T\u00fcrkiye ve Libya aras\u0131nda 27 Kas\u0131m 2019’da imzalanan Deniz Yetki Alanlar\u0131n\u0131n S\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin Mutabakat Muht\u0131ras\u0131 ile G\u00fcvenlik ve Askeri \u0130\u015fbirli\u011fi Mutabakat Muht\u0131ras\u0131, kom\u015fu \u00fclkelerde b\u00fcy\u00fck yank\u0131 uyand\u0131rd\u0131. Ayr\u0131ca Libya’ya asker g\u00f6nderilmesine ili\u015fkin Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 tezkeresi de 2 Ocak’ta TBMM’de b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funluk taraf\u0131ndan onaylanmas\u0131, T\u00fcrkiye’nin Do\u011fu Akdeniz’deki haklar\u0131nda ne kadar kararl\u0131 oldu\u011funu t\u00fcm d\u00fcnyaya g\u00f6sterdi.<\/p>\n
Hakikatte Do\u011fu Akdeniz’deki m\u00fccadele, 2 bin y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda bu b\u00f6lgede b\u00fcy\u00fck oranda do\u011falgaz ve petrol rezervlerinin bulundu\u011funun ilan\u0131yla ba\u015flad\u0131. Yeni sahalar\u0131n ke\u015ffi ile ilan edilmi\u015f bu rezervlerin daha da artaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, enerji ba\u011flam\u0131nda Do\u011fu Akdeniz’in \u00f6nemi bir kat daha artmaktad\u0131r. S\u00f6z konusu zengin kaynaklar\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve i\u015fletilmesi, Do\u011fu Akdeniz’de ba\u015fta k\u0131y\u0131da\u015f \u00fclke ve y\u00f6netimler olmak \u00fczere uluslararas\u0131 akt\u00f6rlerin i\u015ftahlar\u0131n\u0131 kabartm\u0131\u015f, deniz yetki alanlar\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rma faaliyetlerininin h\u0131zlanmas\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n
B\u00f6lgesel akt\u00f6rler aras\u0131nda, enerji kaynaklar\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131 odakl\u0131 olarak devam eden deniz yetki alanlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin ilk uyu\u015fmazl\u0131k, G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6neti’minin 2000’li y\u0131llar\u0131ndan ba\u015f\u0131ndan beri tek-tarafl\u0131 Do\u011fu Akdeniz’de faaliyetler icra etmesi ve baz\u0131 b\u00f6lge devletleri ile ikili anla\u015fmalar imzalamas\u0131yla ba\u015flad\u0131. Yunanistan’\u0131n da deste\u011fiyle K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi, Avrupa Birli\u011fi’nin de deste\u011fini alarak 2 Nisan 2004’te Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti ve T\u00fcrkiye’nin haklar\u0131n\u0131 yok sayarak ‘K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti’ ad\u0131na 21 Mart 2003 tarihinden ge\u00e7erli olmak \u00fczere M\u00fcnhas\u0131r Ekonomik B\u00f6lge (MEB) ilan\u0131nda bulundu.<\/p>\n
Rum Y\u00f6netimi, 17 \u015eubat 2003 tarihinde M\u0131s\u0131r, 17 Ocak 2007 tarihinde L\u00fcbnan ve 17 Aral\u0131k 2010 tarihinde \u0130srail ile MEB s\u0131n\u0131rland\u0131rma antla\u015fmalar\u0131 imzalad\u0131. Bu c\u00fcretkar giri\u015fimleri sonras\u0131 Rum Y\u00f6netimi Yunanistan ile birlikte s\u00f6zde MEB’i i\u00e7erisinde 13 adet s\u00f6zde petrol ve gaz arama ruhsat\u0131 ilan etmi\u015fti. Rum Y\u00f6netimi ve Yunanistan’\u0131n, T\u00fcrkiye ile aras\u0131ndaki sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmeden k\u00fcresel enerji firmalar\u0131 ve b\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rleri m\u00fcdahil etme gayretleri devam ediyor. \u0130talyan EN\u0130, Frans\u0131z TOTAL, ABD Noble Enerji \u015firketi ve EXXON-MOB\u0130L vb bir\u00e7ok \u015firket Do\u011fu Akdeniz’de faaliyetlerine devam ediyor.<\/p>\n
Akdeniz’e en b\u00fcy\u00fck k\u0131y\u0131s\u0131 olan T\u00fcrkiye ve Libya, deniz yetki alanlar\u0131na y\u00f6nelik uyu\u015fmazl\u0131k ya\u015fad\u0131klar\u0131 G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi, Yunanistan ve \u0130srail’e kar\u015f\u0131 yapt\u0131klar\u0131 anla\u015fma ile Do\u011fu Akdeniz’deki oyunu bozmu\u015f ve Akdeniz’deki haklar\u0131na sahip \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r. Bug\u00fcn gelinen noktada Do\u011fu Akdeniz’deki k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel akt\u00f6rleri 5 grupta toplayabiliriz: Birinci grup Do\u011fu Akdeniz’e sahili olan \u00fclkeler. Bunlar T\u00fcrkiye, Yunanistan, G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi, Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti, Suriye, L\u00fcbnan, Filistin (Gazze \u015feridi), M\u0131s\u0131r, Libya \u0130ngiltere (K\u0131br\u0131s’taki Agratur ve Dikelya Egemen \u00dcsleri) ve \u0130srail’dir. \u0130kinci grup Avrupa Birli\u011fi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Grup ABD. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc grup, Rusya. Son ve Be\u015finci grup ise \u00c7in ve di\u011fer \u00fclkelerdir. Do\u011fal olarak bu akt\u00f6rlerin, sismik ara\u015ft\u0131rma gemileri, b\u00fcy\u00fck enerji firmalar\u0131 ve donanma varl\u0131\u011f\u0131 ile Akdeniz’de yer ald\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n
Hazar Denizi Havzas\u0131 nas\u0131l ki 90’l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda yeni enerji payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n m\u00fccadele alan\u0131 olduysa, 2000’ler sonras\u0131 da Do\u011fu Akdeniz benzer m\u00fccadelenin merkezi oldu. Hazar havzas\u0131nda i\u015fin ucu nas\u0131l Abazya, G\u00fcney Osetya, \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015fetya vb krizlere sebep olduysa, Suriye, Libya, M\u0131s\u0131r’daki askeri darbe ve Gazze’ye y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n as\u0131l sebeplerinden biri de direkt Do\u011fu Akdeniz’deki enerji m\u00fccadelesidir. B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler, gelece\u011fin yeni Hazar Havzas\u0131 olacak Do\u011fu Akdeniz’i kontrol edebilecek jeopolitik manevralar\u0131 \u00f6l\u00fcm, kan ve g\u00f6zya\u015f\u0131 \u00fczerine icra etmeye devam ediyor.<\/p>\n
Kadim d\u00f6nemlerde b\u00fcy\u00fck medeniyetlerin kuruldu\u011fu ve \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc mekan olan Akdeniz, yeniden tarihi \u00f6nemine r\u00fccu etmi\u015f durumda. Bu \u015funu g\u00f6steriyor ki, 21. Y\u00fczy\u0131l\u0131n k\u00fcresel g\u00fc\u00e7leri ve b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7leri Akdeniz’de ald\u0131klar\u0131 konumlara g\u00f6re ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Tarihin en b\u00fcy\u00fck gaz ve petrol rezervinin bulundu\u011fu Akdeniz, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda b\u00fcy\u00fck olaylara gebe duruyor. Yunanistan ve \u0130srail ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok bat\u0131l\u0131 \u00fclke M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkeleri Akdeniz’den uzakla\u015ft\u0131r\u0131p kendilerine kuyruk yapmak isterken, T\u00fcrkiye, Libya ve Cezayir gibi bir\u00e7ok \u00fclkede Akdeniz’deki haklar\u0131na sahip \u00e7\u0131kmaya devam ediyor. Gelecek nesiller, yar\u0131nlarda bug\u00fcnlerde Akdeniz’de haklar\u0131n\u0131 m\u00fcdafaa etmeyenleri \u00e7ok yak\u0131ndan anlay\u0131p g\u00f6receklerdir. T\u00fcrkiye b\u00f6lgedeki t\u00fcm b\u00fcy\u00fck oyunlara ra\u011fmen hem kendi gen\u00e7lerinin haklar\u0131n\u0131 hem de M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkelerin gen\u00e7lerinin Akdeniz’deki haklar\u0131n\u0131 m\u00fcdafaa etmeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Sonucun ne olaca\u011f\u0131n\u0131 hepimiz ileriki y\u0131llarda m\u00fc\u015fahede edece\u011fiz.<\/p>\n
<\/p>\n
Kaynak:<\/strong> \u0130stiklal Gazetesi, ilk yay\u0131mlanma tarihi: 08 Ocak 2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"T\u00fcrkiye ve Libya aras\u0131nda 27 Kas\u0131m 2019’da imzalanan Deniz Yetki Alanlar\u0131n\u0131n S\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin Mutabakat Muht\u0131ras\u0131 ile G\u00fcvenlik ve Askeri \u0130\u015fbirli\u011fi […]","protected":false},"author":2,"featured_media":541,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[208,193,206,207,215,216,213,209,212,214],"class_list":["post-540","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hariciyye","tag-deniz-yetki-alanlari","tag-dogalgaz","tag-dogu-akdeniz","tag-enerji-politikalari","tag-guvenlik-isbirligi","tag-libya","tag-munhasir-ekonomik-bolge","tag-turkiye","tag-turkiye-libya-anlasmasi","tag-uluslararasi-hukuk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=540"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/540\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":542,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/540\/revisions\/542"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/541"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}