{"id":774,"date":"2026-02-17T16:12:33","date_gmt":"2026-02-17T13:12:33","guid":{"rendered":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/?p=774"},"modified":"2026-02-17T16:12:33","modified_gmt":"2026-02-17T13:12:33","slug":"istanbulda-20-yil-yasayan-iki-fas-krali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/istanbulda-20-yil-yasayan-iki-fas-krali\/774","title":{"rendered":"\u0130stanbul\u2019da 20 Y\u0131l Ya\u015fayan \u0130ki Fas Kral\u0131!"},"content":{"rendered":"<p>8 Eyl\u00fcl&#8217;de 7 \u015fiddetinde depremle sars\u0131lan Atlaslar\u0131n g\u00fczel \u00fclkesi Fas, verdi\u011fi binlerce kay\u0131p ile sevenlerini h\u00fczne garketti. Fas; \u0130bni Batuta, Abd\u00fclkerim Hattabi, Abbas Simlali, Allal el Fasi, Muhammed Tanci, Abd\u00fclaziz Debba\u011f, Muhammed Abid Cabiri, Taha Abdurrahman vb. bir\u00e7ok alim ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn diyar\u0131d\u0131r. Tanca, Marake\u015f, Fes, Kasablanka, Meknes, Rabat, \u015eaf\u015favan, Agadir gibi bir\u00e7ok g\u00fczel \u015fehrin diyar\u0131d\u0131r da. Fasl\u0131 prenses Fat\u0131ma el-Fihri&#8217;nin d\u00fcnyan\u0131n en eski \u00fcniversitesi olarak kabul edilen Karaviyyin \u00dcniversitesini kurdu\u011fu \u00fclkedir. Ye\u015fili, denizi ve tarihi ile d\u00fcnyay\u0131 cezbeden Fas&#8217;a ge\u00e7mi\u015f olsun diyoruz.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye ve Fas ili\u015fkileri y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k tarihi temele dayan\u0131yor. Siyasi, k\u00fclt\u00fcrel ve ekonomik ili\u015fkileri bazen ink\u0131talar ya\u015fam\u0131\u015f olsa bile y\u00fczlerce y\u0131ld\u0131r hep devam etti. \u0130ki halk\u0131n birbirine olan sevgisi ge\u00e7mi\u015fte nas\u0131l ise bug\u00fcn de ayn\u0131 minvalde devam ediyor. T\u00fcrkiye Fas&#8217;\u0131 Ortado\u011fu, Afrika, Akdeniz ve \u0130slam aleminin \u00f6nemli bir \u00fcyesi olarak g\u00f6rmektedir. Modern d\u00f6nemde iki devlet aras\u0131ndaki diplomatik ili\u015fkiler, Fas&#8217;\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmas\u0131n\u0131 takiben 17 Nisan 1956 y\u0131l\u0131nda iki \u00fclke h\u00fck\u00fcmetleri taraf\u0131ndan ayn\u0131 g\u00fcn yap\u0131lan ortak a\u00e7\u0131klamayla tesis edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Krall\u0131kla y\u00f6netilen Fas ile ili\u015fkilerimizin tarihi \u00e7ok eskilere dayanmaktad\u0131r. Tarihe \u015f\u00f6yle bir geri gitti\u011fimizde Fas&#8217;\u0131n iki sultan\u0131n\u0131n 20 y\u0131l \u0130stanbul&#8217;da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130stanbul&#8217;da ya\u015fayan sultanlardan Ebu Mervan Abdulmelik I (1576-1578) ve Ahmed el-Mansur ise (1578-1603) tarihleri aras\u0131nda Fas&#8217;ta sultanl\u0131k yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kisi de karde\u015ftir. A\u011fabeyleri Fas Sultan&#8217;\u0131 Mevlay Abullah ile aralar\u0131 a\u00e7\u0131lan Abd\u00fclmelik ve Ahmed adl\u0131 karde\u015fler, Kanuni&#8217;den yard\u0131m istemek i\u00e7in 1557 tarihinde \u0130stanbul&#8217;a gelerek, yirmi y\u0131l kadar burada ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. Bu iki karde\u015f, bu uzun s\u00fcre i\u00e7erisinde Osmanl\u0131 b\u00fcrokrasisi, devlet sistemi ve Osmanl\u0131 ordusunun yap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi \u00f6\u011frenmi\u015flerdir. \u00c7ok iyi T\u00fcrk\u00e7e&#8217;de \u00f6\u011frenen karde\u015fler, iyi bir askeri e\u011fitim de alm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>20 y\u0131l sonra \u00fclkelerine d\u00f6nen karde\u015fler, burada iktidar m\u00fccadelesine girmi\u015flerdir. Abd\u00fclmelik, Fas&#8217;a d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc y\u0131l bir ordu kurarak 31 Mart 1576 tarihinde sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmi\u015f ve hutbeyi Osmanl\u0131 Sultan\u0131 III. Murad nam\u0131na okutmu\u015ftur. 1574-1576 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda iktidarda bulunan Muhammed II&#8217;yi iktidardan indirerek Meranki\u015f&#8217;i alm\u0131\u015ft\u0131r. 1578 y\u0131l\u0131na de\u011fin Sultanl\u0131kta bulunan Abd\u00fclmelik, hastal\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc Kasr\u00fclkebir \u00c7arp\u0131\u015fmas\u0131&#8217;nda \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130ki Frans\u0131z tarih\u00e7i Henri Terrasse ve Charles Andre Julien, Sultan Abd\u00fclmelik i\u00e7in \u015funu not d\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir: &#8216;Abd\u00fclmelik iktidar\u0131 ele ge\u00e7iren se\u00e7kin asker, Sadi&#8217;ler S\u00fclalesi&#8217;nin en \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 simalar\u0131ndan biridir. Fas d\u0131\u015f\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 yolculuklarda \u0130spanyolca ve \u0130talyanca&#8217;y\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015fti. Osmanl\u0131 devlet yap\u0131s\u0131n\u0131 ve T\u00fcrklerin adetlerini benimsemi\u015fti. T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmay\u0131 \u00e7ok severdi. Saray&#8217;da T\u00fcrk adetlerini uygulard\u0131.&#8217;<\/p>\n<p>Frans\u0131z tarih\u00e7i Henri Terrasse, Abd\u00fclmelik sonras\u0131 1578-1603 tarihleri aras\u0131nda sultanl\u0131k yapan di\u011fer karde\u015f Ahmed el-Mansur i\u00e7in ise \u015funlar\u0131 yazar: &#8216;\u00dc\u00e7 Krallar \u00c7arp\u0131\u015fmas\u0131 \u00fczerine el-Mansur \u00fcnvan\u0131yla sultanl\u0131\u011fa eren bu yi\u011fit asker Ahmed, medeni ve ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc biriydi. Baz\u0131 alanlarda, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;ndaki te\u015fkilat\u0131n benzerini kurmay\u0131 bilmi\u015ftir. Fas&#8217;\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 Sudan&#8217;a kadar geni\u015fletmi\u015ftir.&#8217;<\/p>\n<p>Frans\u0131z tarih\u00e7i Charles Andre Julien ise Ahmed el-Mansur i\u00e7in \u015funlar\u0131 kaydeder: &#8216;Halk taraf\u0131ndan \u00e7ok seviliyordu. Sade bir hayat\u0131 vard\u0131. Portekiz hazinelerinin ve tutsaklar\u0131n fidyesinin Fas&#8217;a ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. H\u0131ristiyan prensler, bu g\u00fc\u00e7l\u00fc sultana sayg\u0131 g\u00f6stermeye ba\u015flam\u0131\u015f ve Fas \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;na, art\u0131k hesaba kat\u0131lmas\u0131 gereken bir devlet g\u00f6z\u00fcyle bakmaya koyulmu\u015flard\u0131r. Gemilerini Fas limanlar\u0131na, el\u00e7ilerini Merake\u015f&#8217;e yollam\u0131\u015flar ve &#8216;ez-Zehebi&#8217; diye an\u0131lan, o denli zengin bir h\u00fck\u00fcmdardan \u00f6d\u00fcn\u00e7l\u00fckler sa\u011flamaya bile \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.&#8217;<\/p>\n<p>Hz. Ali&#8217;nin o\u011flu Hz. Hasan&#8217;\u0131n s\u00fclalesinden say\u0131lan Sadi&#8217;lerin soyundan olan Ahmed el-Mansur 1589 y\u0131l\u0131nda, Osmanl\u0131 Sultan&#8217;\u0131 III. Murad&#8217;a Fas&#8217;taki T\u00fcrk el\u00e7ilerle birlikte bir heyet g\u00f6nderir. B\u00fcy\u00fck hediyelerle \u0130stanbul&#8217;a gelen Fas heyeti, burada alt\u0131 bu\u00e7uk ay kal\u0131r. 11 Haziran 1590 tarihinde de iki T\u00fcrk el\u00e7isiyle birlikte geri d\u00f6nerler. \u0130stanbul&#8217;un Be\u015fikta\u015f semtinde konaklayan heyet, 9 Kas\u0131m 1950&#8217;de Fas&#8217;\u0131n Tetvan \u015fehrine ve 6 Ocak 1591&#8217;de de Merake\u015f&#8217;e varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130stanbul&#8217;a gelen Fasl\u0131 heyetin ba\u015fkan\u0131 Ebu el-Hasan Ali bin Muhammed el-Tamgruti, bu seyahatini &#8216;El-Nefhat el-Miskiyye fi es-Sefaret et-Turkiyye&#8217; ad\u0131yla yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stanbul&#8217;un g\u00fczelli\u011fine ve T\u00fcrklerin adetlerine geni\u015f yer ay\u0131ran Tamgruti seyahatinin bir yerinde \u015funlar\u0131 not d\u00fc\u015fer: &#8216;\u0130stanbul&#8217;da say\u0131s\u0131z kitap vard\u0131r. K\u00fct\u00fcphaneler ve \u00e7ar\u015f\u0131lar, kitapla dolup ta\u015far. Buraya, d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131ndan kitaplar akar. Allah&#8217;\u0131n izniyle, biz de kolayca, bir\u00e7ok faydal\u0131 kitap sat\u0131n alabildik. Ve bilginlerin derslerinde bulunarak da, \u00e7ok \u015feyler \u00f6\u011frendik. Bir ka\u00e7 bilginden &#8216;icazet&#8217; dahi ald\u0131k&#8217;<\/p>\n<p>Has\u0131l\u0131 kelam, T\u00fcrk-Fas ili\u015fkileri \u00e7ok kadim d\u00f6nemlere dayan\u0131yor. T\u00fcrkler, Fas sultanlar\u0131na peygamber soyundan olmalar\u0131ndan dolay\u0131 da b\u00fcy\u00fck sayg\u0131 duymu\u015flard\u0131r. T\u00fcrk ve Fas halk\u0131 da ge\u00e7mi\u015ften bug\u00fcne hep birbirini sevmi\u015f ve sayg\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Hatta baz\u0131 tarihi kaynaklara g\u00f6re, T\u00fcrklerin Fasl\u0131larla ili\u015fkileri daha eskilere dayanmaktat\u0131r. T\u00fcrklerin Portekizlere kar\u015f\u0131 Fasl\u0131lara destek i\u00e7in baz\u0131 ak\u0131nc\u0131 birlikleri g\u00f6nderdikleri de tarihi kay\u0131tlarda ge\u00e7er. Bakal\u0131m bu koca miras\u0131n \u00fczerine Fas&#8217;\u0131n ve T\u00fcrkiye&#8217;nin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz siyasileri ve ayd\u0131nlar\u0131 yeni bir tarih yazabilecekler mi?..<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Kaynak:<\/strong> \u0130stiklal Gazetesi, ilk yay\u0131mlanma tarihi: 27 Eyl\u00fcl 2023<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"8 Eyl\u00fcl&#8217;de 7 \u015fiddetinde depremle sars\u0131lan Atlaslar\u0131n g\u00fczel \u00fclkesi Fas, verdi\u011fi binlerce kay\u0131p ile sevenlerini h\u00fczne garketti. Fas; \u0130bni Batuta, [&hellip;]","protected":false},"author":2,"featured_media":775,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[745,746,564,744,747,199,750,749,362,209,748],"class_list":["post-774","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hariciyye","tag-abdulmelik","tag-ahmed-el-mansur","tag-diplomasi","tag-fas","tag-istanbul","tag-osmanli","tag-sadi-hanedani","tag-tamgruti","tag-tarih","tag-turkiye","tag-vadiul-mehazin-savasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/774","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=774"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/774\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":776,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/774\/revisions\/776"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/775"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=774"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=774"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=774"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}