Devletler ve toplumlar i\u00e7in en \u00f6nemli olan unsurlardan biri, d\u00fcnyay\u0131 etkileyecek de\u011fi\u015fimi \u00f6nceden g\u00f6r\u00fcp ona g\u00f6re bir yol haritas\u0131 belirlemektir. E\u011fer d\u00fcnyay\u0131 etkileyecek de\u011fi\u015fim r\u00fczgar\u0131 iyi okunmaz ise bu hem devletleri hem de toplumlar\u0131 bir tsumani gibi alt\u0131na al\u0131r ve enkaza d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Bug\u00fcn Ukrayna’daki sava\u015f\u0131n sebep ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Tayvan’daki \u00c7in-ABD \u00e7eki\u015fmesinin gelecekte nelerin habercisi oldu\u011funu okuyamaz isek bunun ciddi sonu\u00e7lar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131m\u0131z muhakkak…<\/p>\n
Osmanl\u0131’n\u0131n belki de \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f nedenlerinden biri, 18. ve 19. y\u00fczy\u0131lda etraf\u0131nda olan de\u011fi\u015fimi tam manas\u0131yla okumamas\u0131 diyebiliriz. Buna m\u00fc\u015fahhas bir \u00f6rnek vermek gerekirse, 1850’li y\u0131llarda Osmanl\u0131 topraklar\u0131na gelmi\u015f olan Avusturyal\u0131 \u00fcnl\u00fc t\u0131p doktoru ve filozof Prof. Dr. Otto Spitzer’in Osmanl\u0131 \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 te\u015fhislerde g\u00f6rebiliriz. Spitzer, verem te\u015fhisi konan 31. Osmanl\u0131 sultan\u0131 Abd\u00fclmecid’i tedavi amac\u0131yla 1852’de \u0130stanbul’a gelir ve 1863 y\u0131l\u0131na kadar Payitaht’ta ya\u015far. Sultan Abd\u00fclmecid’in 1961 y\u0131l\u0131nda vefat\u0131ndan iki y\u0131l sonra \u00e7ok sevdi\u011fi \u0130stanbul’dan ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Dr. Spitzer, Sultan Abd\u00fclmecid’in m\u00fcsaadesiyle 1856 y\u0131l\u0131nda hem Anadolu’yu hem de M\u0131s\u0131r’a kadar Arap yar\u0131madas\u0131n\u0131 gezer. Avrupa’daki geli\u015fmelerin yan\u0131 s\u0131ra Osmanl\u0131’n\u0131n ahvalini de yak\u0131ndan m\u00fc\u015fahede eden Dr. Spitzer, Osmanl\u0131 topraklar\u0131n\u0131 gezdikten sonra Osmanl\u0131 devlet ricalinin g\u00f6rmediklerini kendi adesesinden \u00e7ok iyi tespit etmi\u015f ve bunlar\u0131 sultana a\u00e7\u0131k y\u00fcreklilikle anlatm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte Dr. Spitzer’in padi\u015fah\u0131n kendisine kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck g\u00fcvenine dayanarak bulundu\u011fu tespitlerinden baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmleri sizlere aktar\u0131yorum:<\/p>\n
‘\u015eevketmeab\u2026 Memalik-i \u015eahanizde \u00f6yler yerler var ki, buralar\u0131 Avrupal\u0131lar\u0131n, bilhassa \u0130ngilizlerin, mesela Hindistan’daki m\u00fcstemleke idaresine nisbet ederseniz devlet-i aliyyeniz sadece zaptiye vazifesini g\u00f6r\u00fcyor, askerlerinizi oralar\u0131n huzur ve s\u00fck\u00fbnu i\u00e7in \u00f6l\u00fcyor, asayi\u015fi temin yolunda b\u00fcy\u00fck fedakarl\u0131klara katlan\u0131yorsunuz, resm\u00ee binalarda bayra\u011f\u0131n\u0131z dalgalan\u0131yor, fakat o kadar\u2026’<\/p>\n
S\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor Dr. Spitzer: ‘Bu ac\u0131 hakikat, halk\u0131 H\u0131ristiyan olan yerlerde de\u011fil, \u0130slam olan yerlerde de b\u00f6yle\u2026 Devletinizde dini, dili, \u0131rk\u0131, milliyeti ne olursa olsun, M\u00fcsl\u00fcmanlardan ba\u015fka di\u011ferlerinin sahib olduklar\u0131 haklar ve imtiyazlar topraklar\u0131n\u0131z\u0131n as\u0131l sahibi olan T\u00fcrklerde ve M\u00fcsl\u00fcmanlarda yok\u2026 H\u0131ristiyan unsurlar\u0131 askere alm\u0131yorsunuz, onlar m\u00fctemadiyen art\u0131yorlar, \u00e7o\u011fal\u0131yorlar, buna mukabil T\u00fcrkler buralarda ya\u015fayanlar\u0131n huzur ve emniyeti i\u00e7in m\u00fctemadiyen \u00f6l\u00fcyorlar\u2026 Ticaret, ziraat, sanayi de onlar\u0131n elinde\u2026 Gezdi\u011fim beldelerde mam\u00fbr mahalleler daha \u00e7ok H\u0131ristiyanlar\u0131n\u2026 En g\u00fczel mektebler onlar\u0131n\u2026 Hayatlar\u0131 T\u00fcrkler ve M\u00fcsl\u00fcmanlara g\u00f6re daha m\u00fcreffeh ve hatta m\u00fcsterih\u2026 T\u00fcrkler ve M\u00fcsl\u00fcmanlar ya askerler ya da onlar\u0131n \u0131rgad\u0131\u2026’<\/p>\n
Dr. Spitzer, devam\u0131nda s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr: ‘Bir di\u011fer m\u00fc\u015fahadem de, Frans\u0131z ihtilalinden sonra ba\u015flayan milliyet fikrinin devletiniz hududlar\u0131 i\u00e7indeki unsurlara s\u0131\u00e7ram\u0131\u015f olmas\u0131\u2026 Bu hisler, ecdad\u0131n\u0131z\u0131n kab\u00fbl etti\u011fi kapit\u00fclasyonlara dayan\u0131larak menfaati olan devletlerce tahrik ediliyor. Hatta baz\u0131 yerlerde bu sizden olmayan sekenenin, o yerlerin hakik\u00ee sahibi, T\u00fcrklerin sonradan gelmi\u015f m\u00fcstevliler oldu\u011fu propagandas\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ve bu kanaat\u0131n bilhassa mektepler ve kiliseler vas\u0131tas\u0131yla yerle\u015ftirildi\u011fine \u015fahid oldum.’<\/p>\n
Avusturyal\u0131 \u00fcnl\u00fc doktor ve filozof, sultana g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hakikatleri anlatt\u0131ktan sonra s\u00f6zlerine \u015fu c\u00fcmlelerle son verir: ‘Sultan\u0131m, bunlar\u0131n belki bug\u00fcn de\u011fil fakat ileride devletinizin ba\u015f\u0131na b\u00fcy\u00fck dertler a\u00e7aca\u011f\u0131ndan endi\u015fe ediyorum. Avrupa’n\u0131n b\u00fcy\u00fck devletleri ele ge\u00e7irdikleri M\u00fcsl\u00fcman topraklarda ne M\u00fcsl\u00fcman b\u0131rak\u0131yorlar ne de onlardan kalan bir cami. Hepsini kiliseye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyorlar. Halbuki Osmanl\u0131lar, ne kiliselere ne havralara ne de ate\u015fe tapanlar\u0131n mabedlerine dokunmu\u015flard\u0131r. Bu sizlerin ve dininizin ulvi d\u00fc\u015f\u00fcncesidir. Fakat kar\u015f\u0131n\u0131zdakiler b\u00f6yle ulvi d\u00fc\u015f\u00fcncelerden mahrum\u2026’<\/p>\n
Has\u0131l\u0131kelam, Dr. Spitzer’in \u00e7ok a\u00e7\u0131k olan a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan y\u0131llar sonra Osmanl\u0131 gerekli \u00f6nlemleri \u00f6nceden yeteri kadar alamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7\u00f6kt\u00fc. Avusturyal\u0131 doktor bu durumu \u00e7ok \u00f6nceden g\u00f6rebilmi\u015fti. Bu \u00f6rnek bug\u00fcn M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkeler ba\u015fta olmak \u00fczere hepimize bir\u00e7ok mesajlar i\u00e7eriyor: ‘D\u00fcnya siyasi, iktisadi ve i\u00e7timai olarak b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fim ya\u015f\u0131yor, bunu kim iyi okursa gelece\u011fi onlar belirleyecektir\u2026’<\/p>\n
Gelecekteki de\u011fi\u015fimleri \u015fimdiden g\u00f6r\u00fcp devletlerini ve toplumlar\u0131n\u0131 ac\u0131 verse de uyaran entelekt\u00fcellere ne mutlu!..<\/p>\n
<\/p>\n
Kaynak:<\/strong> \u0130stiklal Gazetesi, ilk yay\u0131mlanma tarihi: 17 A\u011fustos 2022<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Devletler ve toplumlar i\u00e7in en \u00f6nemli olan unsurlardan biri, d\u00fcnyay\u0131 etkileyecek de\u011fi\u015fimi \u00f6nceden g\u00f6r\u00fcp ona g\u00f6re bir yol haritas\u0131 belirlemektir. […]","protected":false},"author":2,"featured_media":753,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[699,398,694,183,698,697,696,693,695,660],"class_list":["post-752","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyasetname","tag-cokus-donemi","tag-degisim","tag-dr-otto-spitzer","tag-jeopolitik","tag-kapitulasyonlar","tag-milliyetcilik","tag-ongoru","tag-osmanli-devleti","tag-sultan-abdulmecid","tag-tarih-felsefesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/752","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=752"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/752\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":754,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/752\/revisions\/754"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/753"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=752"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=752"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=752"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}