t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc h\u0131rslara kap\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 ve i\u015flerini bozduklar\u0131n\u0131 not d\u00fc\u015fer. Filistin’i desteklemez isek b\u00f6lgeye huzur ve istikrar\u0131n gelmeyece\u011fini belirten Do\u011frul, yaz\u0131lar\u0131nda defalarca Araplar\u0131n cesur ve sava\u015f\u00e7\u0131 bir halk oldu\u011funu ancak emperyalist ve siyonist propaganda ve entrikalar\u0131na kar\u015f\u0131 da uyan\u0131k olmaya davet eder.<\/p>\n
<\/p>\n
Kaynak:<\/strong> \u0130stiklal Gazetesi, ilk yay\u0131mlanma tarihi: 15 Kas\u0131m 2023<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u00d6mer R\u0131za Do\u011frul, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f \u00fcnl\u00fc T\u00fcrk siyaset\u00e7i, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve yazar\u0131d\u0131r. 1893 y\u0131l\u0131nda Kahire’de do\u011fan Do\u011frul, 1952’de […]","protected":false},"author":2,"featured_media":787,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[770,772,93,233,21,724,769,237,771],"class_list":["post-786","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyasetname","tag-arap-birligi","tag-el-ezher","tag-emperyalizm","tag-filistin","tag-islam-dunyasi","tag-mehmet-akif-ersoy","tag-omer-riza-dogrul","tag-siyonizm","tag-turk-dis-politikasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/786","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=786"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/786\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":788,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/786\/revisions\/788"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/787"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=786"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=786"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=786"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}