Koronavir\u00fcs ile d\u00fcnyam\u0131z\u0131n geldi\u011fi noktada art\u0131k yeni bir d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemi ve bunun sonucu olarak yeni bir ahlak zorunlu hale gelmi\u015ftir. insanl\u0131k bug\u00fcn insan\u0131 ayr\u0131\u015ft\u0131ran, \u00f6zne-nesne, \u00fcreten-\u00fcretilen gibi b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc dualist felsefeye kurban eden d\u00fc\u015f\u00fcnce yerine ezberleri bozacak bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye ihtiya\u00e7 duymakta. Bunun i\u00e7in ge\u00e7en iki asr\u0131n insanl\u0131\u011fa dayatt\u0131\u011f\u0131 dogmatik de\u011ferleri, kal\u0131plar\u0131, anlay\u0131\u015flar\u0131 ve fikirleri Hz. \u0130brahim’in putlar\u0131 k\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi fikri vechesiyle tuzla buz etmeliyiz. Adaletin, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ve selam\u0131n hakim oldu\u011fu bir d\u00fcnya i\u00e7in ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n lanetli tarihinden kopmam\u0131z gerekti\u011fi inkar edilemez bir hakikat. \u00c7\u00fcnk\u00fc yeni bir dil, yeni bir fikir, yeni bir ahlak ve yeni bir insan in\u015fa etmenin yolu ancak ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n bu tahakk\u00fcmc\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnce ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden kurtulmakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n felsefesini bilerek ya da inkar ederek de\u011fil bilakis k\u00fcnh\u00fcne vak\u0131f olarak yap\u0131labilir.<\/p>\n
Frans\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr John Holloway’in y\u0131llar \u00f6nce yazd\u0131\u011f\u0131 ‘\u0130ktidar Olmadan D\u00fcnyay\u0131 De\u011fi\u015ftirmek’ adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, yeni bir fikir i\u00e7in neler yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini anlatan \u00f6nemli kitaplardan biri. \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131nda sol ve marksist hareketleri ele alan Holloway, ‘d\u00fcnyan\u0131n ancak iktidar ile de\u011fi\u015ftirilebilece\u011fi’ ezberini bozmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Holloway, devrimci veya siyasi y\u00f6ntemlerle iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fan sol ve marksist hareketlerin birbirlerini ihanetle su\u00e7lamalar\u0131na ra\u011fmen sonunda iki taraf\u0131n da bir \u015fekilde iktidar ile s\u0131nand\u0131ktan sonra nas\u0131l benze\u015ftiklerini \u00e7ok iyi irdeliyor. Tarihin insana ‘d\u00fcnyan\u0131n iktidarla de\u011fi\u015fmedi\u011fini\/de\u011fi\u015ftirilmedi\u011fini’ \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde \u00f6\u011fretti\u011fini belirten Holloway, felsefesi18. y\u00fczy\u0131lda ortaya konan modern iktidar\u0131n bir fabrikaya benzedi\u011fini; ister devrim ve ister parti y\u00f6ntemiyle iktidara gelen t\u00fcm sol ve marksit hareketlerin ve partilerin sonunda birbirlerine benze\u015ftiklerini ve hatta \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, adalet ve e\u015fitlik ad\u0131na iktidara gelenlerin nas\u0131l birer zul\u00fcm makinas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcklerinin \u00f6rneklerini de ele al\u0131yor.<\/span><\/p>\n O halde buradan yola \u00e7\u0131karak diyebiliriz ki, dini cemaat, parti, hareket, grup ve tasavvufi gruplar\u0131n da burada oturup ibret almalar\u0131 gereken bir\u00e7ok konu var. Ge\u00e7en y\u00fczy\u0131ldaki sol veya sa\u011f d\u00fc\u015f\u00fcncelerden, ger\u00e7ekte ikisi de bir paran\u0131n iki y\u00fcz\u00fcn\u00fc temsil eder, etkilenen dini hareketlerin tamamen eski kirlerden ar\u0131n\u0131p, zihni putlar\u0131 k\u0131r\u0131p yeniden iman etme vakitleri geldi ge\u00e7iyor bile. \u00c7\u00fcnk\u00fc ister radikal ve ister \u0131l\u0131ml\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan t\u00fcm gruplar\u0131n hedefi iktidar olmak veya iktidar olmaya \u00e7al\u0131\u015fan di\u011fer d\u00fc\u015f\u00fcncelere \u00e7al\u0131m atmakt\u0131. ‘\u0130ktidar hedefimiz yoktu’ diyen olu\u015fumlar dahi dolayl\u0131 olarak destek verdikleri sol\/sa\u011f hareket ya da partiler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bir \u015fekilde bu oyunun tam par\u00e7as\u0131 oluyorlard\u0131. Hem de k\u00fc\u00e7\u00fck bir ticari ama\u00e7 i\u00e7in. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u011fabeylerin, hocalar\u0131n veya \u015feyhlerin yerde oturma yerine koltuklara ve basit merkezler yerine l\u00fcks merkezlere ihtiyac\u0131 vard\u0131. Hakikatte \u0130slam tarihine de bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ne Kur’an-\u0131 Kerim ne de peygamberler bir iktidar vaadinde bulunmuyor. \u0130slam’\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 fikri bir devrimdi yani kadim ezberleri bozmak, k\u00f6hnemi\u015f ve ta\u015fla\u015fm\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnceleri k\u0131rmakt\u0131. Bundand\u0131r ki, Hz. Muhammed (sav)’e M\u00fc\u015frikler ‘iktidar’ ve ‘\u00e7ok mal’ vaaddettiklerinde, O (sav) ‘G\u00fcne\u015fi sa\u011f elime ay\u0131 da sol elime verseniz vallahi davamdan vazge\u00e7mem’ demesinin i\u00e7inde yatan incelik bunu g\u00f6steriyor.<\/p>\n 80’li y\u0131llar sonras\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan cihadi hareketler ve siyasi yap\u0131lar\u0131 inceledi\u011finizde i\u00e7ine gark olduklar\u0131 hastal\u0131k ve ba\u015far\u0131s\u0131zlar\u0131n arkas\u0131nda sol ve sa\u011fdan tevar\u00fcs edilen hastal\u0131klar \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Elbette, k\u0131smi ba\u015far\u0131lar\u0131 inkar edilemez. Ancak genel anlamda bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda dini kavramlar\u0131n i\u00e7inin bo\u015falt\u0131lmas\u0131ndan tutun ta nice gencin kayb\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcne getirdi\u011finiz de ortaya \u00e7\u0131kan vakia ancak ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla tan\u0131mlanabilir. \u0130yi niyetle hareket eden cihadi hareketlerin f\u0131k\u0131htan nas\u0131l da uzakla\u015f\u0131p barbarla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 m\u0131, siyasi hareketlerdeki gen\u00e7lerin ise f\u0131khi\/dini de\u011ferleri koltuklar\u0131 u\u011fruna nas\u0131l uyarlad\u0131klar\u0131n\u0131 m\u0131 konu\u015fmal\u0131? Ya da cemaatlerin ve tasavvufi hareketlerin nas\u0131l ticari birer holdinge d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc m\u00fc anlatmal\u0131? Bence eksikleri ve zaaflar\u0131 tart\u0131\u015fmak yerine art\u0131k kavi bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ortaya koyman\u0131n zaman\u0131 gelmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu co\u011frafyada m\u00fcnazara usul\u00fc kayboldu\u011fu i\u00e7in zaaflar ve eksikler tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda konu ithamdan \u00f6teye gidemiyor.<\/p>\n Filhakika, eksikler ve zaaflar art\u0131k herkesin malumu. Fakat s\u0131k\u0131nt\u0131 bunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn nas\u0131l olaca\u011f\u0131 konusunda kilitleniyor. Zira iki as\u0131rd\u0131r ‘M\u00fcsl\u00fcmanlar neden geri kald\u0131?’ diye tart\u0131\u015fan ve bu k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcden bir t\u00fcrl\u00fc kurtulamayan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, bug\u00fcn cahil-bilgili herkesin konu\u015ftu\u011fu ve tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir vasat d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu husus M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 batakl\u0131ktan kurtarmam\u0131\u015f bilakis daha \u00e7ok batakl\u0131\u011fa sevk etmi\u015ftir. En k\u00fc\u00e7\u00fck meselelerin bile nas\u0131l abart\u0131l\u0131p ayr\u0131\u015fmalara neden oldu\u011funu son 30 y\u0131lda g\u00f6rmedik mi? Fikri olarak bir ve hatta ayn\u0131 kitaplar\u0131 okuyanlar\u0131n tali meselelerde nas\u0131l ayr\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rmedik mi? Bu kadar fazla dini cemaatin varl\u0131\u011f\u0131 bize bunu \u00e7ok iyi g\u00f6stermiyor mu? Art\u0131k bunlar\u0131n birer cemaat veya tasavvufi grup olmad\u0131klar\u0131n\u0131 kabul etmeliyiz. Bunlar\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi ‘El Milel ve’n Nihal’ d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle ele al\u0131rsak bunlar\u0131n hepsi birer mezheptir. \u00c7\u00fcnk\u00fc cemaat birle\u015ftirir ve ‘Sevad-\u0131 Azam’a sahip \u00e7\u0131kar. B\u00fct\u00fcn bu anlay\u0131\u015flar, \u00fcmmeti b\u00f6lmekle kalm\u0131yor, birbirine d\u00fc\u015fman haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n Has\u0131l\u0131 kelam, dini de\u011ferleri \u00e7i\u011fneyen, \u00dcmmeti ayr\u0131\u015ft\u0131ran, bat\u0131n\u0131n k\u00f6lesi olmu\u015f ve halk\u0131n\u0131 katleden modern firavunlardan, nemrutlardan, cuntalardan kurtulman\u0131n yolu k\u00fc\u00e7\u00fck bir fikri k\u0131v\u0131lc\u0131m ile olur. Latin Amerika, Afrika, Ortado\u011fu ve Asya’da insan onurunu a\u015fa\u011f\u0131layan ve katleden k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerle m\u00fccadelenin yolu da iktidardan de\u011fil insan\u0131 m\u00fcdafaa eden ve insan ile Y\u00fcce Allah aras\u0131ndaki t\u00fcm putlar\u0131 k\u0131ran kavi bir d\u00fc\u015f\u00fcnceden ge\u00e7iyor. M\u00fcsl\u00fcmanlar bunun nas\u0131l olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi biliyor olmal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur’an-\u0131 Kerim bunun \u00f6rnekleri ile dolu ve Hz. Peygamber (sav)’in hayat\u0131 da bunun m\u00fccessem halini bize \u00e7ok iyi ortaya koyuyor. \u00d6nemli olan Bekta\u015fi usul\u00fc naslara yakla\u015fmak de\u011fil, \u015f\u00fcmull\u00fc bir bak\u0131\u015f ortaya koymakt\u0131r. Bug\u00fcn t\u00fcm dini yap\u0131lar ‘ey grubumun mensuplar\u0131’ yerine ‘Ey M\u00fcsl\u00fcmanlar!’ diye hitap etmesini bilmeli ve t\u00fcm \u0130nsanl\u0131\u011fa olan mesaj\u0131n\u0131 da ‘Ey \u0130nsanlar!’ diye hitap ederek sunabilmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131 toptan zehirlemeye and etmi\u015f k\u00fcresel \u015firketler yerine, her insan\u0131n hakk\u0131n\u0131 savunan ve Japonya’dan Latin Amerika’ya, her insan\u0131n anlayaca\u011f\u0131 dili kullanan M\u00fcsl\u00fcman d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlere ihtiyac\u0131m\u0131z var. Bu dili in\u015fa ederken de, farkl\u0131l\u0131klar\u0131 yok etmemeli ve dinlerin birli\u011fi, mezheplerin birli\u011fi gibi bir zevzeklik \u00e7ukuruna da d\u00fc\u015fmemeliyiz.<\/p>\n <\/p>\n Kaynak:<\/strong> \u0130stiklal Gazetesi<\/em>, ilk yay\u0131mlanma tarihi: 26 Nisan 2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Koronavir\u00fcs ile d\u00fcnyam\u0131z\u0131n geldi\u011fi noktada art\u0131k yeni bir d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemi ve bunun sonucu olarak yeni bir ahlak zorunlu hale gelmi\u015ftir. […]","protected":false},"author":2,"featured_media":583,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[314,315,313,316,312,318,153,293,277,319,317],"class_list":["post-582","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyasetname","tag-ahlak","tag-cemaatler","tag-dusunce","tag-felsefe","tag-iktidar","tag-insan-tasavvuru","tag-islam-dusuncesi","tag-kuresel-sistem","tag-modernite-elestirisi","tag-pandemi-sonrasi-dunya","tag-siyaset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/582","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=582"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/582\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":584,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/582\/revisions\/584"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/583"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=582"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=582"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=582"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}