Yemen, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n g\u00f6zbebe\u011fidir. Hz. Peygamber (sav) \u0130slam davetine ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden beri Yemenliler, bu davetin ilk \u00f6nc\u00fcleri olmu\u015flard\u0131r. Bug\u00fcn Endonezya’dan Fas’a kadar diyar\u0131 \u0130slam topraklar\u0131n\u0131 gezin; Yemenlilerin izini bulacaks\u0131n\u0131z. End\u00fcl\u00fcs tarihine \u015f\u00f6yle bir g\u00f6z gezdirin; Yemenlilerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffedeceksiniz. Neden, kutsal kitaplara bile konu olan kadim Yemen halk\u0131n\u0131n \u00fczerine ate\u015fler ya\u011fd\u0131r\u0131lmaktad\u0131r? Neden, baz\u0131 \u00fclkeler Yemen’in adalar\u0131n\u0131 ve limanlar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irme pahas\u0131na bu \u00fclke halk\u0131n\u0131 a\u00e7l\u0131\u011fa mahkum ediyor? Hem stratejik hem de tarihi ba\u011flar\u0131ndan dolay\u0131 K\u0131z\u0131ldeniz’de ve Yemen’de varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmak isteyen \u0130srail bu olaylar\u0131n neresinde yer al\u0131yor? Bu sorular\u0131n cevaplar\u0131n\u0131 sa\u011f\u0131r sultan\u0131n bile verece\u011fini hepimiz biliyoruz. BAE, \u0130ran ve Suud kavgas\u0131nda y\u0131llard\u0131r olan mazlum Yemen halk\u0131na oluyor…<\/p>\n
G\u00fcncel konular\u0131 bir yana b\u0131rak\u0131p biraz tarih sahnesine bakal\u0131m\u2026 Yemen’de 30 y\u0131l valilik yapm\u0131\u015f olan son Osmanl\u0131 valisi Mahmud Nedim beyin hat\u0131ralar\u0131na\u2026 Mahmud Nedim beyin hat\u0131ralar\u0131 aras\u0131nda gezinirken kah a\u011fl\u0131yor kah ge\u00e7en y\u00fczy\u0131lda \u00fcmmetin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zorlu \u015fartlar\u0131 \u00e7ok iyi anl\u0131yorsunuz. ‘Yemen ellerinde 30 y\u0131l’ ad\u0131yla yay\u0131mlanan an\u0131lar g\u00fcn\u00fcm\u00fcze bir\u00e7ok y\u00f6n\u00fcyle \u0131\u015f\u0131k tutuyor. Kitap, Yemen ve Osmanl\u0131 ili\u015fkilerini anlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00e7ok m\u00fchim bilgiler i\u00e7eriyor.<\/p>\n
Kitapta dikkat \u00e7ekenler aras\u0131nda \u0130ngiliz miralay Jacop ile Osmanl\u0131 valisi Mahmud bey aras\u0131ndaki m\u00fcnazaraya \u015fahit oluyorsunuz. 1914 y\u0131l\u0131nda Birinci Cihan harbine giren Osmanl\u0131, Yemen’deki memurlar\u0131na ve askerlerine maa\u015flar\u0131n\u0131 ve ia\u015felerini g\u00f6nderememi\u015ftir. Osmanl\u0131 Balkanlar’da, Kafkaslarda, \u00c7anakkale’de ve Gazze’de d\u00f6rt bir yanda s\u00f6m\u00fcrgeci g\u00fc\u00e7ler ile m\u00fccadele ederken bir yanda da b\u00fcy\u00fck mali bir kriz ya\u015f\u0131yordu. Her ne kadar Osmanl\u0131 bu cephelerin bir\u00e7o\u011funda yenilip geri \u00e7ekilse de verilen destans\u0131 m\u00fccadeleler, bir\u00e7ok Rus, \u0130ngiliz ve Alman komutanlar\u0131n hat\u0131rlar\u0131nda geni\u015f yer almaktad\u0131r.<\/p>\n
Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda Osmanl\u0131 Devleti ile \u0130tilaf Devletleri aras\u0131nda 30 Ekim 1918 y\u0131l\u0131nda Mondros M\u00fctarekesi imzaland\u0131. Antla\u015fmaya g\u00f6re Osmanl\u0131 ordusu ve memurlar\u0131 Yemen ba\u015fta olmak \u00fczere Arap topraklar\u0131ndan \u00e7ekilmek zorundayd\u0131. Ancak iki Osmanl\u0131 valisi bu antla\u015fmay\u0131 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleyi s\u00fcrd\u00fcrme karar\u0131 ald\u0131. \u0130ki validen biri Osmanl\u0131’n\u0131n Hicaz valisi Fahrettin pa\u015fa di\u011feri ise Yemen valisi Mahmud Nedim beydi. Mahmud Nedim bey, Osmanl\u0131’n\u0131n yard\u0131m g\u00f6ndermedi\u011fi d\u00f6rt y\u0131l boyunca ilk \u00f6nce elinde avucunda ne var ise hatta ev e\u015fyalar\u0131 dahil, satarak Osmanl\u0131 askerleri ve memurlar\u0131n\u0131n ia\u015felerini kar\u015f\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Elinde ve avucunda bir \u015fey kalmad\u0131\u011f\u0131 zaman geldi\u011finde ise Yemen halk\u0131na ba\u015fvurmu\u015f ve Yemen halk\u0131n\u0131n verdi\u011fi destek ile \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleyi s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Mondros M\u00fctarekesi haberi gelince de anla\u015fmay\u0131 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
Bab\u0131ali’den gelen emirlere ra\u011fmen Mahmud Nedim Bey, \u0130ngilizlere Yemen’i vermemi\u015ftir. Mahmud Bey aylarca direnmi\u015ftir. Gelen bask\u0131lar sonras\u0131, 5 Mart 1919’da 3.883 ki\u015fiden olu\u015fan Osmanl\u0131 asker ve sivil memur kadrosu Hudeyde’de \u0130ngilizlere teslim oldu. Ancak Mahmud Nedim bey teslim olmay\u0131 kabul etmedi. Osmanl\u0131 askerlerinin silahlar\u0131n\u0131n hepsini \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden Yemenlilere emanet etti. Mahmud bey de Yemen’de kalmaya devam etti.<\/p>\n
\u0130ngilizler, Mahmud Nedim beyi ikna etmek i\u00e7in \u0130ngiliz Miralay Jacop’u tayin etti. Jacop Hudeyde’de Mahmud bey ile biraraya geldi. \u0130ngilizler, Mahmud beye 30 bin sterlin ya da diledi\u011fini vermeyi teklif etti. Mahmud beyin buna cevab\u0131 \u015f\u00f6yle oldu: ‘Yemen’i size 30 bin sterline, yani paraya m\u0131 satay\u0131m. Bana bunu demek i\u00e7in mi davet ettiniz. \u015eunu bil Jacop! Bir T\u00fcrk asla vatan\u0131n\u0131 satmaz. Bug\u00fcn \u00fclkem ma\u011flup olsa da biz Yemen’i ge\u00e7mi\u015fte Portekizlere ve bug\u00fcn de size kar\u015f\u0131 korumak ve Yemen’deki karde\u015flerimize destek olmak i\u00e7in buralarday\u0131z. Bizler Yemen’de emanet\u00e7iyiz. Yemen, Yemenlilerindir. Onlar da t\u0131pk\u0131 bizler gibi sizlere asla bu topraklar\u0131 vermeyeceklerdir.’<\/p>\n
\u0130ngiliz Miralay Jacop \u015fa\u015fk\u0131n \u015fa\u015fk\u0131n Mahmud Nedim beye bakar. Saatlerce tart\u0131\u015f\u0131rlar. \u0130ngiliz komutan bu kez Nedim beye, ‘Peki! Bir sorum olacak. Osmanl\u0131 y\u0131llarca Yemenlileri nas\u0131l kendine ba\u011fl\u0131 k\u0131ld\u0131: Parayla m\u0131? Silahla m\u0131?’. Nedim bey, Jacop’un bu sorusuna ba\u011f\u0131rarak cevap verir: ‘T\u00fcrk’\u00fcn necip ve asil ruhudur, Mr. Jacob. Bunu ne sen ne de bat\u0131l\u0131lar anlayamaz. Sizin Hind’i idare etti\u011finiz gibi biz buralar\u0131 y\u00f6netmedik. Bizler buraya yabanc\u0131 olarak de\u011fil karde\u015f olarak geldik. Yemen’e refah getirdik ve onu harici sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 koruduk. 400 y\u0131l boyunca bazen k\u00fc\u00e7\u00fck isyanlar olmu\u015f ise de o da baz\u0131 valiler ve memurlar\u0131n hatalar\u0131ndan olmu\u015ftur. Ama bil ki, Yemenli T\u00fcrk’\u00fc sever. T\u00fcrk’de Yemenliyi sever. \u0130\u015fte sizler de bunlar\u0131 g\u00f6zlerinizle g\u00f6r\u00fcyor ve kulaklar\u0131n\u0131zla i\u015fitiyorsunuz. Osmanl\u0131 \u00e7\u00f6kmesine ve maddi olarak \u015fimdilik bir \u015fey verememesine ra\u011fmen Yemenliler bu topraklarda T\u00fcrk’\u00fc ister.’<\/p>\n
Has\u0131l\u0131 kelam, Mahmud Nedim bey ile Jacop aras\u0131ndaki m\u00fcnazara epey uzun s\u00fcrer. Mahmud Nedim bey toplant\u0131dan \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra \u0130mam Yahya’n\u0131n yan\u0131na gider ve \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesine devam eder. Bug\u00fcn modern Yemen’in kurulu\u015funda \u00f6nemli roller al\u0131r. Osmanl\u0131 sonras\u0131 Cumhuriyet d\u00f6neminde de Mahmud Nedim bey, Mustafa Kemal Atat\u00fcrk taraf\u0131ndan Yemen’e ilk B\u00fcy\u00fckel\u00e7i olarak atan\u0131r. 1930’lu y\u0131llarda art\u0131k ya\u015flanan Mahmud Nedim bey Yemenlilerin \u0131srar\u0131na ra\u011fmen son y\u0131llar\u0131n\u0131 \u0130stanbul’da ge\u00e7irmek i\u00e7in \u00fclkesine d\u00f6ner ve 1940 y\u0131l\u0131nda hayata g\u00f6zlerini yumar.<\/p>\n
<\/p>\n
Kaynak:<\/strong> \u0130stiklal Gazetesi, ilk yay\u0131mlanma tarihi: 03 Haziran 2021<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Yemen, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n g\u00f6zbebe\u011fidir. Hz. Peygamber (sav) \u0130slam davetine ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden beri Yemenliler, bu davetin ilk \u00f6nc\u00fcleri olmu\u015flard\u0131r. Bug\u00fcn Endonezya’dan […]","protected":false},"author":2,"featured_media":714,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[597,604,605,606,183,607,608,199,566,603],"class_list":["post-713","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hariciyye","tag-direnis","tag-i-dunya-savasi","tag-ingiliz-emperyalizmi","tag-islam-kardesligi","tag-jeopolitik","tag-mahmud-nedim-bey","tag-mondros-mutarekesi","tag-osmanli","tag-tarihi-baglar","tag-yemen"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/713","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=713"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/713\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":715,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/713\/revisions\/715"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/714"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=713"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=713"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=713"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}