‘Diplomasiyi hokkabazl\u0131\u011fa \u00e7evirdiler. Sava\u015f karar\u0131n\u0131 da uluslararas\u0131 sava\u015f hukukunu \u00e7i\u011fneyerek ilan ettiler. Suya k\u0131l\u0131\u00e7 sallayan bir sahte pehlivan\u0131n hareketini g\u00f6steriyorlar. Apar topar Trablusgarp ve Bingazi’yi kendi memaliki oldu\u011funu duyurdular. Bal\u0131\u011f\u0131 tutmadan satan, pen\u00e7e ve di\u015fleriyle h\u00fccuma haz\u0131r k\u00fckreyen bir aslan\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeden postunu salonundaki zinet e\u015fyalar\u0131 aras\u0131nda sayan hayalperest ile bu diplomatlar\u0131n g\u00fcl\u00fcn\u00e7 mesle\u011fi aras\u0131nda fark yoktur. A\u00e7\u0131klamalar\u0131nda g\u00f6sterdikleri sebepler ciddiyetle tahlil olunmaya de\u011feri olmayacak derecede t\u0131flanedir. Kararlar\u0131n\u0131n me\u015fruiyeti olmayan bu efendilerin, kendisini \u015fi\u015firen kurba\u011fay\u0131 taklid etmeleri \u00e7ok komiktir. Uluslararas\u0131 hukuku ayaklar alt\u0131na alan bu kana susam\u0131\u015flar mezalimlerinin hesab\u0131n\u0131 verecektir.”<\/p>\n
Y\u00fczy\u0131l \u00f6nce, 1911 y\u0131l\u0131nda, \u0130stanbul’da ya\u015fayan Irakl\u0131 \u00fcnl\u00fc yazar Babanzade \u0130smail Hakk\u0131 taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan bu sat\u0131rlar, o d\u00f6nemde Libya’y\u0131 i\u015fgal eden \u0130talyanlar\u0131 anlat\u0131yordu. Babanzade \u0130smail Hakk\u0131’n\u0131n \u0130talya’y\u0131 anlatan o s\u00f6zlerini bug\u00fcne uyarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda sizce de Halife Hafter’in icraatlar\u0131n\u0131 anlatm\u0131yor mu? Hafter, BM taraf\u0131ndan tan\u0131nan me\u015fru h\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7t\u0131, Trablus’u bombalad\u0131, yurtd\u0131\u015f\u0131ndan paral\u0131 askerler getirdi, d\u0131\u015far\u0131dan finanse edilen paralarla baz\u0131 kabileleri kendine ba\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, Trablus’u alamay\u0131nca hakim oldu\u011fu b\u00f6lgelerde gayri \u015fer’i bir \u015fekilde yeni bir h\u00fck\u00fcmet ilan etti ve askeri olarak gerilemeye ba\u015flay\u0131nca da bar\u0131\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu. B\u00fct\u00fcn bu uygulamalar bize bu co\u011frafyay\u0131 i\u015fgal eden emperyalist i\u015fgalciler ile onlar\u0131n b\u00f6lgedeki piyonlar\u0131 aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir fark\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Her iki tarafta, bu co\u011frafyay\u0131 ve halklar\u0131n\u0131 sevmiyor bundan dolay\u0131 hem \u015fehirleri yerle bir ediyor ve hem de halklar\u0131n\u0131 katletmekten imtina etmiyorlar.<\/p>\n
Babanzade’nin ge\u00e7en hafta Osmanl\u0131ca’dan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk\u00e7esine aktar\u0131lan tarihin tozlu raflar\u0131 aras\u0131nda kalm\u0131\u015f makaleleri iki cilt halinde \u00d6t\u00fcken Yay\u0131nlar\u0131 aras\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131. Ge\u00e7en y\u00fczy\u0131ldaki hemen hemen b\u00fct\u00fcn olaylara makalelerinde yer veren Babanzade’nin, hem bir hukuk\u00e7u hem de d\u00fcnyay\u0131 gezen ve yak\u0131ndan takip eden biri olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla olaylara vukufiyetini \u00e7ok bariz bir \u015fekilde g\u00f6rebiliyorsunuz. 1909-1913 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda d\u00f6nemin \u00fcnl\u00fc siyasi partilerinden \u0130ttihat ve Terakki F\u0131rkas\u0131’n\u0131n gazetesi olan ‘Tanin’ gazetesinde makaleleri yay\u0131mlanan Babanzade \u0130smail Hakk\u0131’n\u0131n ilgi alan\u0131na girmeyen hemen hemen hi\u00e7bir mesele yok: ‘Amerika’daki ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinden Rus-Japon Muharebesi’ne, \u00c7in’deki geli\u015fmelerden Fas ve \u0130ran’\u0131n emperyalizmin di\u015fleri aras\u0131nda \u00f6\u011f\u00fct\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcne, itilaf ve ittifak devletlerinin kendi aralar\u0131ndaki dengelerden Osmanl\u0131 Devleti ile ili\u015fkilerine kadar geni\u015f bir d\u0131\u015f politika sahas\u0131\u2026 Buna paralel olarak II. Me\u015frutiyet’in ilan\u0131 sonras\u0131ndaki s\u00fcre\u00e7, 31 Mart Vakas\u0131, Bulgaristan, Bosna-Hersek, Girit Meseleleri, Trablusgarp Sava\u015f\u0131, L\u00fcbnan ve Yemen’deki olaylar, Arap co\u011frafyas\u0131ndaki hareketlilikler, Balkan Sava\u015flar\u0131, Rusya, Fransa ve \u0130ngiltere’nin politikalar\u0131, i\u00e7 politik dengeler, \u0130slam ve siyaset, siyasi cinayetler, az\u0131nl\u0131klarla ili\u015fkiler, Anayasa tadilat\u0131 ve \u0131slahat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, iktisadi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k vb. gibi daha da uzay\u0131p gidecek olan bir liste\u2026’<\/p>\n
Babanzade’nin d\u0131\u015f politika ile ilgili makalelerini okudu\u011funuzda sanki bug\u00fcn\u00fc okuyorsunuz. Olaylara \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bakmas\u0131ndan dolay\u0131 da her bir makalede \u00e7ok yeni bilgilere ula\u015f\u0131yorsunuz o d\u00f6nemle ilgili. Bir hukuk\u00e7u, siyaset\u00e7i, yazar ve hatip olan Babanzade \u0130smail Hakk\u0131, 1876 y\u0131l\u0131nda Ba\u011fdat’da do\u011fdu. Babas\u0131 son devrin tan\u0131nm\u0131\u015f ilim ve idare adamlar\u0131ndan Babanzade Mustafa Zihni pa\u015fa, karde\u015fleri Ahmet Naim Babanzade ve gazeteci-Yazar \u015e\u00fckr\u00fc Baban’d\u0131r. Karde\u015fi Babanzade Ahmet Naim, Osmanl\u0131’n\u0131n son ve Cumhuriyetin ilk d\u00f6nem \u00fcnl\u00fc \u0130slam alimlerinden biridir. Osmanl\u0131 ve Cumhuriyet d\u00f6nemlerinden \u00fcniversitelerde felsefe, kelam, ilm\u00fc’n nefs (psikoloji) ve hadis \u00fczerine dersler veren Ahmet Naim’in bu konular \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok kitab\u0131 bulunmakta. Babanzade Ahmet Naim, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti \u0130lk Cumhurba\u015fkan\u0131 Mustafa Kemal Atat\u00fcrk’\u00fcn \u00f6nerisi \u00fczerine \u00fcnl\u00fc Hadis kitab\u0131 Buhari’yi \u015ferhi ile birlikte T\u00fcrk\u00e7e’ye terc\u00fcme etti. 8 cilt halinde bas\u0131lan Buhari terc\u00fcmesi ve \u015ferhi halen T\u00fcrkiye Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan bas\u0131lmaya devam ediyor.<\/p>\n
Babanzade \u0130smail Hakk\u0131, 1908 se\u00e7imlerinde \u0130ttihad ve Terakki’nin Ba\u011fdat milletvekili olarak Meclis-i Mebusan’da yerini ald\u0131. 1910’da k\u0131sa bir d\u00f6nem Maarif Naz\u0131r\u0131 oldu. Hukuk ve M\u00fclkiye mekteplerinden anayasa hukuku dersleri verdi. Siyasette \u0131l\u0131ml\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip olmu\u015f, e\u011fitim ve ordunun siyasetten ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 savundu. 26 Aral\u0131k 1913’te s\u0131n\u0131fta ders anlat\u0131rken ge\u00e7irdi\u011fi beyin kanamas\u0131 sonucundan vefat etti. Bir Irak seyahati s\u0131ras\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131, Osmanl\u0131 idari te\u015fkilat\u0131n\u0131n \u0131slah\u0131na dair makaleler d\u0131\u015f bas\u0131nda dikkati \u00e7ekti. Sonra bu makalelerini ‘Beyrut’tan Kuveyt’e Irak Mektuplar\u0131’ ad\u0131yla bir kitapta ne\u015fretti. Yazd\u0131\u011f\u0131 ‘Hukuk-\u0131 Esasiye’ adl\u0131 kitab\u0131 ise uzun zaman okullarda okutuldu. \u00dcnl\u00fc Alman Devlet adam\u0131 ‘Bismark’\u0131n Hayat-\u0131 Siyasiyyesi’ ve Siyonist lider Theodor Herzl’in b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6sterdi\u011fi ve Fransa’daki Yahudi bir askerin mahkemesini konu edinen ‘Dreyf\u00fcs Meselesi’ \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 kitaplar da m\u00fchim kitaplar\u0131ndand\u0131r.<\/p>\n
Has\u0131l\u0131kelam, kadim bilgi ile i\u015ftigal etmek bize tarihin tekerr\u00fcrden ibaret oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n yazar ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinin kitaplar\u0131 es ge\u00e7ilmemeli. Kendi d\u00f6nemleri ile ilgili yapt\u0131klar\u0131 analiz ve yorumlar\u0131n ihtiva etti\u011fi bilgiler, bug\u00fcn de her ayd\u0131n ve yazar i\u00e7in ge\u00e7erlili\u011fini muhafaza etmektedir. Babanzade \u0130smail Hakk\u0131’n\u0131n 110 y\u0131l \u00f6nce kaleme ald\u0131\u011f\u0131 bu kabil kitap ve makaleler de bu t\u00fcrden eserlerdir. Bu t\u00fcr eserler okundu\u011fu zaman bu eserlerde derin vukufiyetin \u00f6rneklerini g\u00f6receksiniz.<\/p>\n
<\/p>\n
Kaynak:<\/strong> \u0130stiklal Gazetesi, ilk yay\u0131mlanma tarihi: 08 May\u0131s 2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"‘Diplomasiyi hokkabazl\u0131\u011fa \u00e7evirdiler. Sava\u015f karar\u0131n\u0131 da uluslararas\u0131 sava\u015f hukukunu \u00e7i\u011fneyerek ilan ettiler. Suya k\u0131l\u0131\u00e7 sallayan bir sahte pehlivan\u0131n hareketini g\u00f6steriyorlar. […]","protected":false},"author":2,"featured_media":586,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[321,236,93,323,326,216,324,322,327,320,325,214],"class_list":["post-585","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hariciyye","tag-babanzade-ismail-hakki","tag-dis-politika","tag-emperyalizm","tag-halife-hafter","tag-italyanin-libya-isgali","tag-libya","tag-osmanli-aydinlari","tag-somurgecilik","tag-tarihsel-hafiza","tag-trablusgarp","tag-trablusgarp-savasi","tag-uluslararasi-hukuk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/585","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=585"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/585\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":589,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/585\/revisions\/589"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/586"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=585"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=585"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=585"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}