Bu bir yol hikayesi\u2026 18 ya\u015f\u0131ndaki bir gencin hayallerinin pe\u015finde yapt\u0131\u011f\u0131 seyr-\u00fc sefer\u2026<\/p>\n
K\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardan beri gezmeyi ve okumay\u0131 severim. Benim ‘\u00c7ok gezmek mi, \u00e7ok okumak m\u0131’ tart\u0131\u015fmalar\u0131na verdi\u011fim cevap genelde ‘her ikisi de’ olur. Bu \u00e7er\u00e7evede, insan\u0131n bazen okuduklar\u0131n\u0131n sahada bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken; bazen de sahada g\u00f6rd\u00fcklerinin okumalarla daha da zenginle\u015fti\u011fi ve anlamla\u015ft\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fahede edilir.. Onun i\u00e7indir ki hem okumak hem de gezmek birbirinin tekmilesidir; yani tamamlay\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ortaokul y\u0131llar\u0131nda daha iyi bir e\u011fitim alabilmek i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131da okuman\u0131n \u00f6nemine inanm\u0131\u015ft\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc farkl\u0131 co\u011frafyalar ve farkl\u0131 ilim adamlar\u0131 ile hemhal olman\u0131n insana engin bir bilgi sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir\u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn kitab\u0131ndan okumu\u015ftum. Bu sebeple, orta son s\u0131n\u0131fa geldi\u011fimde \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc \u00fcniversiteleri olan, Zeytune \u00dcniversitesinden El Ezher’e, Pakistan \u0130slam \u00dcniversi’tesinden Medine \u00dcniversitesine mektuplar yazarak istekler yapm\u0131\u015f, hayallerime bir ad\u0131m daha yakla\u015fabilmek \u00fcmidiyle giri\u015fimlerde bulunmu\u015ftum.<\/p>\n
Tabi yazd\u0131\u011f\u0131m mektuplar T\u00fcrk\u00e7e oldu\u011fu i\u00e7in tek cevap Pakistan’dan gelmi\u015fti. Cevab\u0131 yazan\u0131n ad\u0131 Kurey\u015fi idi. Ankara \u00dcniversitesi Siyasal Bilgiler Fak\u00fcltesi’nden mezun oldu\u011funu belirtiyordu. Kurey\u015fi, e\u011fitime te\u015fvik eden mektubunu \u015fu s\u00f6zlerle bitiriyordu: ‘Evlat liseyi bitir, buyur gel’.<\/p>\n
Turan Dursun’un Kulleteyn’i<\/strong><\/p>\n Hayallerimin \u00fctopya olarak kalmayaca\u011f\u0131n\u0131 ve yurtd\u0131\u015f\u0131nda e\u011fitim g\u00f6rebilme imkan\u0131na kavu\u015fabilece\u011fimi t\u00fcm ruhumda hissediyordum.<\/p>\n Ortaokulu bitirdi\u011fim yaz \u0130stanbul’a \u015fiir kitab\u0131m\u0131 basmak i\u00e7in gelmi\u015f ama bir vesile ile gazetecili\u011fe ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. Gazetecilik mesle\u011fine1990’\u0131n yaz aylar\u0131nda yeni belediye olan Sultanbeyli’de Milli Gazete taraf\u0131ndan kurulmu\u015f Sultan gazetesinde ad\u0131m atm\u0131\u015f oldum. Gazetecilik beni ciddi cezbetmi\u015fti. Fakat gazeteci olmak i\u00e7in de \u00e7ok okumak gerekti\u011fini anlam\u0131\u015ft\u0131m. Lise y\u0131llar\u0131m\u0131 ise bolca kitap okuyarak ve ayn\u0131 zamanda arkada\u015flarla duvar dergileri-gazeteleri \u00e7\u0131kararak ge\u00e7irmi\u015ftim. Gen\u00e7lerle \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndan haberler ve makalelerden olu\u015fan bu duvar gazetesi payla\u015f\u0131mlar\u0131 bazen bizi okulda disiplin kuruluna kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fcyordu. Fakat o g\u00fcnlerin tad\u0131 dama\u011f\u0131mda hala gitmeyen heyecan\u0131 bir ba\u015fka idi\u2026<\/p>\n Her d\u00fc\u015f\u00fcnceden insanlarla m\u00fcnazara ediyor. O gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131n\u0131n verdi\u011fi heyecanla da hemen her d\u00fc\u015f\u00fcnceyi alt edece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorduk. Hat\u0131rl\u0131yorum da lise birinci s\u0131n\u0131ftayken bir g\u00fcn hem siyaset\u00e7i hem de entelekt\u00fcel olan day\u0131m bana ‘2000’e Do\u011fru’ dergisi okumam\u0131 \u00f6nermi\u015f ve Turan Dursun’un ‘Kulleteyn’ adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 hediye etmi\u015fti. Eve gidip bir \u00e7\u0131rp\u0131da hem kitab\u0131 hem de dergideki baz\u0131 makaleleri okumu\u015f, ard\u0131ndan birka\u00e7 g\u00fcn sonra day\u0131mla okuduklar\u0131m \u00fczerine derin tart\u0131\u015fmalar yapm\u0131\u015ft\u0131k. O d\u00f6nemde Turan Dursun’un M\u00fcsl\u00fcmanlara yapt\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftiriyi \u0130slam’a yap\u0131lm\u0131\u015f bir a\u011f\u0131r ele\u015ftiri olarak kabul etmi\u015f ve Dursun’u a\u011f\u0131r bir dille ele\u015ftirmi\u015ftim. Fakat Kulleteyn’in bir t\u00fcrl\u00fc ne oldu\u011funu alg\u0131layam\u0131yordum. Birg\u00fcn \u00e7ok sevdi\u011fim bir medrese hocas\u0131na u\u011frayarak kendisinden bana kulleteynin ne oldu\u011funu anlatmas\u0131n\u0131 istedim. Medrese hocas\u0131 bana birka\u00e7 saat boyunca Kulleteyn’in ne oldu\u011funu, fakihlerin bu konudaki tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015flerini uzun uzun analatt\u0131ysa da; medreseden \u00e7\u0131k\u0131nca hocan\u0131n anlatt\u0131klar\u0131 zihnimde hi\u00e7bir iz b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc hala, \u015fu Kulleteyn nas\u0131l bir \u015feydi? \u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fc neydi? Neden ulema bunun \u00fczerinden bu kadar tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131? Neydi kulleteyni de\u011ferli k\u0131lan \u015fey?… Bu ve benzeri sorular\u0131n cevab\u0131n\u0131 o g\u00fcnlerde zihnimde bulamasam da bunun bir hikmeti vard\u0131r deyip konuyu kendimce kapatm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n Lise y\u0131llar\u0131nda her gen\u00e7 gibi s\u0131k s\u0131k ileride se\u00e7ece\u011fim mesle\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken bir\u00e7ok meslekte karar k\u0131l\u0131yordum. Bazen Mehmet Ali Birand’\u0131n ’32. G\u00fcn’ Program\u0131n\u0131 izliyor, uluslararas\u0131 haberlere ilgi duyuyor ve iyi bir gazeteci olmay\u0131 hedefliyordum. Bazen Muhammed \u0130kbal ve Mehmet Akif Ersoy okuyor onlar gibi \u015fair olmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum. Bazen de ‘\u00c7a\u011fr\u0131’ filmi gibi filmlerin etkisiyle iyi bir oyuncu olmay\u0131 ye\u011fliyordum. \u0130bni Haldun ve \u015eah Veliyullah Dehlevi’yi de okudu\u011fumda, onlar gibi bir ilim adam\u0131 olmak istiyordum. Hatta bir ara \u00e7ok roman okudu\u011fum i\u00e7in roman yazmaya giri\u015fmi\u015f ve Lise ikinci s\u0131n\u0131fta kaleme ald\u0131\u011f\u0131m bir-iki roman\u0131m yar\u0131m bile kalm\u0131\u015ft\u0131\u2026<\/p>\n Rahle’de \u0130lim i\u00e7in R\u0131hle \u015eart<\/strong><\/p>\n Lise y\u0131llar\u0131m b\u00fcy\u00fck heyecanlarla ve h\u0131zla ge\u00e7tikten sonra. O y\u0131l Malatya \u0130n\u00f6n\u00fc \u00dcniversitesine kabul edilmi\u015ftim. Fakat akl\u0131m hala yurtd\u0131\u015f\u0131nda e\u011fitim alma konusunda \u0131srar ediyordu. \u0130\u015fte o g\u00fcnlerde, uzun y\u0131llar \u0130slam \u00fclkelerinde ya\u015fam\u0131\u015f bir hem\u015fehrim olan Edip abi Pakistan’dan memleketine u\u011fram\u0131\u015ft\u0131. Hafta sonu tatili i\u00e7in gitti\u011fim Bing\u00f6l’de Edip abiyle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Benim yurtd\u0131\u015f\u0131 hayallerimi bildi\u011fi i\u00e7in ‘Turan sen hala burada m\u0131s\u0131n? Neden yurtd\u0131\u015f\u0131na okumaya gitmiyorsun’ dedi. ‘Abi nas\u0131l gideyim? Yol bilmiyorum? Dil bilmiyorum?’ dedim. Bana bakt\u0131: ‘Turan! eskiden \u0130slam alimleri 7 veya 9 ya\u015flar\u0131nda ilim i\u00e7in seyahata \u00e7\u0131k\u0131yorlard\u0131. Uzun y\u0131llar memleketlerine d\u00f6nemiyorlard\u0131. Sen ise 18 ya\u015f\u0131na gelmi\u015fsin ve hala nelerden bahsediyorsun. Onlar da ilk yola \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda dil bilmiyor ve gidecekleri yolu bilmiyorlard\u0131. Ama falan \u00fclkede hangi alimin ya da medresenin oldu\u011funu bilir, ta Granada’dan Semerkant’a kadar ya\u015fayacaklar\u0131 t\u00fcm zorluklara g\u00f6\u011f\u00fcs gererek yola \u00e7\u0131karlard\u0131. Unutma! Rahle’de ilim i\u00e7in r\u0131hle \u015fartt\u0131r’ dedi.<\/p>\n Edip abinin bu te\u015fviki \u00fczerine, ‘Peki! Nas\u0131l gidece\u011fim’ diye sordum. \u00c7antas\u0131ndan bir defter \u00e7\u0131kard\u0131 ve \u0130stanbul’dan \u0130slamabad’a kadar olan yol g\u00fczergah\u0131nda hangi ara\u00e7larla gidece\u011fimi ve hangi yerlerde konaklayaca\u011f\u0131m\u0131 bir bir yazd\u0131. ‘Bunu al, yola \u00e7\u0131k ve hayallerinin pe\u015finden git. Hayallerinin pe\u015finden gitmeyenden adam olmaz’ dedi. Ayr\u0131ca otostopla d\u00fcnyay\u0131 gezen bat\u0131l\u0131lar\u0131n hikayelerini anlatm\u0131\u015f ve beni bu yolculuk konusunda daha \u00e7ok te\u015fvik etmi\u015fti. Yolda nelere dikkat etmem gerekti\u011fi konusunda da uyar\u0131lar\u0131n\u0131 ihmal etmemi\u015fti. Heyecan verici bu yol haritas\u0131ndan sonra besmeleyle hedefime kilitlenmi\u015f ve ilk i\u015f olarak gidip hemen pasaportumu \u00e7\u0131kar\u0131vermi\u015ftim\u2026<\/p>\n \u0130stanbul’dan Ayr\u0131l\u0131\u015f<\/strong><\/p>\n Pasaportumu elime al\u0131r almaz memleketimden \u0130stanbul’a do\u011fru yola \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131m. Bu \u0130stanbul’a ikinci u\u011fray\u0131\u015f\u0131md\u0131. Vakit kaybetmeden Pakistan konsoloslu\u011funa u\u011fray\u0131p vize ba\u015fvurusunda bulunmu\u015ftum. Vizemi beklerken \u00e7ok sevdi\u011fim \u0130stanbul’u birka\u00e7 g\u00fcn gezebilme f\u0131rsat\u0131 bulmu\u015ftum. \u0130stanbul’da ya\u015fayan bir iki arkada\u015f ile \u0130stanbul’u gezmeye ba\u015flad\u0131k. \u0130lkokul 4 ve 5. s\u0131n\u0131flarda \u015fiire olan b\u00fcy\u00fck ilgim edebiyat hocam sayesinde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ahmet Hamdi Tanp\u0131nar’dan Necip Faz\u0131l’a, Yahya Kemal’den Naz\u0131m Hikmet’e kadar bir \u00e7ok \u015fairin eserlerini okumu\u015f ve onlar\u0131n \u015fiirleriyle \u0130stanbul’a ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131m. \u0130stanbul benden bir par\u00e7a i\u00e7eriyordu, sanki beni bekliyor gibi hissediyordum. Bu b\u00fcy\u00fcl\u00fc \u015fehirde kendimi Sultan Fatih’in ordusundaki ‘Za\u011fnos Pa\u015fa’ gibi hissediyordum. Emin\u00f6n\u00fc, \u00dcsk\u00fcdar, Kad\u0131k\u00f6y, Beyo\u011flu, Ey\u00fcp, Be\u015fikta\u015f’\u0131 gezmi\u015f, sahilde g\u00fczel \u0130stanbul’u tema\u015fa etmi\u015f ve vapurla bo\u011faz\u0131 turlam\u0131\u015ft\u0131k. \u00dc\u00e7 g\u00fcn sonra vizemi ald\u0131ktan sonra Topkap\u0131’dan otob\u00fcse binip Erzurum’a do\u011fru yola \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131m. Bo\u011faz k\u00f6pr\u00fcs\u00fc’nden ge\u00e7erken beni b\u00fct\u00fcn ihti\u015fam\u0131yla b\u00fcy\u00fcleyen d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fczel \u015fehrine ‘yarinden zorla ayr\u0131lan bir mecnun misali nazar eyliyordum’. B\u00fcy\u00fck bir h\u00fcz\u00fcn kaplam\u0131\u015ft\u0131 i\u00e7imi.. O g\u00fcnlerde \u0130stanbul’a \u00fcnsiyetimin bu kadar kavi olu\u015funu bir t\u00fcrl\u00fc anlamland\u0131ram\u0131yordum. Otob\u00fcs\u00fcn penceresinden ‘\u015fiir \u015fehir’ olarak nitelendirdi\u011fim \u0130stanbul’a bakarken a\u011fz\u0131mdan \u015fu c\u00fcmleler d\u00f6k\u00fcl\u00fcyordu: ‘Bekle beni g\u00f6\u011f\u00fc ve denizi mavi \u015fehir \u0130stanbul. Bir g\u00fcn yine sana visal misali d\u00f6nece\u011fim’.<\/p>\n Do\u011fubayaz\u0131t’tan Tahran’a<\/strong><\/p>\n Ak\u015fam’a do\u011fru \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z Erzurum yolculu\u011fu ertesi g\u00fcn \u00f6\u011flen vakti Erzurum’da noktalanm\u0131\u015ft\u0131. Sonraki istikametim ise Erzurum otogar\u0131ndan Do\u011fu Beyaz\u0131t’a giden otob\u00fcse binip, Do\u011fubeyaz\u0131t’a gitmek olmu\u015ftu. Oradan da \u0130ran’\u0131n ba\u015fkenti Tahran’a giden otob\u00fcslerin birinde bo\u015f bir yer bulup yollara revan olmu\u015ftum. Dikkatimi ilk \u00e7eken \u015fey, otob\u00fcs\u00fcn yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n neredeyse kad\u0131nlarla dolu olmas\u0131yd\u0131. Yan\u0131mdaki koltukta \u0130stanbul’da t\u0131p fak\u00fcltesinde okuyan M\u00fcrteza isimli \u0130ranl\u0131 bir gen\u00e7 ile annesi vard\u0131. \u0130ran s\u0131n\u0131r\u0131na vard\u0131\u011f\u0131m\u0131zda k\u0131sa bir mola vermi\u015ftik. Mola sonras\u0131 otob\u00fcse binmek i\u00e7in tekrar d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde bir\u00e7ok otob\u00fcs aras\u0131nda bindi\u011fim otob\u00fcs\u00fc \u00e7ok aram\u0131\u015f fakat bulamam\u0131\u015ft\u0131m. Ancak koltuk arkada\u015f\u0131m M\u00fcrteza’n\u0131n gelip beni bulmas\u0131yla otob\u00fcs\u00fcme ula\u015fabilmi\u015ftim. Fakat otob\u00fcsteki kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m manzara nedeniyle hala \u00fczerimdeki \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 atamam\u0131\u015ft\u0131m. Me\u011fer otob\u00fcs\u00fc bulamay\u0131\u015f\u0131m\u0131n sebebi, Do\u011fubayaz\u0131t’ta otob\u00fcse bindi\u011fimde ba\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k olan kad\u0131nlar\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n hemen yak\u0131n\u0131ndaki mola yerinde \u00e7ar\u015fafa b\u00fcr\u00fcnmeleriymi\u015f. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130ran’da \u00e7ar\u015fafl\u0131 olmayanlar i\u00e7eri al\u0131nm\u0131yormu\u015f. Bu beni olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131 ve akl\u0131mda ‘Neden?’ sorusunu b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. Otob\u00fcste T\u00fcrk\u00e7e bilen Tahranl\u0131 M\u00fcrteza ve annesiyle sohbet ede ede \u00f6nce Tebriz’e u\u011fram\u0131\u015f daha sonra Tahran’a varm\u0131\u015ft\u0131k. Tahran’a vard\u0131\u011f\u0131m\u0131zda M\u00fcrteza ve annesi onlarda kalmam i\u00e7in \u00e7ok \u0131srar etmi\u015fti. Fakat ben kabul etmeyip Edip abimin bahsetti\u011fi bir misafirhanede kalmay\u0131 se\u00e7mi\u015ftim. Ancak ak\u015fam yeme\u011fi i\u00e7in kendilerine gitmeyi kabul etmi\u015ftim.<\/p>\n Valizlerimi misafirhaneye b\u0131rak\u0131p, bir an \u00f6nce Tahran’\u0131 gezmek i\u00e7in can at\u0131yordum. Hani \u015fu \u0130slam devriminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fclkenin ba\u015fkentini. Misafirhaneden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131m ve taksi aramaya ba\u015flad\u0131m ve beni gezdirmesi i\u00e7in \u0130ranl\u0131 bir taksi \u015fof\u00fcr\u00fc ile anla\u015ft\u0131m. Taksi \u015fof\u00f6r\u00fc yol boyunca \u0130brahim Tatl\u0131ses ve Sezen Aksu’yu \u00e7ok be\u011fendi\u011fini anlat\u0131yordu. Kendisine onlar\u0131n kasetlerinden birini vermem halinde \u015fehri bedava gezdirmeyi teklif ediyordu. Fakat bende bu iki sanat\u00e7\u0131m\u0131z\u0131n da kasetleri yoktu. Ahmet Kaya ve Z\u00fclf\u00fc Livaneli dinleyip dinlemedi\u011fini sordum. Onlar\u0131 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Ard\u0131ndan Azeri T\u00fcrk\u00e7esi ile ‘Seni sevdim \u00e7ocuk, gel seni gezdireyim’ dedi. \u0130brahim Tatl\u0131ses ve Sezen Aksu sayesinde ba\u015fka bir \u00fclkenin ba\u015fkentini \u00e7ok ucuz fiyata geziyordum. Taksi \u015fof\u00f6r\u00fc Michael Jackson dinliyor ve trafik \u0131\u015f\u0131klar\u0131nda yan\u0131nda duran kad\u0131n araba s\u00fcr\u00fcc\u00fclerine eliyle \u00f6p\u00fcc\u00fckler g\u00f6nderiyordu. Kad\u0131nlar da ne\u015feli cevaplar veriyor ve taksi \u015fof\u00fcr\u00fcm\u00fcz de \u00e7ok mutlu oluyordu. Bu tav\u0131rlar kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m. Taksi \u015fof\u00f6r\u00fc ile bazen bu hareketinden dolay\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yor ve yapt\u0131\u011f\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordum: ‘Buras\u0131 \u0130slam devrimi yapm\u0131\u015f bir \u00fclke, bunlar do\u011fru de\u011fil’ diyordum. Ama taksi \u015fof\u00f6r\u00fc ne\u015fesini bozmuyor ve bana d\u00f6n\u00fcp Azeri aksan\u0131yla uzatarak ‘A\u011fa sen molla misennn?’ diyordu. Ben de ‘yooo de\u011filemmm’ diyordum. O da ‘O zaman niye kas\u0131yon kendini a\u011fa’ diye cevap veriyordu. Taksiden bazen inip Meydan-\u0131 Azadi gibi baz\u0131 mekanlar\u0131 dola\u015f\u0131yordum. Sokakta en \u00e7ok dikkatimi \u00e7eken \u015feylerden biri de \u00e7ar\u015fafl\u0131 kad\u0131nlar\u0131n sa\u00e7lar\u0131n\u0131n yar\u0131 a\u00e7\u0131k olu\u015fuydu.<\/p>\n Ak\u015fam g\u00fcne\u015fi batmadan misafirhaneye ge\u00e7mi\u015ftim. Kald\u0131\u011f\u0131m odadan hem mehtab\u0131 seyrediyor hem soka\u011fa bak\u0131yor ve M\u00fcrteza gelip beni al\u0131ncaya dek saatlerce ‘\u0130slam devleti nas\u0131l bir \u015feydi, abi?’ diye d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemiyordum.<\/p>\n Ak\u015fam g\u00fcne\u015fi batt\u0131ktan bir m\u00fcddet sonra M\u00fcrteza gelip beni Misafirhaden ald\u0131 ve evlerine g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. B\u00fct\u00fcn ailesi beni kap\u0131da kar\u015f\u0131lad\u0131. Annesi ve k\u0131z karde\u015fi de gelip beni kucaklad\u0131. Bu benim i\u00e7in bir ilkti \u00e7\u00fcnk\u00fc annem ve k\u0131zkarde\u015fim sonras\u0131 ilk kez yabanc\u0131 bir kad\u0131n ve k\u0131z\u0131 beni kucakl\u0131yordu. \u015ea\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131m gitgide artarken salonda bir m\u00fcddet oturduktan sonra yemek masas\u0131na ge\u00e7mi\u015ftik. \u00c7ok g\u00fczel bir yemek masas\u0131 kurulmu\u015ftu. Yemekler harika g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. \u0130ran yemeklerini de b\u00f6ylece ilk kez tatm\u0131\u015f oluyordum. Yemekte M\u00fcrteza’n\u0131n babas\u0131 ile \u00fcnl\u00fc \u0130slam \u015fairi Muhammed \u0130kbal \u00fczerine hasbihal ettik. Yemek sonras\u0131 M\u00fcrteza’n\u0131n babas\u0131 ve ailesi o gece onlarda kalmam i\u00e7in yine \u0131srar ettiler. Hatta Pakistan’a gitmemem ve Tahran’da kalmam i\u00e7in teklifte bile bulundular. Ben ise y\u0131llard\u0131r hayalini kurdu\u011fum \u0130kbal’in ve Mevdudi’nin Pakistan’\u0131na gitmek istedi\u011fimi s\u00f6yleyip, nazik davetlerini ve tekliflerini reddedip misafirhaneme d\u00f6nmeyi tercih etmi\u015ftim.<\/p>\n Pakistan’\u0131n S\u0131n\u0131r \u015eehri Taftan’a Do\u011fru Sefer<\/strong><\/p>\n Ertesi g\u00fcn \u00f6\u011flene do\u011fru misafirperver ailenin o\u011flu M\u00fcrteza gelip beni arabas\u0131yla Tahran otogar\u0131na b\u0131rakt\u0131. Oradan da Zahedan otob\u00fcslerine binip tekrar yollara d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcm. Otob\u00fcs’te Zahedan’da ya\u015fayan Belu\u00e7i bir i\u015f adam\u0131 ile tan\u0131\u015fm\u0131\u015f ve Zahedan’a kadar yol boyunca kendisiyle konu\u015fa konu\u015fa vakit ge\u00e7irmi\u015ftik. Zahedan’a vard\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Belu\u00e7i k\u00f6kenli beyefendi de \u0131srarl\u0131 bir \u015fekilde beni evine davet etti. Ancak yine Edip abimin bana \u00e7izdi\u011fi rotadan ayr\u0131lmak istemeyi\u015fimden bu misafirperver insanlar\u0131n teklifini reddetmek durumunda kalm\u0131\u015ft\u0131m.. Zahedan’da Hind alt k\u0131tas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck dini cemaatlerinden olan ‘Tebli\u011f Cemaati’ne ait bir camide kald\u0131m. Sabah erkenden kalk\u0131p kahvalt\u0131m\u0131z\u0131 yapt\u0131k. Me\u011fer s\u0131n\u0131ra gidecek bir \u00e7ok kimse burada kal\u0131p sonra buradan Pick-uplarla s\u0131n\u0131ra gidiyormu\u015f. \u00d6\u011flene do\u011fru bir pick-up geldi ve s\u0131n\u0131ra do\u011fru gidecek bir ka\u00e7 ki\u015fiyi de al\u0131p yola \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n S\u0131n\u0131rda pasaportlar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6sterdikten sonra bu kez \u0130ran-Pakistan s\u0131n\u0131r\u0131nda olan Pakistan’\u0131n s\u0131n\u0131r \u015fehri Taftan’a ge\u00e7tik. Taftan’da ilk dikkatimi \u00e7eken \u015feyler kerpi\u00e7 evler, silahl\u0131 adamlar, erkeklerin giydi\u011fi \u015falvar kamis ve kad\u0131nlar\u0131n \u00fczerindeki burkalar olmu\u015ftu. Her taraf toz toprak i\u00e7indeydi. Sokaktaki ba\u011f\u0131r\u0131\u015flar, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar adeta bu k\u00fc\u00e7\u00fck \u015fehir Taftan’\u0131 bir alayi\u015f alan\u0131na \u00e7evirmi\u015fti. Bir renk c\u00fcmb\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc and\u0131ran rengarenk otob\u00fcsler ve k\u00fc\u00e7\u00fck Toyota kamyonetler hemen dikkati \u00e7ekenlerin ba\u015f\u0131nda geliyordu. Kendimi bir anda sanki zaman t\u00fcnelinin i\u00e7ine girmi\u015f ve 600 y\u00fczy\u0131l geriye gidip ba\u015fka bir co\u011frafyaya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f gibi hissediyordum. Bir yandan da beni bir korku sarmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bana buras\u0131 hakk\u0131nda h\u0131rs\u0131zl\u0131klar\u0131n ve insan ka\u00e7\u0131rmalar\u0131n en \u00e7ok oldu\u011fu b\u00f6lge denilmi\u015fti.<\/p>\n Bir zaman sonra bir sokak sat\u0131c\u0131s\u0131na tuvaletin yerini sordum. Bana kerpi\u00e7 evlerin arkas\u0131ndaki koca sahray\u0131 g\u00f6stererek ‘i\u015fte buras\u0131’ dedi. Daha \u00f6nce anlamland\u0131ramad\u0131\u011f\u0131m sahrada, insanlar\u0131n mesafeli oturu\u015funu o anda anlam\u0131\u015ft\u0131m. Buna hi\u00e7 al\u0131\u015f\u0131k de\u011filim dedim. Bu kez bana tahtalarla \u00e7evrili bir yer g\u00f6sterdi ve ‘Eskiden buras\u0131 tuvaletti fakat y\u0131llard\u0131r kimse kullanm\u0131yor’ dedi. \u0130stersen oray\u0131 bir dene dedi. Ko\u015farak kap\u0131y\u0131 a\u00e7t\u0131m. Ancak i\u00e7eri girmemle \u00e7\u0131kmam bir oldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc uzun y\u0131llard\u0131r kullan\u0131lmayan bu tuvaletin tahta tavan\u0131na ar\u0131lar kovan yapm\u0131\u015f ve kovan\u0131n ba\u015f\u0131ma d\u00fc\u015fmesiyle ar\u0131lar\u0131n y\u00fcz\u00fcme yap\u0131\u015fmas\u0131 bir anda oluvermi\u015fti. Bu izbe tuvaletten \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131mda kafama yap\u0131\u015fan ar\u0131 kovan\u0131ndaki ar\u0131lar\u0131 avu\u00e7lar\u0131mla tutup f\u0131rlat\u0131yordum ama nafile.. Etraf\u0131mdaki insanlar halimi g\u00f6r\u00fcp imdad\u0131ma yeti\u015fmi\u015flerdi. Y\u00fcz\u00fcm \u015fi\u015fmesin diye koca buz kal\u0131plar\u0131n\u0131 getirip y\u00fcz\u00fcme tutuyorlard\u0131. Hamdolsun bir m\u00fcddet sonra kendime gelmi\u015ftim ve y\u00fcz\u00fcmde fazla \u015fi\u015flik olu\u015fmas\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde engellenmi\u015fti.<\/p>\n G\u00fcne\u015f batmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda insanlar Quetta \u015fehrine gitmek i\u00e7in renkli otob\u00fcslere do\u011fru ak\u0131n ak\u0131n y\u00fcr\u00fcyordu. Ben ise daha biletimi almam\u0131\u015f ve hangi otob\u00fcse binece\u011fime karar verememi\u015ftim. O anda aniden fikrimi de\u011fi\u015ftirip, valizlerimi kapt\u0131\u011f\u0131m gibi \u0130ran s\u0131n\u0131r\u0131na do\u011fru ko\u015ftum. \u0130\u00e7imi saran korkudan ve g\u00fcvenli bir ortam olmay\u0131\u015f\u0131n\u0131 sezi\u015fimden dolay\u0131 d\u00f6nmeye karar vermi\u015ftim. Kap\u0131daki g\u00fcvenlikten bana izin vermesini ve \u00fclkeme d\u00f6nmek istedi\u011fimi s\u00f6yledim. G\u00fcvenlik bu iste\u011fimi sert bir \u015fekilde reddetti, ‘Hay\u0131r! Kap\u0131lar kapand\u0131, gidemezsin’ dedi. Ben de \u00e7aresizce para teklifinde bulundum. Teklifimi kabul etmedi: ‘\u0130stersen burada sabahla, yar\u0131n sabah d\u00f6nersin’ dedi. Karanl\u0131k \u00e7\u00f6kerken etraf daha korkutucu oluyordu. Edip abi, Taftan ve Quetta aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r b\u00f6lgesi i\u00e7in beni \u00e7ok uyarm\u0131\u015ft\u0131. Burada \u00e7ok dikkatl\u0131 olmal\u0131yd\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc burada o uzun sakkal\u0131 \u015feyh ve hoca g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc M\u00fcsl\u00fcman abiler ya insan ka\u00e7\u0131r\u0131yor ya da b\u00fct\u00fcn paras\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131yorlard\u0131. Gayri ihtiyari ben de Edip abiye ‘Abi M\u00fcsl\u00fcman m\u00fcsl\u00fcman\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131r m\u0131? Paras\u0131n\u0131 \u00e7alar m\u0131? M\u00fcsl\u00fcman M\u00fcsl\u00fcman\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcr m\u00fc’ diye sormu\u015ftum. Koca bir ah \u00e7ekmi\u015f ‘Ah be Turan’\u0131m, anlatacak o kadar \u00e7ok \u015fey var ki, zamanla bunlar\u0131 kendi g\u00f6zlerinle m\u00fc\u015fahede edeceksin. \u00c7\u00fcnk\u00fc M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyan\u0131n ne menem bir yer oldu\u011funu g\u00f6rmeye gidiyorsun’ demi\u015fti.<\/p>\n Kulleteyn, Kulleteyn, Kulleteyn\u2026<\/strong><\/p>\n S\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131n\u0131n ilerisinde yaln\u0131z ba\u015f\u0131ma valizlerimin \u00fczerine oturmu\u015f korku i\u00e7inde a\u011fl\u0131yordum. Ard\u0131ndan bir anda bir el belirdi omuzumda. D\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131mda bir Japon ve Frans\u0131z turisti kar\u015f\u0131mda g\u00f6rd\u00fcm. Uzaktan beni izleyen bu turistler, benim halimi g\u00f6rm\u00fc\u015f ve korkmamam i\u00e7in onlarla gidebilece\u011fim teklifinde bulunmu\u015flard\u0131. Onlar\u0131 g\u00f6r\u00fcnce hem korkum ge\u00e7mi\u015f hem de a\u011flamakl\u0131\u011f\u0131m ge\u00e7mi\u015fti. Kendi kendime ‘Bu yabanc\u0131lar bile korkmuyor bu co\u011frafyada sen nas\u0131l M\u00fcsl\u00fcman bir \u00fclkedeki insanlardan korkars\u0131n ki?!’ deyi vermi\u015ftim i\u00e7imden.<\/p>\n Sonra onlarla birlikte renk c\u00fcmb\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc and\u0131ran otob\u00fcslere bindik. Valizlerimizi otob\u00fcs\u00fcn \u00fcst\u00fcne y\u00fcklemi\u015ftik. Taftan’dan Pakistan’\u0131n Belucistan eyaletinin ba\u015fkenti Quetta’ya do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131k. Otob\u00fcs hareket edince \u015fof\u00f6r Hind m\u00fcziklerini sonuna kadar a\u00e7t\u0131. Otob\u00fcste bir yanda y\u00fcksek sesle Hind m\u00fczi\u011fi dinliyor \u00f6te yandan asfalt\u0131 olmayan \u00e7ukur dolu, kumlu yolda z\u0131playa z\u0131playa gidiyorduk. Saatlerce s\u00fcren bu yorucu yolculuk bende \u00f6yle etki yapm\u0131\u015ft\u0131 ki, y\u0131llar sonra bile hala Hind m\u00fczi\u011fini dinledi\u011fimde kendimi Pakistan’\u0131n renkli otob\u00fcslerinde z\u0131playa z\u0131playa gidiyor gibi hissediyorum.. Otob\u00fcse bindi\u011fimizde her yer temizdi ancak birka\u00e7 saat sonra sigara kokusu ve yere at\u0131lan \u00e7\u00f6plerden dolay\u0131 her yer \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n Gece yar\u0131s\u0131, ku\u015f u\u00e7maz kervan ge\u00e7mez bir b\u00f6lgede mola vermek i\u00e7in durmu\u015ftuk. \u00c7\u00f6l\u00fcn ortas\u0131nda ufak bir kerpi\u00e7 evin \u00f6n\u00fcnde mola veriyorduk. Buraya dinlenme tesisi demek i\u00e7in bin \u015fahit laz\u0131md\u0131. Yabanc\u0131 arkada\u015flar korkular\u0131ndan otob\u00fcsten inmemi\u015fti. Ben ise inip namaz\u0131m\u0131 eda edece\u011fim yer aramaktayd\u0131m. Belu\u00e7i ve Afganl\u0131 oldu\u011fu belli olan otob\u00fcsteki b\u00fcy\u00fck kad\u0131n-erkek kalabal\u0131k kerpi\u00e7 evin \u00f6n\u00fcndeki has\u0131rlara oturdu. Tesisteki evin i\u00e7inden halka \u015feklinde oturan insanlar\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc birer tabak ve bir\u00e7ok tand\u0131r ekme\u011fi konuldu. Tabaktaki yemek mercimekti ama Pakistanl\u0131lar onu ‘Dal\u00e7ana’ olarak adland\u0131r\u0131yordu. \u0130nsanlar \u00f6nlerine konulan tand\u0131r ekme\u011fiyle \u00f6nlerine konulan o ortak tabaktan beraber yemek yiyiyorlard\u0131.<\/p>\n Ben de o kerpi\u00e7 tesisin \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na abdest almak i\u00e7in bir \u00e7e\u015fme olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordum. Bana bak\u0131p g\u00fcld\u00fcler sonra bir a\u011fac\u0131n alt\u0131n\u0131 g\u00f6sterip bak orada ‘kulleteyn’ var dediler. A\u011faca do\u011fru yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131mda a\u011fac\u0131n dallar\u0131na as\u0131l\u0131 misvaklar g\u00f6rd\u00fcm. \u0130nsanlar gelip \u00f6nce ayn\u0131 misva\u011f\u0131 a\u011f\u0131zlar\u0131na s\u00fcr\u00fcyor sonra a\u011fac\u0131n alt\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck su g\u00f6letinden abdest al\u0131yorlard\u0131. Kulleteyn \u00f6l\u00e7e\u011findeki g\u00f6letteki sudan abdest alanlar a\u011f\u0131zlar\u0131na ald\u0131klar\u0131 suyu tekrar g\u00f6lete bo\u015falt\u0131yorlard\u0131. Hem ayn\u0131 misva\u011f\u0131 kullanmalar\u0131 hem de ayn\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6letten bu tarz abdest almalar\u0131 midemi buland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Abdest alan insanlar\u0131 da ele\u015ftirmi\u015ftim. Biri bana d\u00f6n\u00fcp mevzu yani uydurma \u015fu hadisi okudu ‘M\u00fcminin m\u00fcmine art\u0131\u011f\u0131 \u015fifad\u0131r’.<\/p>\n ‘Burada abdest alamam’ dedim ve gidip ileride bir yerde kumda teyemm\u00fcm yapt\u0131m. Sonra gelip cemaatle namaz k\u0131lan gruba dahil oldum. Bir m\u00fcddet sonra sol yan\u0131mdaki iri yap\u0131l\u0131 bir adam sa\u011f dirse\u011fiyle kar\u0131n bo\u015flu\u011fuma do\u011fru sert bir darbe vurdu. Namazda nefes alamaz haldeydim. Yava\u015f yava\u015f adamdan uzakla\u015f\u0131p zor bela namaz\u0131m\u0131 eda ettim. Namaz sonras\u0131 adam bana bak\u0131p ‘Kulleteyn, kulleteyn, kulleteyn’ diye ba\u011f\u0131rd\u0131. ‘La teyemm\u00fcm, la sala, la sala’ diye m\u0131r\u0131ldan\u0131yordu. Bana, su var iken toprakla abdest almam\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve namaz\u0131m\u0131n ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu g\u00fcya.<\/p>\n O lahzada akl\u0131ma Turan Dursun’un \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan ve pisliklerle dolu halinden bahseden ‘Kulleteyn’ kitab\u0131 gelmi\u015fti. Turan Dursun’a hak vermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m bir\u00e7ok konuda. Fakat tek bir konuda anla\u015fam\u0131yorduk yine de Turan Dursunla. Onun \u0130slam’\u0131n tarihi ile M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n tarihini kar\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131yd\u0131. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n tarihi hatalarla dolu olabilir ama \u0130slam’\u0131n tarihi onun aksiydi. Bir\u00e7ok entelekt\u00fcelimizin yapt\u0131\u011f\u0131 hatayd\u0131 bu. Zaten Turan Dursun’un \u0130slam’\u0131n kaynaklar\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftirilere T\u00fcrkiye’nin \u00fcnl\u00fc alimlerinden S\u00fcleyman Ate\u015f hoca da \u00e7ok iyi cevaplar vermi\u015fti. Ancak Turan Dursun’un M\u00fcsl\u00fcmanlara y\u00f6nelik ele\u015ftirileri \u00e7ok hakl\u0131 ve yerindeydi.<\/p>\n Quetta’ya do\u011fru giden otob\u00fcse binerken bir yandan adam\u0131n dirse\u011fiyle vurdu\u011fu kar\u0131n bo\u015flu\u011fumu tutarak nefes almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor bir yandan da b\u00fcy\u00fck bir \u015feyh ya da hoca g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc uzun sakall\u0131 adama bak\u0131p M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyan\u0131n halini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp g\u00f6z ya\u015flar\u0131 d\u00f6k\u00fcyordum. \u0130\u00e7imden de, ‘d\u00fc\u015fledi\u011fim M\u00fcsl\u00fcman bir \u00fclke bu kadar cahil olamaz’ diye hayk\u0131rmak geliyordu ama hakikat ortadayd\u0131, M\u00fcsl\u00fcmanlar dinlerinin ilk emri ‘Oku!’ olmas\u0131na ra\u011fmen bu emre uymuyor ve belki de b\u00fct\u00fcn sahip olduklar\u0131 zenginliklere ra\u011fmen d\u00fcnyan\u0131n en cahil insanlar\u0131 olmay\u0131 kendi iradeleriyle diretiyorlard\u0131.<\/p>\n Oysa bu topraklar b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, Muhammed \u0130kbal’lerin co\u011frafyas\u0131yd\u0131. Bense bu topraklarda bir kum tanesi olabilmek ve ilim tahsil edebilmek arzusuyla \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m yolun tam da s\u0131n\u0131r\u0131ndayd\u0131m..Bir an umutsuzlu\u011fa kap\u0131l\u0131p, korku ve kayg\u0131 neticesinde ruhumu saran geri d\u00f6nme fikri; kaybetmenin hatta hayallerimde kaybolman\u0131n g\u00f6stergesiydi. Yoksa g\u00f6rd\u00fcklerim g\u00f6receklerimin habercisi miydi? Buzda\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnen k\u0131sm\u0131 buysa derinliklerinde beni neler bekliyordu? Ya her\u015fey benim ilk anda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn tersi idiyse? Akl\u0131ma gelen t\u00fcm sorular ve vesveselere kar\u015f\u0131l\u0131k benim pay\u0131ma d\u00fc\u015fen; hedefime odaklan\u0131p pes etmeden kararl\u0131 bir \u015fekilde yoluma devam etmekti.<\/p>\n NOT: Hat\u0131ralar\u0131m\u0131n yaz\u0131lmas\u0131 i\u00e7in beni te\u015fvik eden bir\u00e7ok dostuma m\u00fcte\u015fekkirim… Birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yazm\u0131\u015f oldu\u011fum hat\u0131ralar\u0131m\u0131 10 b\u00f6l\u00fcm halinde yay\u0131mlamay\u0131 arzuluyor ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum…<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Kaynak:<\/strong> \u0130stiklal Gazetesi, ilk yay\u0131mlanma tarihi: 28 Kas\u0131m 2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bu bir yol hikayesi\u2026 18 ya\u015f\u0131ndaki bir gencin hayallerinin pe\u015finde yapt\u0131\u011f\u0131 seyr-\u00fc sefer\u2026 K\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardan beri gezmeyi ve okumay\u0131 severim. […]","protected":false},"author":2,"featured_media":658,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[490,484,491,485,382,21,486,489,488,29,483,487],"class_list":["post-657","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-seyahatname","tag-genclik-hatiralari","tag-hatira","tag-ilim-icin-rihle","tag-ilim-yolculugu","tag-iran","tag-islam-dunyasi","tag-kulleteyn","tag-kulturel-celiski","tag-musluman-dunya","tag-pakistan","tag-seyahatname","tag-turan-dursun"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/657","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=657"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/657\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":659,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/657\/revisions\/659"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/658"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=657"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=657"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=657"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}