Amerika’n\u0131n Ortado\u011fu’ya ilk n\u00fcfuzu protestan Misyoner okullar\u0131 ile olmu\u015ftur. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk ba\u015flar\u0131nda faaliyete ba\u015flayan Amerikan okullar\u0131, Amerikan Board Misyoner Te\u015fkilat\u0131 (ABCFM) taraf\u0131ndan desteklenerek Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda faaliyet g\u00f6stermi\u015flerdir. Bu yap\u0131, 1815 y\u0131l\u0131nda faaliyetlerini Anadolu’da yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve ard\u0131ndan Suriye, L\u00fcbnan, Filistin ve M\u0131s\u0131r’da faaliyet g\u00f6stermi\u015ftir. Amerikan Misyonerleri, Ermenileri ve \u015eark Katoliklerini hedef olarak se\u00e7mi\u015fler ve M\u00fcsl\u00fcman olmayan az\u0131nl\u0131klar aras\u0131nda faaliyetlerini yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Nitekim 1824’ten 1886 y\u0131l\u0131na kadar Osmanl\u0131 topraklar\u0131ndaki okul say\u0131lar\u0131 400’e yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Misyonerlerin 1880 tarihli raporundaki \u015fu ifade, Osmanl\u0131 Devleti’nin onlar i\u00e7in ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6sterir mahiyettedir: ‘Misyoner faaliyetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan T\u00fcrkiye, Asya’n\u0131n anahtar\u0131d\u0131r.’ Misyonerler, II. Abd\u00fclhamid d\u00f6neminde de faaliyetlerini devam ettirmi\u015f ancak bu d\u00f6nem onlar i\u00e7in \u00e7ok da kolay ge\u00e7memi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Sultan Abd\u00fclhamid, \u015eark toplumlar\u0131 aras\u0131nda ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcreten bu misyoner okullar\u0131n\u0131n faaliyetlerini kontrol alt\u0131nda tutmak istemi\u015ftir.<\/p>\n
II. Abd\u00fclhamid’in Misyoner kolejlerine kar\u015f\u0131 verdi\u011fi m\u00fccadeleden dolay\u0131 1890’dan itibaren Bat\u0131’da Sultan Abd\u00fclhamid’e kar\u015f\u0131 karalama kampanyalar\u0131 ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Misyonerler kendilerini ilgilendiren olaylarda Osmanl\u0131 idaresine bask\u0131 yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in f\u0131rsat kollam\u0131\u015flar ve yeri geldi\u011finde Amerikan idarecilerini Osmanl\u0131 Devletine kar\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtmaktan \u00e7ekinmemi\u015flerdir. Amekiran misyoner okullar\u0131na Ermeniler ve \u00f6zellikle de Protestan Ermeniler devam etmi\u015ftir.<\/p>\n
ABD eski Devlet Ba\u015fkan\u0131 Roosevelt 1898’de ‘D\u00fcnyada herkesten \u00f6nce ezmek istedi\u011fim iki g\u00fc\u00e7 \u0130spanya ve T\u00fcrkiye’dir’ demister. Roosevelt’in T\u00fcrkiye’den kast\u0131 Osmanl\u0131 Devleti’dir. Roosevelt’in bask\u0131lar\u0131na ra\u011fmen, Abd\u00fclhamid’in Amerikan misyoner okullar\u0131n\u0131n zararl\u0131 faaliyetler i\u00e7erisinde olduklar\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri hi\u00e7bir surette ve hi\u00e7bir zaman de\u011fi\u015fmemi\u015ftir.<\/p>\n
Zira Sultan Abd\u00fclhamid; eski Robert Koleji olan ve bug\u00fcnk\u00fc Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversistesi’nin i\u00e7inde bulunan arazisini ABD misyonerlerini satm\u0131\u015f olmas\u0131na duymu\u015f oldu\u011fu hiddetten \u00f6t\u00fcr\u00fc; Ahmet Vefik Pa\u015fa \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde nereye defnedilmesi kendisine soruldu\u011funda, ‘K\u0131yamete kadar \u00e7an sesi dinleyebilece\u011fi bir yere’ ifadeleri ile cevap vermi\u015ftir.<\/p>\n
Sultan Abd\u00fclhamid, ABD Misyoner okullar\u0131n\u0131n \u0130stanbul, Anadolu, Suriye, L\u00fcbnan ve Filistin’de hangi ama\u00e7larla kurulup faaliyet g\u00f6sterdi\u011finin, hem Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda ya\u015f\u0131yan gayri-M\u00fcslim az\u0131nl\u0131k hem de gen\u00e7 M\u00fcsl\u00fcman k\u0131z ve erkek \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n dima\u011flar\u0131n\u0131 nas\u0131l olumsuz y\u00f6nde etkileyebileceklerinin fazlas\u0131 ile fark\u0131nda olan biriydi. Bu t\u00fcr okullara devam edeceklerin milli ve dini hassasiyetlerinin zaafa u\u011framas\u0131ndan ise son derece endi\u015fe etmekteydi. Ki, daha sonraki geli\u015fmeler bu co\u011frafyada bug\u00fcne de\u011fin ortaya \u00e7\u0131kan huzursuzlu\u011fun ana nedeni olmu\u015ftur.<\/p>\n
Bat\u0131, Sultan Abd\u00fclhamid’i ‘despot ve diktat\u00f6r’ olarak lanse etse de, II. Abd\u00fclhamid’in daha o d\u00f6nemlerde Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda y\u00fczlerce ABD okuluna g\u00f6sterdi\u011fi m\u00fcsamahan\u0131n binde biri bug\u00fcn halen bile Bat\u0131l\u0131 devletler M\u00fcsl\u00fcmanlara g\u00f6stermemektedir. O misyoner okullar\u0131n\u0131n binlerce y\u0131l beraber karde\u015f\u00e7e ya\u015fam\u0131\u015f Osmanl\u0131 halklar\u0131 aras\u0131na yayd\u0131klar\u0131 fitne tohumlar\u0131 bug\u00fcn halen bitmi\u015f de\u011fil.<\/p>\n
Has\u0131l\u0131 kelam, bu Amerikan Misyoner okullar\u0131nda positivist ve liberal e\u011fitim yap\u0131lm\u0131\u015f, \u0130ngilizce, T\u00fcrk\u00e7e ve Ermenice dillerinin \u00f6\u011fretimine de \u00f6nem verilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca bu okullar, e\u011fitim-\u00f6\u011fretim faaliyetlerinde, bulunduklar\u0131 y\u00f6renin sosyo-oekonomik durumunu ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutmu\u015ftur. Bu okullarda yeti\u015fen \u00f6\u011frenciler, Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 fikirleri yaymada \u00f6nc\u00fc rol \u00fcstlenerek siyasi a\u00e7\u0131dan Osmanl\u0131 Devleti’ne ba\u011fl\u0131l\u0131k olu\u015fturan milli duygular\u0131 bitirmi\u015flerdir.<\/p>\n
<\/p>\n
Kaynak:<\/strong> \u0130stiklal Gazetesi, ilk yay\u0131mlanma tarihi: 01 Mart 2021<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Amerika’n\u0131n Ortado\u011fu’ya ilk n\u00fcfuzu protestan Misyoner okullar\u0131 ile olmu\u015ftur. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk ba\u015flar\u0131nda faaliyete ba\u015flayan Amerikan okullar\u0131, Amerikan Board Misyoner […]","protected":false},"author":2,"featured_media":692,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[557,561,370,559,558,562,563,556,199,560],"class_list":["post-691","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hariciyye","tag-amerikan-nufuzu","tag-azinliklar","tag-bati-elestirisi","tag-egitim-ve-siyaset","tag-ii-abdulhamid","tag-kulturel-emperyalizm","tag-milli-ve-manevi-degerler","tag-misyonerlik","tag-osmanli","tag-tarihi-kokler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=691"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/691\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":693,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/691\/revisions\/693"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}