Bat\u0131\u2019n\u0131n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc kavgada siyasi ve ekonomik y\u00f6n daha bariz bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcn\u00fcrken fikri m\u00fccadele fazla g\u00f6ze \u00e7arpmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Ancak geni\u015f\u00e7e ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda as\u0131l m\u00fccadelenin fikri alanda devam etti\u011fi rahatl\u0131kla g\u00f6r\u00fclecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc siyasi ve ekonomik \u015fartlar \u00e7ok \u00e7abuk de\u011fi\u015fmesine kar\u015f\u0131n fikri m\u00fccadele yava\u015ft\u0131r, etkisi birdenbire g\u00f6r\u00fclmez, ama uzun s\u00fcrelidir.<\/p>\n
Son y\u0131llarda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda s\u00fcren i\u015fgallerin yan\u0131 s\u0131ra g\u00fcndemde tutulan \u201cmedreseler\u201d sorunu fikri m\u00fccadelenin bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Pakistan, Afganistan, Hindistan, Yemen ve Moritanya\u2019daki geleneksel dini medreseler, ABD ve Bat\u0131 \u00fclkeleri taraf\u0131ndan \u201cter\u00f6rizm\u201din yuvalar\u0131 olarak g\u00f6sterilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Bununla yetinmeyen ABD y\u00f6netimi, M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkelere ilkokul, lise ve \u00fcniversite m\u00fcfredatlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeleri konusunda bask\u0131 yapt\u0131. Fas, Tunus, Suudi Arabistan, Kuveyt, Pakistan, Endonezya, Moritanya, \u00dcrd\u00fcn ve M\u0131s\u0131r hem geleneksel medreselerin hem de resmi okul ve \u00fcniversitelerin programlar\u0131nda ABD iste\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde de\u011fi\u015fime gitti.<\/p>\n
Hakikatte \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki ders programlar\u0131na, m\u00fcfredatlar\u0131na ve kitaplar\u0131na d\u0131\u015far\u0131dan yap\u0131lan bu m\u00fcdahale bir ilk de\u011fildi. S\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin ve misyonerli\u011fin bu topraklarda kol gezmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 17. y\u00fczy\u0131ldan beri devam etmektedir. Emperyalistler, \u0130slam co\u011frafyas\u0131n\u0131 bir yandan i\u015fgal ederken di\u011fer yandan da M\u00fcsl\u00fcman gen\u00e7leri \u201cmedenile\u015ftirme ve \u00e7a\u011fda\u015fla\u015ft\u0131rma\u201d ad\u0131na kolejler kuruyorlard\u0131. 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131ndan 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na kadar Hindistan alt k\u0131tas\u0131, Osmanl\u0131 co\u011frafyas\u0131 ve Kuzey Afrika\u2019da bir\u00e7ok kolej in\u015fa edildi. Bu kolejlerden baz\u0131s\u0131 bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/p>\n
Burada \u00f6zellikle yayg\u0131n bir yanl\u0131\u015f anlay\u0131\u015f\u0131 da ortaya koymak istiyoruz. O da ABD\u2019nin Ortado\u011fu\u2019ya \u00f6nem vermesinin ve buraya yerle\u015fmesinin \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 oldu\u011fu ile ilgili kanaattir. H\u00e2lbuki Amerika, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 politikas\u0131nda m\u00fchim bir rol oynam\u0131yorken bile Amerika\u2019n\u0131n kolejleri ileri \u00f6l\u00e7\u00fcde etkin idi. T\u00fcrkiye, Suriye, L\u00fcbnan ve M\u0131s\u0131r\u2019da kurulan Amerikan kolejleri bunun en g\u00fczel \u00f6rnekleridir. Bu kolejlerin ABD\u2019nin b\u00f6lgeye yerle\u015fmesine ve m\u00fcdahalesine zemin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ink\u00e2r edilemez bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n
Bundan dolay\u0131 ABD\u2019nin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na giri\u015fini \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 de\u011fil, bilakis Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan neredeyse bir y\u00fczy\u0131l evvel ba\u015flatmak gerekiyor. \u0130lk kolej hocalar\u0131 gittikleri \u00fclkelerin dillerini biliyor ve o dillerde kitaplar telif ediyorlard\u0131. 1850\u2019li y\u0131llardan sonra kolejlerin daha da artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Kolejlerin bir\u00e7o\u011fu da Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesinde casusluk faaliyetlerinden dolay\u0131 ya da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131 ya da yasakland\u0131. Sadece Amerikal\u0131lar de\u011fil, \u0130ngiliz ve Frans\u0131zlar da M\u00fcsl\u00fcman co\u011frafyada kolejler kurdu. Bu kolejlerde, Bat\u0131 efk\u00e2r\u0131na hizmet edecek bir nesil yeti\u015ftirildi.<\/p>\n
Frans\u0131z Devrimi ile birlikte e\u011fitim, devletin kontrol\u00fcne ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131. \u0130lk\u00f6\u011fretim zorunlu hale getirildi. Modernle\u015fme s\u00fcrecinde geleneksel, dini ve cemaat e\u011fitiminin yerini kamusal, laik ve ulusal e\u011fitim sistemi ald\u0131. Medresenin yerine \u201cmektep\u201d modern e\u011fitimin simgesi oldu; yeni okullar, eski gelene\u011fin tersine, cami ve mescit d\u0131\u015f\u0131ndaki yerlerde in\u015fa edilmeye ba\u015fland\u0131.<\/p>\n
Ulus devletlerin in\u015fas\u0131 ile birlikte e\u011fitim, siyasal birli\u011fin, toplumsal uyumun ve devlete sadakatin sa\u011flanmas\u0131nda bir \u201cideolojik ara\u00e7\u201d olarak kullan\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece kendi tarihinden, dilinden, k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden ve inanc\u0131ndan uzak, hatta bihaber bir nesil ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bir\u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkenin e\u011fitim m\u00fcfredatlar\u0131n\u0131n ve kitaplar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda bizzat Bat\u0131l\u0131 e\u011fitimcilerin b\u00fcy\u00fck rol\u00fc oldu. T\u00fcrkiye, \u201cpragmatizm\u201d felsefesinin \u00f6nc\u00fclerinden John Dewey\u2019den \u201c\u00e7a\u011fda\u015f\/ilerici e\u011fitim\u201d konusunda destek ald\u0131.<\/p>\n
Bug\u00fcn Amerikal\u0131lar\u0131n dahi itiraf etti\u011fi bir ger\u00e7ek var ki, o da \u00e7a\u011fda\u015f e\u011fitimin babas\u0131 olarak bilinen Johnny\u2019ye sahip olan ABD\u2019lilerin h\u00e2l\u00e2 okumay\u0131 beceremeyi\u015fidir. Espriden uzak ciddi bir Amerikan okul kitab\u0131 \u00fcslubuna sahip olan Dewey felsefesi, her y\u00f6n\u00fcyle \u201cEnd\u00fcstri \u00c7a\u011f\u0131\u201dn\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesini ta\u015f\u0131maktayd\u0131. Bunun da hedefi g\u00fc\u00e7l\u00fc ulus devletlere i\u015f\u00e7i yeti\u015ftirmekti.<\/p>\n
\u015eimdi, en g\u00fczel y\u0131llar\u0131 okullarda ge\u00e7en ve okula ba\u015flamadan \u00f6nce enfes sorular soran, \u00e7ok orijinal tespitlerde bulunan \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n nas\u0131l yeteneklerini kaybettiklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. \u00d6rne\u011fin \u201clise mezunu\u201d gen\u00e7lerimizi ele al\u0131n. Bir lise mezunu kendi edebiyat\u0131n\u0131 bilir mi? Hay\u0131r! Bir lise mezunu anadilinde, her seviyede metni okuyup anlayacak ve tahlil edecek derecede diline vak\u0131f m\u0131? Hay\u0131r! Tarihinin ve medeniyetinin bug\u00fcn d\u00fcnyaya bah\u015fettiklerini hakk\u0131yla biliyor mu? Hay\u0131r! Bu sorular\u0131 matematik, fizik, co\u011frafya ve yabanc\u0131 diller d\u00e2hil t\u00fcm dersler i\u00e7in sorabilirsiniz. Peki, neden dersler ger\u00e7ek manada \u00f6\u011fretilmiyor? Bu bilerek mi yap\u0131l\u0131yor?<\/p>\n
Frans\u0131z yazar Yves Lacoste, \u201cCo\u011frafya Sava\u015fmak \u0130\u00e7indir\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda \u201cco\u011frafya\u201d dersinin neden sevimsiz, s\u0131k\u0131c\u0131 ve aptalca g\u00f6sterildi\u011fini \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor: \u201cYery\u00fcz\u00fcn\u00fcn bilgisi, bize ilk bak\u0131\u015fta insan\u0131n d\u00fcnyay\u0131 alg\u0131lama \u00e7abas\u0131n\u0131n sonucu gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Ancak olu\u015fturulan bu yery\u00fcz\u00fc bilgisi, \u00fczerindekilerin ve alt\u0131ndakilerin varl\u0131klar\u0131n\u0131n saptanabilmesiyle anlaml\u0131 hale gelir. Akademisyenlerin bu varl\u0131klara ilgisi soyut bir ilgi gibi g\u00f6r\u00fcnse de, bu \u00e7aban\u0131n harekete ge\u00e7irili\u015fi egemenlik ili\u015fkileri i\u00e7inde anla\u015f\u0131labilir. Co\u011frafya, bir co\u011frafyac\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u2018bilgi i\u00e7in bilgi\u2019 gibi g\u00f6r\u00fcnse de, ger\u00e7ekte d\u00fcnya kaynaklar\u0131na egemen olman\u0131n arac\u0131d\u0131r. Eski tip hara\u00e7\u00e7\u0131 imparatorluklardan modern s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe, \u00e7ok uluslu \u015firketlerin do\u011fal kaynaklar\u0131n\u0131n ve emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn envanterini \u00e7\u0131kartmas\u0131ndan tekil devletlerin turizm potansiyelini hesaplamaya kadar t\u00fcm siyasi ve iktisadi bilgiler co\u011frafyas\u0131z yapamaz. Bu a\u00e7\u0131dan co\u011frafya stratejik bir bilgidir.\u201d<\/p>\n
H\u00e2s\u0131l\u0131kel\u00e2m y\u0131llard\u0131r s\u00fcren e\u011fitimdeki yap-bozlar sona ermedik\u00e7e, d\u0131\u015far\u0131dan dayat\u0131lan m\u00fcfredatlar reddedilmedik\u00e7e ve kendi ders kitaplar\u0131m\u0131z\u0131 hakiki manada kaleme almad\u0131k\u00e7a e\u011fitimimiz insan \u00f6\u011f\u00fcten makinelerden \u00f6te bir mana ifade etmeyecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bat\u0131\u2019n\u0131n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc kavgada siyasi ve ekonomik y\u00f6n daha bariz bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcn\u00fcrken fikri m\u00fccadele fazla g\u00f6ze \u00e7arpmamaktad\u0131r. Ancak […]","protected":false},"author":2,"featured_media":75,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,11],"tags":[],"class_list":["post-74","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hariciyye","category-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=74"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74\/revisions\/76"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/75"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=74"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=74"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=74"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}