{"id":351,"date":"2018-03-27T20:10:36","date_gmt":"2018-03-27T17:10:36","guid":{"rendered":"http:\/\/turankislakci.com\/tr\/?p=351"},"modified":"2018-03-29T22:41:30","modified_gmt":"2018-03-29T19:41:30","slug":"omer-hayyam-ile-mey-hanede","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/omer-hayyam-ile-mey-hanede\/351","title":{"rendered":"\u00d6mer Hayyam ile Mey\/H\u00e2ne&#8217;de"},"content":{"rendered":"<p>\u0130lkbahar\u0131n ilk g\u00fcnleriydi. Cemreler d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f. So\u011fuk g\u00fcnler geride kalm\u0131\u015f. D\u00fcnyay\u0131 hafif bir s\u0131cakl\u0131k sarm\u0131\u015ft\u0131. Her yeri rengarenk saran \u00e7i\u00e7ekler, gelincikler, erguvanlar, papatyalar d\u00fcnyay\u0131 bir gelin gibi s\u00fcslemi\u015fti. Bahar ya\u011fmurlar\u0131 etraf\u0131n tozu ve topra\u011f\u0131n\u0131 temizlerken, \u00e7i\u00e7eklerin yayd\u0131\u011f\u0131 g\u00fczel kokular, temiz havayla bulu\u015funca insan\u0131 adeta mest ediyordu. Haf\u0131z-\u0131 \u015eirazi\u2019nin dedi\u011fi gibi bu mevsimde yap\u0131lacak tek \u015fey vard\u0131: <strong>\u201c\u00c2lemi seyir.\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bahar vaktidir; kalk \u00e7\u0131kal\u0131m etraf\u0131 tema\u015faya,<br \/>\n<\/strong><strong>Bir dahaki bahara kadar g\u00fcven olmaz g\u00fcnlere.<br \/>\n<\/strong><strong>G\u00f6n\u00fcldeki gam pas\u0131n\u0131 siler g\u00fcl rengi mey,<br \/>\n<\/strong><strong>\u0130yi dinle, b\u00f6yle dedi bana temiz yarat\u0131l\u0131\u015fl\u0131 bir bey.<\/strong><\/p>\n<p>\u0130\u015fte b\u00f6yle g\u00fcnde, dostlarla bulu\u015fmak \u00fczere Taksim\u2019de karar k\u0131l\u0131yoruz. Hava ne s\u0131cak, ne so\u011fuk. Latif bir g\u00fcn. Hafif bir nesim r\u00fczg\u00e2r\u0131 y\u00fcz\u00fcm\u00fc yalay\u0131p ge\u00e7iyor. Tabiat\u0131n yeniden do\u011fu\u015funun insan\u0131n i\u00e7ine verdi\u011fi mu\u015ftu bana \u00d6mer Hayyam\u2019\u0131n bahar ile ilgili \u015fu dizelerini f\u0131s\u0131ld\u0131yor:<\/p>\n<p><strong>G\u00fczel bir g\u00fcn; hava ne s\u0131cak, ne so\u011fuk.<br \/>\n<\/strong><strong>Ya\u011fmur g\u00fcl bah\u00e7esinin tozunu al\u0131yor.<br \/>\n<\/strong><strong>B\u00fclb\u00fcl sar\u0131 g\u00fcle hal diliyle<br \/>\n<\/strong><strong>Feryat ediyor, diyor ki: \u0130\u00e7mek gerek!<\/strong><\/p>\n<p>Hayyam\u2019\u0131n rubai\u2019sini hen\u00fcz bitirmi\u015ftim ki, camek\u00e2ndan bir \u00e7ehre tak\u0131l\u0131yor y\u00fcz\u00fcme \u0130stiklal caddesinde. Tan\u0131d\u0131k bir sima. Cama yakla\u015f\u0131yor ve i\u00e7eri bak\u0131yorum. Aman Allah\u0131m! Bu \u00d6mer Hayyam\u2019\u0131n bizzat kendisi. 11. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f olan \u00d6mer, ne ar\u0131yordu 21. Y\u00fczy\u0131lda? \u0130\u00e7eri girip selam veriyorum. \u201cHo\u015f geldin aziz dost seni bekliyordum\u201d diyor. \u015ea\u015f\u0131r\u0131yorum. \u201c\u015ea\u015f\u0131rman garip de\u011fil! Zira bu d\u00fcnya hep hayrette b\u0131rak\u0131r insan\u0131\u201d diye m\u0131r\u0131ldan\u0131yor.<\/p>\n<p>1040\u2019l\u0131 y\u0131llarda Horasan b\u00f6lgesinin bilim ve sanat merkezlerinden Ni\u015fabur\u2019da do\u011fan \u00d6mer Hayyam; matematik\u00e7i, fizik\u00e7i, doktor, astronom ve \u0130slam irfan d\u00fcnyas\u0131n\u0131n se\u00e7kin adlar\u0131ndan biriydi. Onsekize yak\u0131n eser b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6klid\u2019in bir probleminin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi metoduna dair eseri, bir\u00e7ok bat\u0131l\u0131 dile \u00e7evrildi. Hayyam 4. derece (k\u00fcbik) denklemi \u00e7\u00f6zen ilk matematik\u00e7i oldu. Celali takvimini de d\u00fczenleyenlerden biridir. Rubailer (D\u00f6rtl\u00fckler) adl\u0131 eseri en en \u00e7ok bilinen eserleri aras\u0131ndad\u0131r. Kendisine ait bizzat bilenen rubailerinin say\u0131s\u0131 50\u2019yi ge\u00e7memektedir. Daha sonradan ba\u015fkalar\u0131na ait rubailer de kendisine mal edilmi\u015ftir. Bu sebeple rubailerinin say\u0131s\u0131 binleri bulmaktad\u0131r. Bunlar hayat\u0131nda iken yaz\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir. \u00d6l\u00fcm\u00fcnden d\u00f6rt as\u0131r sonra derlenmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Garb lisanlar\u0131na da terc\u00fcme edilen rubailerin T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye terc\u00fcmeleri, umumiyetle Fars\u00e7a orjinalinden de\u011fil, Bat\u0131 dillerindendir. \u00dcstelik baz\u0131lar\u0131 kendi ideolojileri istikametinde rubailerde de\u011fi\u015fiklik bile yapm\u0131\u015ft\u0131r. Son y\u0131llarda yap\u0131lan bir\u00e7ok \u00d6mer Hayyam \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, ona ait olanlar veya olmayanlar diye ay\u0131r\u0131m yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>As\u0131rlar sonra \u00fcstad \u00d6mer Hayyam\u2019\u0131 bulmu\u015f iken rubaileri ve a\u015fklar\u0131 \u00fczerine konu\u015fmak i\u00e7in can at\u0131yorum. Sad\u0131k Yals\u0131zu\u00e7anlar\u2019\u0131n \u201cHayyam\u201d adl\u0131 kitab\u0131, Sad\u0131k Hidayet\u2019in \u201cHayyam\u2019\u0131n Teraneleri\u201d, H\u00fcseyin Dani\u015f\u2019in \u201c\u00d6mer Hayyam Rubaileri\u201d ve Amin Maalouf\u2019un \u201cSemerkant\u201d adl\u0131 kitaplar\u0131ndan defalarca okumu\u015ftum onu. \u00dcstad\u0131n hayat\u0131n\u0131 Fars\u00e7a ve Arap\u00e7a eserlerden de iyice tetkik etmi\u015ftim. Bir yandan Hayyam\u2019\u0131n hayat\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, di\u011fer yandan \u00fcstada sormak istedi\u011fim sorulardayd\u0131 akl\u0131m.<\/p>\n<p><strong>ALLAH\u2019TAN DE\u011e\u0130L \u0130NSANLARDAN KORKAN \u0130K\u0130Y\u00dcZL\u00dc HAYVANLAR<\/strong><\/p>\n<p>Sohbete ba\u015flamadan \u00f6nce sokakta y\u00fcr\u00fcyen insanlar bizi g\u00f6rmesin diye s\u0131rt\u0131m\u0131 camekana veriyorum. Mey\/hane\u2019de iki sakall\u0131 ne ar\u0131yor, diye soracaklar? Hayyam bu esnada bana bak\u0131p tebess\u00fcm ediyor. \u201cSamimiyetsiz ve ikiy\u00fczl\u00fc insanlardan m\u0131 bu ka\u00e7\u0131\u015f\u201d diye soruyor? \u201cE\u011fer bu insanlar evlerinde ve i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131nda olduklar\u0131 gibi d\u0131\u015far\u0131da ayn\u0131 olsalar sokaklarda melekler onlarla gezerdi evlat.\u00a0 Bu ikiy\u00fczl\u00fc topluluk \u201cAllah ne der?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnmez, bunlar \u201c\u0130nsanlar bize ne der?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Onun i\u00e7in Allah\u2019a kar\u015f\u0131 bile ikiy\u00fczl\u00fc bu insanlar\u0131n hakk\u0131nda verecekleri h\u00fck\u00fcmlere de\u011fer verme. Sana ate\u015fperest, deist, m\u00fcnkir, ayya\u015f ne derlerse desinler, ald\u0131rma! Mant\u0131kta bir kural vard\u0131r: denir ki, \u201cHer insan hayvand\u0131r, fakat her hayvan insan de\u011fildir.\u201d \u201cHayvan\u201d Arap\u00e7a bir kelimedir, bildi\u011fimiz d\u00f6rt ayakl\u0131 hayvan manas\u0131nda de\u011fildir bu, \u201ccanl\u0131\u201d manas\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.\u201d dedi ve okumaya ba\u015flad\u0131:<\/p>\n<p><strong>Kendi i\u00e7mez, i\u00e7eni k\u0131namaya bay\u0131l\u0131r,<br \/>\n<\/strong><strong>Y\u00fcz\u00fcnden aldatmaca, sahtek\u00e2rl\u0131k yay\u0131l\u0131r.<br \/>\n<\/strong><strong>\u015earap i\u00e7miyor diye kas\u0131l\u0131p gezer ama:<br \/>\n<\/strong><strong>Yedikleri yan\u0131nda \u015farap meze say\u0131l\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Sen sofusun, hep dinden dem vurursun,<br \/>\n<\/strong><strong>Bana da sap\u0131k, dinsiz der durursun,<br \/>\n<\/strong><strong>Peki, ben ne g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsam o\u2019yum,<br \/>\n<\/strong><strong>Ya sen ne g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsan o musun?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Var m\u0131 d\u00fcnyada g\u00fcnah i\u015flemeyen s\u00f6yle:<br \/>\n<\/strong><strong>Ya\u015fan\u0131r m\u0131 hi\u00e7 g\u00fcnah i\u015flemeden s\u00f6yle;<br \/>\n<\/strong><strong>Bana k\u00f6t\u00fc deyip k\u00f6t\u00fcl\u00fck edeceksen,<br \/>\n<\/strong><strong>Y\u00fcce Tanr\u0131\u2019dan ne fark\u0131n kal\u0131r, s\u00f6yle.<\/strong><\/p>\n<p><strong>D\u00fcnya \u00fc\u00e7 be\u015f bilgisizin elinde;<br \/>\n<\/strong><strong>Onlarca her bilgi kendilerinde.<br \/>\n<\/strong><strong>\u00dcz\u00fclme; e\u015fek e\u015fe\u011fi be\u011fenir:<br \/>\n<\/strong><strong>\u201cHay\u0131r\u201d var sana \u201ck\u00f6t\u00fc\u201d demelerinde.<\/strong><\/p>\n<p>Bu d\u00fcnyada en \u00f6nemli \u015fey, dost, arkada\u015f sahibi olmakt\u0131r. Dostun yok ise bil ki, bir hi\u00e7sindir. Ama dostunu da \u00e7ok iyi se\u00e7melisin. E\u011fer iyilerden dost se\u00e7mez isen, ya\u015fanacaklara da katlanmas\u0131n\u0131 bilmelisin.<\/p>\n<p><strong>S\u0131rt\u0131ndan vurana k\u0131zma,<br \/>\n<\/strong><strong>Ona g\u00fcvenip arkan\u0131 d\u00f6nen sensin,<br \/>\n<\/strong><strong>Arkandan konu\u015fana da dar\u0131lma,<br \/>\n<\/strong><strong>Onu insan yerine koyan yine sensin.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kartal misali u\u00e7tum, ruh \u00e2leminden,<br \/>\n<\/strong><strong>Sand\u0131m y\u00fccelme m\u00fcmk\u00fcn ahbap elinden,<br \/>\n<\/strong><strong>Bakt\u0131m g\u00f6n\u00fclce s\u0131rda\u015f, dost yok bu elden,<br \/>\n<\/strong><strong>Ka\u00e7t\u0131m, bu sade maddi insan selinden.<\/strong><\/p>\n<p><strong>MAL, M\u00dcLK, \u015e\u00d6HRET M\u00dcCADELES\u0130<\/strong><\/p>\n<p>\u201c\u0130nsanlar\u0131n \u015fu k\u0131sac\u0131k d\u00fcnyada mal, m\u00fclk, para, \u015fan, \u015f\u00f6hret ve bat\u0131l inan\u00e7lar i\u00e7in verdikleri manas\u0131z sava\u015flara diyecek bir s\u00f6z\u00fcn\u00fcz var m\u0131 \u00fcstad\u0131m?\u201d diye soruyorum.<\/p>\n<p>Bilge \u00d6mer bir an duraklad\u0131 ve derin bir h\u00fczne gark oldu. \u201cHer devrin ba\u015f\u0131nda d\u00f6nen belad\u0131r bu. \u0130nsanlar paraya ve makama k\u00f6le olmak isterler. Evet, isterler evlat! Neden bilir misin? Hakk\u2019a tek ba\u015f\u0131na tahamm\u00fcl zordur da ondan.\u00a0 \u0130\u015fte bu y\u00fczdendir ki insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu bat\u0131l inan\u00e7larla Hak Dini s\u00fcslemeyi sever.\u201d dedi ve okumaya ba\u015flad\u0131:<\/p>\n<p><strong>\u015eu d\u00fcnyada \u00fc\u00e7 be\u015f g\u00fcnl\u00fck \u00f6mr\u00fcn var,<br \/>\n<\/strong><strong>Nedir bu d\u00fckk\u00e2nlar, bu konaklar?<br \/>\n<\/strong><strong>Ev mi dayan\u0131r, bu sel yata\u011f\u0131na?<br \/>\n<\/strong><strong>Bu r\u00fczg\u00e2rl\u0131 yerde mum mu yanar?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yiyecek, giyecek d\u00fcnyal\u0131ktan yana<br \/>\n<\/strong><strong>Mazursun \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsun u\u011frunda<br \/>\n<\/strong><strong>Gerisi bo\u015ftur; topla akl\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131na<br \/>\n<\/strong><strong>De\u011ferli \u00f6mr\u00fcn\u00fc satma \u00fc\u00e7 be\u015f kuru\u015fa.<\/strong><\/p>\n<p>Ve devam etti:<\/p>\n<p><strong>Yar\u0131m ekme\u011fin var m\u0131? Bir ufak da evin?<br \/>\n<\/strong><strong>Kimselerin kulu k\u00f6lesi de\u011fil misin?<br \/>\n<\/strong><strong>Kimsenin s\u0131rt\u0131ndan ge\u00e7indi\u011fin de yok ya?<br \/>\n<\/strong><strong>Keyfine bak: en ho\u015f d\u00fcnyas\u0131 olan sensin.<\/strong><\/p>\n<p><strong>D\u00dcNYA NASIL B\u0130R YER?<\/strong><\/p>\n<p>\u201c\u00dcstad\u201d dedim \u201cD\u00fcnya nas\u0131l bir yerdir? \u0130nsanlar burada ne ar\u0131yor?\u201d<\/p>\n<p>D\u00fcnya yol g\u00fczergah\u0131 \u00fczerindeki bir kervansaray, bir hand\u0131r. Menzil de\u011fil, tariktir. Eninde sonunda buradan g\u00f6\u00e7ecek insan. Ancak; \u00f6lmek i\u00e7in yola d\u00fc\u015f\u00fclmez evlat. Ya\u015famak i\u00e7in sefer edilir&#8230; \u0130nsan d\u00fcnyaya geldi. Hakikatten bu yana itildi. Her hakikatin bir masal\u0131 vard\u0131r evlat unutma! Bu d\u00fcnyan\u0131n ne\u015fesini bilmeyen h\u00fczn\u00fcn\u00fc de bilemez, unutma! Kam almal\u0131 bu d\u00fcnyadan, dem bu demdir unutma!\u201d dedi ve okumaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><strong>Birer masal s\u00f6yleyip uyuya kald\u0131lar<br \/>\n<\/strong><strong>D\u00fcnya dedikleri bu kervansaray nedir?<br \/>\n<\/strong><strong>Alaca renkli sabah, ak\u015fam at\u0131n\u0131n durak yeridir<br \/>\n<\/strong><strong>Y\u00fczlerce Cem\u015fid\u2019den geriye kalan bir meclistir,<\/strong><\/p>\n<p><strong>Y\u00fczlerce Behram\u2019a konak olmu\u015f bir mezard\u0131r.<br \/>\n<\/strong><strong>Ya\u015fam\u0131n s\u0131rlar\u0131n\u0131 bileydin,<br \/>\n<\/strong><strong>\u00d6l\u00fcm\u00fcn s\u0131rlar\u0131n\u0131 da \u00e7\u00f6zerdin;<br \/>\n<\/strong><strong>Bug\u00fcn akl\u0131n var, bir \u015fey bildi\u011fin yok;<br \/>\n<\/strong><strong>Yar\u0131n, ak\u0131ls\u0131z, neyi bileceksin?<\/strong><\/p>\n<p>\u00dcstad anlatmaya devam etti:<\/p>\n<p>Herkes g\u00f6\u00e7ecek bu diyardan. Eski saraylar, hanlar y\u0131k\u0131lacak, harabeye d\u00f6n\u00fc\u015fecek bir g\u00fcn. Kumrular konacak y\u0131k\u0131k saraylar\u0131n duvar\u0131na ve \u00f6tecek, \u201c<strong>hani nerede o eski hat\u0131ralar?\u201d<\/strong> Bunun i\u00e7indir ki, \u00f6v\u00fcnmeye, b\u00f6b\u00fcrlenmeye gerek yok. D\u00fcnya oyun sahnesi, rol\u00fcne bak sen. Kendi aynandaki suretine de asla inanma! Kendini bilmek kendinden gayriyle olur. \u0130nsan\u0131n t\u00fcm dertleri \u2018ben\u2019in elindendir. Derman\u0131 \u2018ben\u2019in gayrinden gelir. O derman\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rmay\u0131 unutma! dedi ve okumaya ba\u015flad\u0131:<\/p>\n<p><strong>Her g\u00fcn biri \u00e7\u0131kar, gelir, \u201cbenim, ben\u201d demeye,<br \/>\n<\/strong><strong>Zenginli\u011fiyle, alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015fleriyle ba\u015flar \u00f6v\u00fcnmeye<br \/>\n<\/strong><strong>\u0130\u015flerinin tam d\u00fczene girdi\u011fini sand\u0131\u011f\u0131 anda,<br \/>\n<\/strong><strong>Ans\u0131z\u0131n \u00e7\u0131kar ecel pusudan, ba\u015flar \u201cbenim, ben\u201d demeye.<\/strong><\/p>\n<p><strong>O kas\u0131r ki fele\u011fe dayam\u0131\u015ft\u0131 yan\u0131n\u0131,<br \/>\n<\/strong><strong>\u015eahlar koyard\u0131 e\u015fi\u011fine aln\u0131n\u0131.<br \/>\n<\/strong><strong>G\u00f6rd\u00fck ki surlar\u0131nda \u00fczerinde bir kumru,<br \/>\n<\/strong><strong>\u00d6terdi, derdi hem: \u201cKu, ku, nerde, hani?\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>Biz ger\u00e7ekten bir kukla sahnesindeyiz:<br \/>\n<\/strong><strong>Kuklac\u0131 Felek usta, kuklalar da biz.<br \/>\n<\/strong><strong>Oyuna \u00e7\u0131k\u0131yoruz birer, iki\u015fer iki\u015fer;<br \/>\n<\/strong><strong>Bitti mi oyun, sand\u0131ktay\u0131z hepimiz.<\/strong><\/p>\n<p><strong>K\u00c2\u0130NATA HANG\u0130 NAZAR \u0130LE BAKMALI?<\/strong><\/p>\n<p>Oyun i\u00e7inde oyun sahne i\u00e7inde sahne diye d\u00fc\u015f\u00fcncelere dalm\u0131\u015fken, \u201cbu koca kainatta ve evrende felsefemiz ne olmal\u0131?\u201d diye soruyorum \u00fcstada.<\/p>\n<p>Her insan kendisine ben kimim diye sormal\u0131? Nereden geldim? Ni\u00e7in geldim? Ve nereye gidece\u011fim? diye tefekk\u00fcr etmeli. Felsefenin safsatas\u0131 i\u00e7inde bir \u00f6m\u00fcr \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcp \u201ctutunamayanlardan\u201d olmamal\u0131. Onlarca filozofun ad\u0131n\u0131 ve kitaplar\u0131n\u0131 bilmen \u00f6nemli de\u011fil. \u00d6nemli olan, hayata bak\u0131\u015f\u0131n ve o anda ald\u0131\u011f\u0131n ya\u015fam ruhudur. Hem d\u00fcnyada insanlar\u0131n ak\u0131ldan \u00e7ok paraya \u00f6nem verdi\u011fini g\u00f6r\u00fcrsen de \u00fcz\u00fclme. \u0130nsanl\u0131k hallerine \u00fcz\u00fclme ama onlar\u0131 da bil.\u00a0 Hak kelam\u0131 Kuran\u2019\u0131n insandan verdi\u011fi haberleri bilirsin: nank\u00f6r, fas\u0131k, gafil, yalanc\u0131 ve zanna uyan bir ink\u00e2rc\u0131. Haktan, hakikatten ho\u015flanmayan bir bedbaht. \u0130\u015fte insan bu kadard\u0131r evlat\u201d dedi ve okumaya ba\u015flad\u0131:<\/p>\n<p><strong>D\u00fc\u015fman yan\u0131larak diyor ki, felsefeciyim ben,<br \/>\n<\/strong><strong>Tanr\u0131 bilir, onun s\u00f6yledi\u011fi gibi de\u011filim ben,<br \/>\n<\/strong><strong>Ama \u015fu dert yuvas\u0131na geldi\u011fimden beri<br \/>\n<\/strong><strong>Kim oldu\u011fumu bilmekten acizim ben.<\/strong><\/p>\n<p><strong>D\u00fcnyada akla de\u011fer veren yok madem,<br \/>\n<\/strong><strong>Akl\u0131 az olan\u0131n paras\u0131 \u00e7ok madem,<br \/>\n<\/strong><strong>Getir \u015fu \u015farab\u0131, als\u0131n akl\u0131m\u0131z\u0131:<br \/>\n<\/strong><strong>Belki b\u00f6yle be\u011fenir bizi elalem!<\/strong><\/p>\n<p><strong>BOL BOL \u015eARAP \u0130\u00c7EN AYYA\u015e B\u0130R\u0130 M\u0130S\u0130N?<\/strong><\/p>\n<p>\u00dcstad\u0131n \u00f6n\u00fcndeki b\u00fcy\u00fck \u015farap kadehine bak\u0131p rubailerinde bol bol \u015faraptan bahsediyorsun! Ayya\u015f biri misin sen, diye soruyorum?<\/p>\n<p>Bu sorum kar\u015f\u0131s\u0131nda yine tebess\u00fcm ediyor. Senin bu soruyu sormaman laz\u0131md\u0131. Herkes benim rubailerimde kendini bulur. Fakat ben \u015farap, sevgi, a\u015fk, muhabbet, \u015fevk derken \u00c2\u015f\u0131klar Sultan\u0131 \u0130bn\u00fc\u2019l Fariz ne mana murad etmi\u015fse ayn\u0131s\u0131n\u0131 kast ederim. Mecaz ve hakiki a\u015fk mecz edilmi\u015ftir. Far\u0131z\u2019\u0131n \u201cKaside-i Hamriyye \/ (\u015earap Kasidesi)\u201dyi okursan, neyi kastetti\u011fimi daha iyi anlars\u0131n.<\/p>\n<p>Ha unutmadan sana da \u015farap istedim, \u201cbak i\u015fte geldi\u201d dedi. Kadehin i\u00e7ine bakt\u0131, i\u00e7i bombo\u015f. Can havliyle \u00fcstad\u0131n da kadehinin i\u00e7ine bak\u0131yorum o da bo\u015f. \u00dcstad hayretime hayretsiz, bana bak\u0131p yine i\u00e7ten tebess\u00fcm etti ve okumaya ba\u015flad\u0131:<\/p>\n<p><strong>Seher vakti; kalk ey naz kayna\u011f\u0131;<br \/>\n<\/strong><strong>Yava\u015f yava\u015f i\u00e7 badeyi, \u00e7al \u00e7engi.<br \/>\n<\/strong><strong>Hayatta olanlar, kalmayacak \u00e7ok.<br \/>\n<\/strong><strong>Gidenler ise gelmeyecek geri.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Uyumu\u015fum; r\u00fcyamda ak\u0131ll\u0131 bir insan,<br \/>\n<\/strong><strong>Dedi: Sevin\u00e7 g\u00fcl\u00fc a\u00e7maz uykuda, uyan;<br \/>\n<\/strong><strong>Ne i\u015fin var bu \u00f6l\u00fcme benzer \u00fclkede?<br \/>\n<\/strong><strong>Kalk, \u015farap i\u00e7, sonsuz uykulara dalmadan.<\/strong><\/p>\n<p><strong>En y\u00fcce s\u00f6z olan Kur\u2019an\u2019\u0131<br \/>\n<\/strong><strong>Devaml\u0131 de\u011fil de arada bir okurlar onu,<br \/>\n<\/strong><strong>Kadehin \u00e7evresinde \u00f6yle bir ayet var ki;<br \/>\n<\/strong><strong>Her yerde, her zaman, okurlar onu.<\/strong><\/p>\n<p>Rubailerimde e\u011flence, \u015farap, a\u015fk dedi\u011fim i\u00e7in haks\u0131z ithamlara u\u011frad\u0131m. \u015eark\u2019\u0131n dilinde \u015farap, meyhane, saki ve e\u011flence gibi kelimelerin sembolik manalar ihtiva etti\u011fini bilenler, az \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fim gibi bununla ne murad etti\u011fimizi de bilirler. Meyhane de Zerd\u00fc\u015ft dininde ibadethanenin ad\u0131d\u0131r. Tasavvufta ise \u201cg\u00f6n\u00fcl alemi\u201d manas\u0131na gelir. Hem okudu\u011funuz rubailerin az\u0131 benimdir. \u00c7o\u011fu zaman\u0131n kayd ve h\u00fck\u00fcm tan\u0131maz elinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f ancak bana isnad edilmi\u015f \u015fiirlerdir.<\/p>\n<p><strong>SEYLAN ADASINDAK\u0130 B\u00dcY\u00dcK A\u015eK<\/strong><\/p>\n<p>A\u015fk \u00fczerine epey rubainiz var. Fakat evlenmedi\u011finizi de biliyoruz. Bu sevdan\u0131n kayna\u011f\u0131 nedir?<\/p>\n<p>Durdu, g\u00f6zlerime bakt\u0131. Ard\u0131ndan b\u00fcy\u00fck h\u0131\u00e7k\u0131r\u0131kla ah \u00e7ekerek a\u011flamaya ba\u015flad\u0131. \u00dcstad\u0131n teskin olmas\u0131 i\u00e7in bir m\u00fcddet bekledim. Sonra g\u00f6zya\u015flar\u0131n\u0131 mendil ile sildi ve dedi ki: \u201cEvlat sevda \u00f6yle bir \u015feydir ki, insan\u0131 uykusuz b\u0131rak\u0131r, berdu\u015f ve sarho\u015f eder. \u201cSevda\u201d Arap\u00e7a\u2019da \u201cKara\/siyah\u201d manas\u0131 gelmektedir. T\u00fcrk\u00e7e\u2019de iki kere \u201cKara sevda\u201d denilmesi, a\u015f\u0131r\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc tutku ve sevgiye i\u015faret eder. Malumdur ki a\u015fk lafz\u0131, Arap\u00e7a\u2019da sarma\u015f\u0131k demek olan \u0131\u015fk kelimesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Sarma\u015f\u0131k, sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yeri nas\u0131l istila ederse, a\u015fk da girdi\u011fi kalbi, hatta insan\u0131n v\u00fccudunu ihata etmesi dolay\u0131s\u0131yla a\u015fk ile tesmiye edilmi\u015ftir.\u00a0 \u0130\u015fte ben de b\u00f6yle bir \u201ckara sevda\u201dya tutuldum. Hind ve Sind diyarlar\u0131n\u0131 ziyaretim sonras\u0131, Seylan adas\u0131ndaki M\u00fcsl\u00fcman bir Kral ve Krali\u00e7e\u2019nin k\u0131z\u0131na vuruldum. Kral\u0131n \u00fc\u00e7 k\u0131z\u0131 vard\u0131. Sevdi\u011fim k\u0131z\u0131n ad\u0131 Kamer idi. \u0130ki y\u0131l, kraldan ve krali\u00e7eden habersiz g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fck. Prenses medreseye gitmeden bulu\u015fur, Kirindi Nehri kenar\u0131nda saatlerce hasbihal ederdik. \u0130ki y\u0131l sonra k\u0131z\u0131 Krali\u00e7e\u2019den istedi\u011fimde ablalar\u0131 ile birlikte benim bir k\u00f6le oldu\u011fumu, prenses olan k\u0131zlar\u0131n\u0131 bana vermeyeceklerini s\u00f6yleyip, beni kap\u0131dan kovdular. Krali\u00e7e, \u201cKral\u0131m\u0131z bunu duyarsa seni idam eder.\u201d dedi. Ama ben kap\u0131dan ayr\u0131lmad\u0131m. Ya bir an ya bir as\u0131r orada \u00f6ylece kald\u0131m. A\u015fkta zaman mefhumu kaybolur evlat. An bir as\u0131r, as\u0131r bir an olur. . .\u00a0 Ancak bir daha sevgilimi g\u00f6remedim. Can\u00e2n\u0131n\u0131 kaybeden i\u00e7in can\u0131 bile y\u00fck olur. Ben de bir ka\u00e7 defa bu y\u00fckten bunald\u0131m ve can\u0131ma kast ettim. Ama \u00f6l\u00fcm bana el vermedi, Horasan\u2019a geri d\u00f6nd\u00fcm. Bir g\u00fcn haber ald\u0131m ki, Seylan adas\u0131n\u0131 Budistler i\u015fgal etmi\u015f, ad\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirip \u201cSri Lanka\u201d koymu\u015flar. Huysuz kral bu ac\u0131 dolay\u0131s\u0131yla kalp krizinden \u00f6lm\u00fc\u015f. K\u0131zlar\u0131 da Hind\u2019e ve Sind\u2019e ka\u00e7m\u0131\u015f kimse bir daha haber alamam\u0131\u015f. Krali\u00e7e ise Allah\u2019a isyan\u0131ndan dolay\u0131 k\u00f6t\u00fcr\u00fcm bir halde can vermi\u015f, Kamer ise i\u00e7ti\u011fi bir \u015feyden dolay\u0131 hastalanm\u0131\u015f, kolundaki ve aya\u011f\u0131ndaki sedef t\u00fcm bedenini sarm\u0131\u015f. \u015eifas\u0131 bulunamam\u0131\u015f ve \u00f6lm\u00fc\u015f. Cans\u0131z v\u00fccudunu Kirindi nehri civar\u0131nda bir yere defnetmi\u015fler. \u0130\u015fte benim hik\u00e2yem bu evlat. Evlenmedim, do\u011fru i\u015fitmi\u015fsin fakat a\u015fktan a\u015fka kanat \u00e7\u0131rpt\u0131m. Kalbim i\u015fte bu sevdalardan delik de\u015fiktir. Bana a\u015fktan haber istersen \u015funu dinle ama unutma; a\u015fk bahsinde herkes kendi k\u0131ssas\u0131n\u0131 hik\u00e2ye eder. \u00a0A\u015fk\u0131 a\u015fka benzetme, terkedili\u015fi terkedili\u015fle k\u0131yas etme, kendi hik\u00e2yeni s\u00f6yle dedi ve okumaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><strong>Leyla isteyen ki\u015fi mecnun olmal\u0131;<br \/>\n<\/strong><strong>Kendisinden de, d\u00fcnyas\u0131ndan da ge\u00e7meli.<br \/>\n<\/strong><strong>Sevenlerin sofras\u0131na \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131nca,<br \/>\n<\/strong><strong>Ben k\u00f6r\u00fcm, ben dilsizim demeli.<\/strong><\/p>\n<p><strong>U\u011frunda dertlere d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm sevgili,<br \/>\n<\/strong><strong>Bir ba\u015fkas\u0131na tutulmu\u015f, o da dertli;<br \/>\n<\/strong><strong>Derdimin derman\u0131 kendi derdinle:<br \/>\n<\/strong><strong>Hekim hasta olunca kime gitmeli?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Sevgili, seninle ben pergel gibiyiz:<br \/>\n<\/strong><strong>\u0130ki ba\u015f\u0131m\u0131z var, bir tek bedenimiz.<br \/>\n<\/strong><strong>Ne kadar d\u00f6nersem d\u00f6neyim \u00e7evrende;<br \/>\n<\/strong><strong>Er ge\u00e7 ba\u015f ba\u015fa verecek de\u011fil miyiz?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Sevgili, bir ba\u015fka g\u00fczelsin bug\u00fcn;<br \/>\n<\/strong><strong>Kamer gibisin, p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn.<br \/>\n<\/strong><strong>G\u00fczeller bayram g\u00fcnleri s\u00fcslenir;<br \/>\n<\/strong><strong>Seninse bayramlar\u0131 s\u00fcsler y\u00fcz\u00fcn.<\/strong><\/p>\n<p><strong>TOPRAK VE TEST\u0130 \u00d6RNEKLER\u0130<\/strong><\/p>\n<p>\u00dcstad\u0131m rubailerinizde \u015farab\u0131n yan\u0131 s\u0131ra testi \u00f6rnekleri de \u00e7ok fazla, bunun sebebi nedir?<\/p>\n<p>\u201cEvlat, \u015farap \u015farho\u015fluk ve unutkanl\u0131\u011f\u0131 do\u011fururken, testi de adeta bedendeki ruh h\u00fckm\u00fcndedir. Testinin b\u00fct\u00fcn b\u00f6l\u00fcmleri insan bedenindeki organlar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclm\u00fc\u015f bir halidir. Adlar\u0131 da ayn\u0131 de\u011fil mi? A\u011f\u0131z, kenar, boyun, kulp, kar\u0131n\u2026 Ve testideki \u015farap da onun keyif dolu ruhu de\u011fil midir? Bu testi bir zamanlar bir ay y\u00fczl\u00fc dilberdi! Ya da bir kral veya krali\u00e7enin toprak olmu\u015f bedenleriydi. Bu kaynayan ruh, testinin mazideki dertli ya\u015fam\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131r. B\u00f6ylece testi m\u00fcstakil bir hayat kazan\u0131r; \u015farap da onun ruhu mesabesindedir. Her insan bir g\u00fcn toprak olacakt\u0131r. Kiminin toprak olmu\u015f bedeni ya \u00e7i\u00e7e\u011fe toprak, ya bir eve kerpi\u00e7 ya da bir testiye k\u0131z\u0131l toprak olacakt\u0131r. Onun i\u00e7indir ki evlat, bast\u0131\u011f\u0131n yer toprak de\u011fil varl\u0131kt\u0131r, onu tan\u0131!\u201d dedi ve okumaya ba\u015flad\u0131:<\/p>\n<p><strong>\u0130nsan bast\u0131\u011f\u0131 topra\u011f\u0131 hor g\u00f6rmemeli:<br \/>\n<\/strong><strong>Kim bilir hangi g\u00fczeldir, hangi sevgili.<br \/>\n<\/strong><strong>Duvara koydu\u011fun kerpi\u00e7 yok mu, kerpi\u00e7?<br \/>\n<\/strong><strong>Ya bir \u015fah kafas\u0131d\u0131r, ya bir vezir eli!<\/strong><\/p>\n<p><strong>G\u00f6z\u00fcm, k\u00f6r de\u011filsen, bunca mezar\u0131 g\u00f6r;<br \/>\n<\/strong><strong>D\u00fcnyay\u0131 saran yalan dolanlar\u0131 g\u00f6r;<br \/>\n<\/strong><strong>Krallar, padi\u015fahlar \u00e7\u00fcr\u00fcy\u00fcp gitmi\u015f:<br \/>\n<\/strong><strong>Ela g\u00f6zlerine kurt dolanlar\u0131 g\u00f6r!<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bir testi ald\u0131m \u00e7ar\u015f\u0131dan ucuza;<br \/>\n<\/strong><strong>Gizli gizli neler anlatt\u0131 bana;<br \/>\n<\/strong><strong>Bir krald\u0131m, dedi: alt\u0131n kupam vard\u0131;<br \/>\n<\/strong><strong>\u015eimdi neyim? Testi oldum \u015faraba.<\/strong><\/p>\n<p><strong>HOCALAR HAKKINDAK\u0130 H\u00dcKM\u00dcN\u00dcZ NED\u0130R?<\/strong><\/p>\n<p>Son olarak \u00fcstada hocalar hakk\u0131ndaki kanaatini sordum. Hayyam\u2019\u0131n hocalar hakk\u0131nda h\u00fckm\u00fc nedir?<\/p>\n<p>\u201cD\u00fcnyadan g\u00f6n\u00fcl ehli nice \u00e2limler gelip ge\u00e7ti. Onlar peygamberlerin v\u00e2risleriydiler. \u0130nsanlar, onlar\u0131n \u00f6\u011fretilerine kulak kesilirdi. Para ve makam pe\u015finde gidilerek ilim menziline var\u0131lmaz. Dedikodu ve haset ile hikmet bir arada olmaz. Ben bir Kur\u2019an-\u0131 Kerim h\u00e2f\u0131z\u0131y\u0131m. \u0130mam Gazali ile bir\u00e7ok ayetin tefsiri konusunda hasbihal eder idik.\u00a0\u0130bni Sina ve Farabi d\u00fc\u015f\u00fcncede \u00fcstadlar\u0131m idiler. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ilmiyle amel etmeyen, \u00fcmmeti tefrikaya s\u00fcr\u00fckleyen, bo\u015f-bele\u015f laklakan hocalar hakk\u0131ndaki h\u00fckm\u00fc ise zaman verir evlat dedi ve okumaya ba\u015flad\u0131:<\/p>\n<p><strong>\u00c7ocukken biz, bir s\u00fcre hocaya gittik,<br \/>\n<\/strong><strong>Sonra da bir s\u00fcre kendi hocal\u0131\u011f\u0131m\u0131zla ne\u015felendik,<br \/>\n<\/strong><strong>S\u00f6z\u00fcn sonunu dinle, bak ne geldi ba\u015f\u0131m\u0131za;<br \/>\n<\/strong><strong>Su gibi geldik, yel gibi gittik.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ey fetva sahibi, \u00e7al\u0131\u015fkan\u0131z biz senden,<br \/>\n<\/strong><strong>Bunca sarho\u015flu\u011fa ra\u011fmen daha ay\u0131\u011f\u0131z senden,<br \/>\n<\/strong><strong>Sen halk\u0131n kan\u0131n\u0131 i\u00e7iyorsun, biz \u00fcz\u00fcm\u00fcn kan\u0131n\u0131,<br \/>\n<\/strong><strong>Biraz insafl\u0131 ol; biz mi hunhar\u0131z senden?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Fahi\u015feye demi\u015f ki \u015feyh: \u201cSarho\u015fsun sen,<br \/>\n<\/strong><strong>Her g\u00fcn ba\u015fka bir adam\u0131n kuca\u011f\u0131ndas\u0131n.\u201d<br \/>\n<\/strong><strong>Fahi\u015fe demi\u015f ki: \u201cEy \u015feyh! Ne dersen \u00f6yleyim ben,<br \/>\n<\/strong><strong>Bakal\u0131m, acaba g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn gibi misin sen?\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yaln\u0131z bilgili olmak de\u011fil adam olmak;<br \/>\n<\/strong><strong>Vefal\u0131 m\u0131 de\u011fil mi insan, ona bak.<br \/>\n<\/strong><strong>Y\u00fccelerin y\u00fccesine y\u00fckselirsin,<br \/>\n<\/strong><strong>Halka verdi\u011fin s\u00f6z\u00fcn eri olarak<\/strong><\/p>\n<p>Silsilet\u00fc\u2019t Teratib adl\u0131 eserim ba\u015fta olmak \u00fczere di\u011fer eserlerimde dine bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131 kaleme ald\u0131m. B\u00fcy\u00fck tasavvuf \u00e2limlerinden Ebu Talib Mekki ve \u0130mam Gazali\u2019den ciddi olarak etkilendim. Din ve hakikat hakk\u0131ndaki bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131 da \u015fu rubailer \u00f6zetliyor.<\/p>\n<p><strong>Din yolunu bilmek \u015feriatt\u0131r,<br \/>\n<\/strong><strong>Buna g\u00f6re amel etmek tarikatt\u0131r,<br \/>\n<\/strong><strong>\u0130lim ile ameli ihlas ile cem etsen<br \/>\n<\/strong><strong>\u0130\u015fte bu da hakikatt\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Hevaya uymaya \u015feriat denmez,<br \/>\n<\/strong><strong>\u015eeriats\u0131z yola tarikat denmez,<br \/>\n<\/strong><strong>Cahilin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcne hayal denir,<br \/>\n<\/strong><strong>Bil ki, buna hakikat denmez<\/strong><\/p>\n<p>Bu g\u00fczel sohbetten sonra, \u00fcstattan izin al\u0131p \u00e7\u0131k\u0131yorum d\u0131\u015far\u0131. Camek\u00e2ndan bak\u0131p tekrar selamlamak i\u00e7in d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde \u00fcstad\u0131n i\u00e7eride olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark ediyorum. Bulundu\u011fum yerden biraz geriye kay\u0131p girdi\u011fim yerin neresi oldu\u011funa bak\u0131yorum. Camek\u00e2n\u0131n \u00fcst\u00fcnde koca bir levhada \u201c<strong>\u00d6mer Hayyam Meyhanesi<\/strong>\u201d yaz\u0131yor. Kendi kendime tebess\u00fcm edip, Cihangir\u2019de aziz dost Metin G\u0131m\u2019\u0131n Firuz Kafe&#8217;sinde bekleyen arkada\u015flar\u0131n sohbet halkas\u0131na kat\u0131lmak i\u00e7in \u0130stiklal\u2019de y\u00fcr\u00fcyen kalabal\u0131\u011f\u0131n aras\u0131na kar\u0131\u015f\u0131p kayboluyorum\u2026 Dilim de fark etmeden Hayyam&#8217;\u0131 konu\u015fmaya devam ediyor:<\/p>\n<p><em><strong>Bir elde kadeh, bir elde Kur\u2019an<br \/>\n<\/strong><\/em><em><strong>Bir helaldir i\u015fimiz, bir haram.<br \/>\n<\/strong><\/em><em><strong>\u015eu yar\u0131m yamalak d\u00fcnyada<br \/>\n<\/strong><\/em><em><strong>Ne tam k\u00e2firiz, ne tam m\u00fcsl\u00fcman.<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u0130lkbahar\u0131n ilk g\u00fcnleriydi. Cemreler d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f. So\u011fuk g\u00fcnler geride kalm\u0131\u015f. D\u00fcnyay\u0131 hafif bir s\u0131cakl\u0131k sarm\u0131\u015ft\u0131. Her yeri rengarenk saran \u00e7i\u00e7ekler, gelincikler, [&hellip;]","protected":false},"author":2,"featured_media":352,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,11],"tags":[54,52,51,53],"class_list":["post-351","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edebiyat","category-yazilar","tag-omer","tag-omer-hayyam","tag-ommer-hayyam-ile-soylesi","tag-rubailer"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/351","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=351"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/351\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":371,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/351\/revisions\/371"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/352"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=351"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=351"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=351"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}