Y\u00fczy\u0131l \u00f6nce, d\u00fcnyan\u0131n her yerinden devlet adamlar\u0131, diplomatlar, entelekt\u00fcller, profes\u00f6rler, gazeteciler, ekonomistler, bankac\u0131lar, askerler, casuslar ve hukuk\u00e7ular Paris\u2019e ak\u0131n ediyordu. So\u011fuk k\u0131\u015f ay\u0131nda Paris\u2019te hava sa\u015f\u0131lacak kadar yumu\u015fakt\u0131. Parklarda \u00e7imler hala ye\u015fildi ve ya\u011fan ya\u011fmurdan dolay\u0131 Seine Nehri co\u015fkun ak\u0131yordu. Birinci Cihan Harbi\u2019nden \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan d\u00fcnyada h\u00fcz\u00fcn hakim olsa da, Paris\u2019in ihti\u015faml\u0131 ve \u015fa\u015fal\u0131 g\u00fczelli\u011fi i\u00e7inde galip devletler sanki bir karnaval tertip etmi\u015fti. Otellerde yer kalmam\u0131\u015ft\u0131. Restoranlar ve gece kul\u00fcpleri d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan gelen delegeler ile dolup ta\u015f\u0131yordu.<\/p>\n
Kimler yoktu ki o y\u0131l Paris\u2019te: ABD Ba\u015fkan\u0131 Woodrow Wilson\u2019dan Fransa Ba\u015fbakan\u0131 George Clemenceau\u2019ya, daha sonra \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin kurucusu olacak gazeteci Mao Zedong\u2019dan Arap aleminin \u00fcnl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Emir \u015eekip Arslan\u2019a hemen hemen d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fcnl\u00fc y\u00fcz\u00fc oradayd\u0131. \u0130ngiltere 400 ki\u015filik bir heyet ile Paris\u2019teydi. Rusya, Japonya, \u0130talya vb 32 \u00fclke heyetleriyle Paris\u2019e gelmi\u015fken, Osmanl\u0131\u2019y\u0131 Sadrazam Tevfik pa\u015fa, nam\u0131 di\u011fer Ahmed Tevfik Okday bir heyet ile temsil etmi\u015fti.<\/p>\n
Paris\u2019teki otel lobilerinde \u00e7izgili pantolonlu ve frak ceketli diplomatlar yeni bir d\u00fcnyadan bahsediyordu. Bazen kavgalara d\u00f6n\u00fc\u015fen bu tart\u0131\u015fmalarda birileri \u00e7ok sevin\u00e7li iken baz\u0131lar\u0131 da \u00e7ok h\u00fcz\u00fcnl\u00fcyd\u00fc. Hemen her g\u00fcn toplan\u0131yorlard\u0131. Tart\u0131\u015f\u0131yorlar, konu\u015fuyorlar, kavga ediyorlar, yeniden bar\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Aralar\u0131nda anla\u015fmalara var\u0131yor, bir tak\u0131m ittifaklar\u0131 kaleme al\u0131yor, yeni \u00fclkeler ve yeni kurumlar yarat\u0131yorlard\u0131. Birlikte yemek yiyor ve tiyatroya gidiyorlard\u0131.<\/p>\n
Paris\u2019in her otelinden farkl\u0131 sesler y\u00fckseliyordu: \u201c\u00c7in, \u00c7inlilere aittir\u201d, \u201cYahudilere devlet\u201d, \u201cAmerika d\u00fcnyan\u0131n polisi olmal\u0131d\u0131r\u201d, \u201cAmerikal\u0131lar evine d\u00f6nmelidir\u201d, \u201cRuslar\u0131n yard\u0131ma ihtiyac\u0131 var\u201d, \u201cSuriye Frans\u0131zlara verilmeli\u201d, \u201cIrak \u0130ngiltere\u2019nin mandas\u0131 olmal\u0131\u201d ve \u201ckendi kaderini tayin\u201d. Herkes yak\u0131n\u0131yordu: Slovaklar \u00c7eklerden, H\u0131rvatlar S\u0131rplardan, Araplar Yahudilerden, \u00c7inliler Japonlardan \u015fikayet\u00e7iydi.<\/p>\n
T\u00fcm bu herc\u00fcmer\u00e7 i\u00e7inde Paris\u2019te hararetli ge\u00e7en tart\u0131\u015fmalara ABD Ba\u015fkan\u0131 Wilson\u2019un g\u00f6r\u00fc\u015fleri damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015ftu. \u201cHalklar\u0131n ya da uluslar\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131\u201d ve \u201cMilletler Cemiyeti Kurulmas\u0131\u201d gibi fikirler, Paris\u2019teki tart\u0131\u015fmalar\u0131n ana noktas\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftu. Wilson\u2019un daha \u00f6nce, Amerikan Kongresi\u2019nin 8 Ocak 1918 tarihli birle\u015fik oturumunda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada ilan etti\u011fi ond\u00f6rt maddelik bu fikirler, tarihe \u201cWilson \u0130lkeleri\u201d olarak ge\u00e7mi\u015fti. Bu fikirler, \u00e7\u00f6ken imparatorluklar sonras\u0131, mazlum halklar\u0131n emperyalist-s\u00f6m\u00fcrgeci g\u00fc\u00e7ler kar\u015f\u0131s\u0131nda bir umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olmu\u015ftu. D\u00fcnyan\u0131n \u00fcnl\u00fc entelekt\u00fcelleri ve siyaset\u00e7ileri her yerde bu d\u00fc\u015f\u00fcnceleri tart\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n
Yeni bir d\u00fcnya kuruluyordu Paris\u2019te. Heyetlerin sesleri kayg\u0131l\u0131yd\u0131, yeni d\u00fcnya d\u00fczeninin eskisinden daha iyi olaca\u011f\u0131ndan pek de emin de\u011fildiler. Bat\u0131da, do\u011fudan gelme tehlikeli fikirler i\u00e7in kayg\u0131 duyulurken, do\u011fu, bat\u0131n\u0131n materyalizmini bir tehdit olarak g\u00f6r\u00fcyordu. Avrupal\u0131lar bir daha aya\u011fa kalk\u0131p kalkamayacaklar\u0131n\u0131 merak etmekteydi. Afrikal\u0131lar d\u00fcnyan\u0131n kendilerini unutmu\u015f oldu\u011fundan korkuyordu. Asyal\u0131lar gelece\u011fin kendilerine ait oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyor, bug\u00fcn\u00fcn sorun olu\u015fundan kayg\u0131lan\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n
S\u0131n\u0131rlar\u0131n de\u011fi\u015fti\u011fi d\u00fcnyada, havada yeni ekonomik ve politik fikirler dola\u015f\u0131rken, yeni bir d\u00fczenin kurulmakta oldu\u011fu duygusu vard\u0131. Tehlikeli denecek kadar k\u0131r\u0131lgan g\u00f6z\u00fcken bir d\u00fcnyada, bu hem heyecan hem de \u00fcrk\u00fcnt\u00fc vericiydi. Balkanlar, Kafkaslar, Orta Asya, Ortado\u011fu, Uzak Do\u011fu Asya, Afrika ve Latin Amerika \u00fczerine b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin n\u00fcfuz kavgas\u0131 \u00e7ok \u00e7etin bir \u015fekilde s\u00fcr\u00fcyordu. Bu co\u011frafyadaki halklar, geleceklerinden habersiz bir \u015fekilde Paris\u2019te yap\u0131lan toplant\u0131lar\u0131n neticelerini bekliyordu. Paris d\u00fcnyan\u0131n hem h\u00fck\u00fcmet merkezi, hem temyiz mahkemesi, hem parlamentosu olmu\u015f, t\u00fcm korkular\u0131n\u0131n ve umutlar\u0131n\u0131n da odak noktas\u0131 haline gelmi\u015fti.<\/p>\n
D\u00fcnya tarihine \u201c1919 Paris Bar\u0131\u015f Konferans\u0131\u201d olarak ge\u00e7en toplant\u0131lar silsilesi alt\u0131 ay boyunca devam etti. Ocak ay\u0131ndan Haziran ay\u0131na kadar s\u00fcrd\u00fc. Paris Konferans\u0131 resmi olarak Ocak 1920\u2019ye devam etti, ama o ilk alt\u0131 ay en \u00f6nemli s\u00fcre oldu, \u00e7\u00fcnk\u00fc kilit kararlar o zaman al\u0131nd\u0131, d\u00fcnya siyaseti ve ekonomisini belirleyecek olan sonraki y\u0131llar o zaman harekete ge\u00e7irildi. D\u00fcnya b\u00f6yle bir \u015fey g\u00f6rmemi\u015fti ve bir daha da g\u00f6rmeyecekti.<\/p>\n
Devletler adamlar\u0131 aylarca kald\u0131klar\u0131 Paris\u2019te, yeni d\u00fcnya d\u00fczenin temelini at\u0131p \u00f6yle ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Kimisi o toplant\u0131lardan zafer edas\u0131yla \u00e7\u0131kt\u0131 kimisi de b\u00fcy\u00fck bir ma\u011flubiyet ac\u0131s\u0131yla ayr\u0131ld\u0131. Osmanl\u0131y\u0131 temsil eden Sadrazam Tevfik Pa\u015fa, dayat\u0131lan bar\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131r buldu\u011fundan geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde istifa etti.<\/p>\n
Not:<\/strong>\u00a01919 Paris Konferans\u0131 yaz\u0131s\u0131na bir sonraki yaz\u0131da devam edece\u011fiz.<\/p>\n <\/p>\n Kaynak:<\/strong> \u0130stiklal Gazetesi, ilk yay\u0131mlanma tarihi: 25 \u015eubat 2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Y\u00fczy\u0131l \u00f6nce, d\u00fcnyan\u0131n her yerinden devlet adamlar\u0131, diplomatlar, entelekt\u00fcller, profes\u00f6rler, gazeteciler, ekonomistler, bankac\u0131lar, askerler, casuslar ve hukuk\u00e7ular Paris\u2019e ak\u0131n ediyordu. […]","protected":false},"author":2,"featured_media":479,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[96,92,93,97,94,90,95,91],"class_list":["post-477","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hariciyye","tag-96","tag-dunya-duzeni","tag-emperyalizm","tag-kuresel-siyaset","tag-manda-sistemi","tag-paris-baris-konferansi","tag-uluslararasi-iliskiler","tag-wilson-ilkeleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/477","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=477"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/477\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":480,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/477\/revisions\/480"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=477"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=477"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=477"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}