Konstantinopolis’i yani \u0130stanbul’u fetheden \u00fcnl\u00fc M\u00fcsl\u00fcman komutan Fatih Sultan Mehmet Han, H\u0131ristiyan m\u0131yd\u0131? Ayasofya konusu g\u00fcndeme geldi\u011fi g\u00fcnden beri Fatih, \u0130stanbul ve Ayasofya \u00fczerine tart\u0131\u015fmalar g\u00fcndemden d\u00fc\u015fm\u00fcyor. Fatih’in \u00fcvey annesinin S\u0131rp Prenses Mara Despina Brankovi\u00e7 Hatun olmas\u0131, H\u0131ristiyanlara tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 geni\u015f imtiyazlar ve Rum papazlarla s\u0131k s\u0131k Rumca H\u0131ristiyanl\u0131k \u00fczerine m\u00fcnazaralar\u0131, bir\u00e7ok ki\u015fiyi Fatih’in H\u0131ristiyan oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde bir iddiaya itmi\u015ftir. Fatih Fars\u00e7a ve Arap\u00e7a’n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Latince ve Rumca’y\u0131 \u00e7ok iyi konu\u015fuyordu.<\/p>\n
Sultan Fatih’in \u00fcvey annesi Mara Despina Hatun’a yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve onun Balkanlar’da H\u0131ristiyan kiliselere ve vak\u0131flara yapt\u0131\u011f\u0131 yard\u0131ma destek olmas\u0131 t\u00fcm tarih\u00e7ilerin bildi\u011fi konulardan biridir. Topkap\u0131’daki tarihi bir belgede Fatih’in Selanik’teki K\u00fc\u00e7\u00fck Ayasofya manast\u0131r\u0131 ile \u00e7evresindeki geni\u015f bir araziyi bir fermanla annesine tahsis etmi\u015ftir. Ferman’da Fatih \u015f\u00f6yle demektedir: ‘Bu devrin H\u0131ristiyan kad\u0131nlar\u0131n\u0131n en y\u00fccelerinden olan anam Mara Despina Hatun, Selanik’te K\u00fc\u00e7\u00fck Ayasofya ad\u0131yla \u00fcnl\u00fc manast\u0131r\u0131 \u015feriat kurallar\u0131na g\u00f6re sat\u0131n alm\u0131\u015f, gerekli belgesi de varm\u0131\u015f. Durumu bana ilettiler. Ben de uygun bulup bu ferman\u0131 verdim ki bu manast\u0131ra sahip olsun. Dilerse sats\u0131n, dilerse ba\u011f\u0131\u015flas\u0131n. Hi\u00e7 kimse engel olmas\u0131n, bozmas\u0131n, de\u011fi\u015ftirmesin. \u0130\u00e7indekilerden vergi al\u0131nmas\u0131n.’ Fatih tahta \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra memleketi S\u0131rbistan’a d\u00f6nmek isteyen annesi Mara Despina’y\u0131 hediyelerle S\u0131rbistan’a g\u00f6nderir ve \u00f6l\u00fcnceye dek \u00fcvey annesiyle ili\u015fkisini kesmez, onun t\u00fcm taleplerine de cevap verir.<\/p>\n
M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u0130stanbul’u fethi \u00f6ncesi, \u0130stanbul’a giren Ha\u00e7l\u0131 ordular\u0131 her yeri yerle bir etmi\u015f ve Ortodoks mezhebini Katolik mezhebi ile birle\u015ftirmi\u015f ve Roma’daki Papa’ya ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan Ortodoks mezhebine ba\u011fl\u0131 olanlar ise \u0130stanbul’dan s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015flerdi. Fatih \u0130stanbul’u fethettikten sonra ilk i\u015fi, hemen yeni bir patrik se\u00e7tirip atayarak Ortodokslu\u011fu ihya etmek olmu\u015f, kendisini de Ortodokslu\u011fun hamisi ilan etmi\u015ftir. B\u00f6ylece Osmanl\u0131 himayesindeki Do\u011fu H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 Katolik Bat\u0131 H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam edecekti. Ortodokslar\u0131n patri\u011fi olarak Gennadios Scolarios se\u00e7ildi, Fatih taraf\u0131ndan onanarak huzura kabul edildi ve her t\u00fcrl\u00fc sald\u0131r\u0131dan masun oldu\u011funa dair bir de berat verildi. Patri\u011fe Fatih taraf\u0131ndan resmi protokollerde vezir derecesi verildi ve her zaman Divan-\u0131 H\u00fcmayun’a kat\u0131lma ve burada s\u00f6z hakk\u0131na sahip oldu. Berat’ta ayr\u0131ca Ortodoks kiliselerinin camiye \u00e7evrilmeyece\u011fi yaz\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Fatih sadece Ortodokslara de\u011fil Yahudi ve Ermenilere de destek verdi. Yahudi cemaatine havralar\u0131na sahip olma hakk\u0131 tan\u0131nd\u0131. Hahamba\u015f\u0131 Rabbi Mo\u015fe Fatih’in iltifatlar\u0131na mazhar oldu. Ermenilerin ba\u015f\u0131na da Ovahim ad\u0131nda bir patrik se\u00e7ildi. Fatih d\u00f6neminde Balkanlar’daki H\u0131ristiyanlara da geni\u015f imtiyazlar verildi. Fatih Sultan Mehmed Ortodoks Patri\u011fi Gennadios’u makam\u0131nda ziyaret etti ve H\u0131ristiyanl\u0131k hakk\u0131nda onunla iyi bildi\u011fi dillerden Rumca ile sohbet etmi\u015fti. Roma’daki Katoliklerin Papas\u0131 II. Pius Fatih’e H\u0131ristiyanlara duydu\u011fu yak\u0131nl\u0131ktan dolay\u0131 H\u0131ristiyanl\u0131\u011fa davet etmi\u015f, hatta Fatih’in a\u011fz\u0131ndan bir de cevapname uydurmu\u015ftur. Bug\u00fcn halen \u0130stanbul’daki patrikhane’nin giri\u015finde Sultan Fatih’i ve d\u00f6nemin patri\u011fi II. Gennadios’un g\u00f6r\u00fc\u015fmesini betimleyen bir tablo gelen ziyaret\u00e7ileri kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r.<\/p>\n
Ayasofya in\u015fa edildi\u011fi g\u00fcnden beri ne Patrikli\u011fin ne de H\u0131ristiyanlar\u0131n bir vak\u0131f mal\u0131d\u0131r. Bizans \u0130mparatoru onu kendi uhdesine alm\u0131\u015f ve kendi mallar\u0131 aras\u0131nda saym\u0131\u015ft\u0131r. Fatih \u0130stanbul’u fethetti\u011finde bunu bildi\u011fi i\u00e7in de Ayasofya onun uhdesine ge\u00e7mi\u015ftir. Fatih uhdesine ge\u00e7en Ayasofya’n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da \u00f6demi\u015ftir. Fatih Sultan Mehmed, Arap\u00e7a kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ‘Ayasofya Vakfiyesi’ ile Ayasofya Camii’ni \u00fcmmete vakfetmi\u015ftir. Birka\u00e7 sahifelik vakfiyede Fatih \u00f6zetle \u015funlar\u0131 not d\u00fc\u015fer: ‘Kim ki bozuk teviller, hurafe ve dedikodudan \u00f6teye ge\u00e7meyen bat\u0131l gerek\u00e7elerle bu vakf\u0131n \u015fartlar\u0131ndan birini de\u011fi\u015ftirirse veya vakf\u0131n tebdili ve iptali i\u00e7in gayret g\u00f6sterirse (\u2026) Allah’\u0131n, meleklerin, peygamberlerin ve b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n laneti \u00fczerlerine olsun.’ Camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen fethin sembol\u00fc Ayasofya n\u00fcb\u00fcvvetten \u00f6nce yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in M\u00fcsl\u00fcmanlar nezdinde ‘Hak Din’in mabedi muamelesi g\u00f6rm\u00fc\u015f ve bu dini s\u0131cakl\u0131k i\u00e7erisinde ba\u011f\u0131rlar\u0131na bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Has\u0131l\u0131 kelam, t\u00fcm bunlar bize bir hakikati bir daha ortaya koymaktad\u0131r. Ge\u00e7en y\u00fczy\u0131llarda Ha\u00e7l\u0131lar, kendileri gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen di\u011fer H\u0131ristiyan mezheplerinin yan\u0131 s\u0131ra Yahudileri ve di\u011fer dinlere sahip olanlar\u0131 katlederken M\u00fcsl\u00fcmanlar, Ehli kitab\u0131n t\u00fcm mezheplerini ve di\u011fer din mensuplar\u0131n\u0131 korumaya alm\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fcsl\u00fcmanlar g\u00fc\u00e7l\u00fc olduklar\u0131 d\u00f6nemlerde H\u0131ristiyan, Yahudi, Hindu, Budist t\u00fcm din mensuplar\u0131na adaletle h\u00fckmetmi\u015ftir. Abbasi, End\u00fcl\u00fcs, Mali, Osmanl\u0131 ve Hind \u0130slam medeniyeti tarihi bug\u00fcn t\u00fcm y\u00f6nleriyle ortada ve bunlar\u0131n inkar\u0131 nam\u00fcmk\u00fcn hakikatlerdir. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131, darmada\u011f\u0131n oldu\u011fu ve emperyalistlerin t\u00fcm topraklar\u0131n\u0131 i\u015fgal edip, az\u0131nl\u0131klar\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131, son y\u00fczy\u0131lda ya\u015fanan ise hepimizi \u00fczen birer tarih sahifesi olarak ortada duruyor\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Kaynak:<\/strong> \u0130stiklal Gazetesi, ilk yay\u0131mlanma tarihi: 12 Temmuz 2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Konstantinopolis’i yani \u0130stanbul’u fetheden \u00fcnl\u00fc M\u00fcsl\u00fcman komutan Fatih Sultan Mehmet Han, H\u0131ristiyan m\u0131yd\u0131? Ayasofya konusu g\u00fcndeme geldi\u011fi g\u00fcnden beri Fatih, […]","protected":false},"author":2,"featured_media":609,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[372,380,375,378,371,376,374,379,373,381,377],"class_list":["post-608","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyasetname","tag-ayasofya","tag-bizans","tag-din-ve-devlet","tag-ehli-kitap","tag-fatih-sultan-mehmed","tag-istanbulun-fethi","tag-ortodoks-patrikhanesi","tag-osmanli-hosgorusu","tag-osmanli-tarihi","tag-patriklik","tag-vakfiye-hukuku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/608","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=608"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/608\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":610,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/608\/revisions\/610"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/609"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=608"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=608"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=608"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}