Do\u011fu Akdeniz\u2019in nadide \u015fehirlerinden. K\u00fc\u00e7\u00fck Ortado\u011fu olarak adland\u0131r\u0131lan bir diyar. \u0130lia Ebu Madi, Cibran Halil Cibran, Nizar Kabbani, Mahmud Dervi\u015f ve \u015eefik Maluf\u2019un sevgilisi olan \u00fclke. Sesiyle milyonlar\u0131 b\u00fcy\u00fcleyen Feyruz\u2019un memleketi. Fenikelilerin \u201cBeyaz Karlar \u00fclkesi\u201d diye seslendikleri topraklar. Ayak bast\u0131\u011f\u0131n\u0131zda i\u00e7inize sevinci ve h\u00fczn\u00fc ayn\u0131 anda zerk eden b\u00f6lge. Arap d\u00fcnyas\u0131na modernle\u015fmenin ve medyan\u0131n yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 co\u011frafya. Bir\u00e7ok \u015fiire ve romana konu olan L\u00fcbnan, Emin Maalouf\u2019un romanlar\u0131nda ve Nizar Kabbani\u2019nin \u015fiirlerinde m\u00fccessem hale geliyor. Kabbani \u201cBeyrut Sevgilim\u201d adl\u0131 \u015fiirine \u015f\u00f6yle ba\u015fl\u0131yordu:<\/p>\n
Beyrut, d\u00fcnyan\u0131n sevgilisi<\/p>\n
Kim ald\u0131 yakut ta\u015fl\u0131 bileziklerini<\/p>\n
Efsunlu m\u00fchr\u00fcn\u00fc kim haczetti<\/p>\n
Kim kesti alt\u0131n beliklerini.<\/p>\n
<\/p>\n
Hariri Krizi ve g\u00fcndeme d\u00fc\u015fen L\u00fcbnan<\/strong><\/p>\n 4 Kas\u0131m\u2019da L\u00fcbnan Ba\u015fbakan\u0131 Hariri\u2019nin Suudi Arabistan\u2019\u0131n ba\u015fkenti Riyad\u2019da g\u00f6revinden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Arabistan\u2019daki geli\u015fmelerin yan\u0131 s\u0131ra L\u00fcbnan\u2019daki geli\u015fmeler de d\u00fcnya bas\u0131n\u0131 taraf\u0131ndan yak\u0131ndan izlenir oldu. Hariri, 17 g\u00fcn sonra \u00fclkesine d\u00f6nmesine ra\u011fmen b\u00f6lgede halen yeni bir kriz beklentisi ayyukta. L\u00fcbnan ekonomisi \u00fczerinde K\u00f6rfez \u00fclkelerinin etkisi, siyaseti \u00fczerinde de Hizbullah \u00fczerinden \u0130ran\u2019\u0131n n\u00fcfuzu \u00e7ok bariz bir \u015fekilde m\u00fc\u015fahede ediliyor. Bunun yan\u0131 s\u0131ra Osmanl\u0131 sonras\u0131 b\u00f6lgede nas\u0131l \u0130ngiltere ve Frans\u0131z m\u00fccadelesi ya\u015fand\u0131 ise bug\u00fcnlerde de ABD ve Fransa aras\u0131nda gizli bir \u00e7eki\u015fme ya\u015fan\u0131yor. Frans\u0131zlar kendi in\u015fa ettikleri \u00fclkeyi ABD\u2019ye kapt\u0131rma niyetinde g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. Fransa Cumhurba\u015fkan\u0131 Emmanuel Macron\u2019un L\u00fcbnan krizinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde devreye girmesi de bu y\u00f6nde de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n <\/p>\n Osmanl\u0131 sonras\u0131 yapboza d\u00f6nen co\u011frafya<\/strong><\/p>\n Osmanl\u0131\u2019n\u0131n 1917\u2019de b\u00f6lgeden \u00e7ekili\u015finden sonra L\u00fcbnan\u2019\u0131n ekonomisi de\u011fi\u015fti ve para birimleri artt\u0131. \u00d6nce \u0130ngiliz sterlini ile istikrarl\u0131 giden M\u0131s\u0131r poundu geldi, ard\u0131ndan Frans\u0131z frank\u0131 ile sabitlenen Suriye poundu. Son y\u0131llarda L\u00fcbnan liras\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Amerikan dolar\u0131 ekonomide faal halde. 6 milyon n\u00fcfusa sahip \u00fclkede Arap\u00e7a\u2019n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Frans\u0131zca, \u0130ngilizce ve Ermenice \u00e7ok yayg\u0131n olarak kullan\u0131l\u0131yor. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n b\u00f6lgeden \u00e7ekilmesi sonras\u0131 b\u00f6lgeyi y\u00f6neten \u0130ngilizler, Frans\u0131zlarla yapt\u0131klar\u0131 bir antla\u015fma ile 1920\u2019de L\u00fcbnan\u2019\u0131 Frans\u0131zlara b\u0131rakt\u0131. Frans\u0131z Y\u00fcksek Komiseri General Gouraud, 1 Eyl\u00fcl 1920\u2019de Beyrut\u2019taki resmi konutunun balkonundan B\u00fcy\u00fck L\u00fcbnan\u2019\u0131n do\u011fu\u015funu ilan etti. Frans\u0131zlar \u00e7ok ge\u00e7meden kom\u015fu Suriye\u2019den yeni kazand\u0131klar\u0131 topraklar\u0131 b\u00f6lmek i\u00e7in yapay s\u0131n\u0131rlar \u00e7izeceklerdi. Bilad-\u0131 \u015eam olarak adland\u0131r\u0131lan b\u00f6lge; Filistin, L\u00fcbnan, Irak, Suriye ve \u00dcrd\u00fcn gibi kimlikleri belirsiz be\u015f devletle temsil edilen siyasi bir yapboza d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n <\/p>\n L\u00fcbnan\u2019da ya\u015fananlar\u0131 yetkililer de\u011ferlendiriyor<\/strong><\/p>\n L\u00fcbnan\u2019daki ziyaretimiz esnas\u0131nda bir\u00e7ok \u00f6nemli \u00f6nemli siyasi ve fikri \u015fahsiyetlerle g\u00f6r\u00fc\u015fme imkan\u0131 bulduk. Konu\u015ftu\u011fumuz t\u00fcm \u015fahsiyetler, L\u00fcbnan Ba\u015fbakan\u0131 Saad Hariri\u2019nin \u00fclkeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyle birlikte sorunlar\u0131n bitmeyece\u011fini bilakis yeni bir krizin kap\u0131da oldu\u011funu vurguluyor. \u0130srail\u2019in Hizbullah\u2019a y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n \u015fimdilik uzak g\u00f6ren yetkililer, fakat s\u00fcprizlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n bir \u00e7a\u011fday\u0131z hemen her \u015fey olabilir demekten de imtina etmiyorlar.<\/p>\n <\/p>\n L\u00fcbnan Cemaati \u0130slami Lideri Azzam Eyyubi:<\/strong><\/p>\n L\u00fcbnan\u2019da olup bitenler, b\u00f6lgede ya\u015fanan geli\u015fmelerin bir \u00f6zetidir. Katar ablukas\u0131 sonras\u0131 b\u00f6lgedeki geli\u015fmeler h\u0131zland\u0131. Suudi Arabistan Veliaht\u0131 Muhammed bin Selman\u2019\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131 da a\u015fan bir durum bu. Bunun berisinde \u00e7ok bariz bir \u015fekilde \u0130srail ve ABD\u2019nin oldu\u011fu m\u00fc\u015fahade ediliyor. B\u00f6lge yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019deki ba\u015far\u0131s\u0131z darbe de bu oyunun bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. Hamdolsun ki, T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn bilinci bu oyunu bozdu.\u00a0 L\u00fcbnan\u2019da Katar benzeri bir durum ile y\u00fczy\u00fcze. Suudi Arabistan, Filistinli baz\u0131 gruplar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra baz\u0131 selefi gruplar\u0131 da ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in kullanabilir. Muhammed bin Selman, Mahmud Abbas\u2019tan L\u00fcbnan\u2019daki Filistin m\u00fclteci kamplar\u0131n\u0131 Muhammed Dahlan\u2019a teslim etmesi istedi. Dahlan\u2019\u0131n Filistinli gruplar\u0131 g\u00fcvenlik i\u00e7in kullanaca\u011f\u0131 \u00e7ok a\u015fikar. Selefi gruplar da \u015fimdiden \u0130ran\u2019\u0131n \u0130srail\u2019den daha tehlikeli oldu\u011funu dillendirmeye ba\u015flad\u0131. Bunlar tabi yeni bir kaosun habercisi. Bu konuda t\u00fcm cemaatleri uyard\u0131k ve dikkatli olmalar\u0131n\u0131 ifade ettik.<\/p>\n <\/p>\n L\u00fcbnanl\u0131 \u00fcnl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr R\u0131dvan Seyyid:<\/strong><\/p>\n L\u00fcbnan\u2019daki as\u0131l sorun son h\u00fck\u00fcmetin \u00fczerine in\u015fa edildi\u011fi dengesizlikti. Ge\u00e7mi\u015fte in\u015fa edilen S\u00fcnni, \u015eii, Hr\u0131stiyan muvazenesi bozuldu. Hizbullah\u2019\u0131n etkisinde bulunan Cumhurba\u015fkan\u0131 Mi\u015fel Avn\u2019\u0131n Ba\u015fbakan Saad Hariri\u2019yi b\u00f6lgesel konularda kendisiyle ayn\u0131 \u00e7izgiye \u00e7ekmesi, \u00f6rne\u011fin Bakanlar\u0131n Esed rejimiyle g\u00f6r\u00fc\u015fmesi, Hizbullah\u2019\u0131n DAE\u015e ile pazarl\u0131\u011f\u0131ndaki sessizlik ve Kuveyt meselesi gibi bir\u00e7ok konu. Hakikatte hepsinden daha zoru Ba\u015fbakan Hariri\u2019nin Cumhurba\u015fkan\u0131 Avn lehine S\u00fcnnilerin taleplerinden feragat etmesidir. Hariri, S\u00fcnni \u00e7o\u011funlu\u011fun oyuyla siyaset yap\u0131yordu ancak taleplerini kar\u015f\u0131lamad\u0131. Suudi Arabistan\u2019da 1 y\u0131l once kurulan h\u00fck\u00fcmette Hariri\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 uygulamalardan raz\u0131 de\u011fildi. L\u00fcbnan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Cibran Basil\u2019in uygulamalar\u0131ndan \u00e7o\u011fu kimse memnun de\u011fil. Tamamen Suriye rejimi lehine \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve S\u00fcnnilerin taliplerini g\u00f6zard\u0131 ediyordu. Basil ayr\u0131ca, Suriyeli m\u00fcltecilere kar\u015f\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n da kat\u0131l\u0131m\u0131 ile \u015fiddetli kampanyalar y\u00fcr\u00fct\u00fcyordu. Parlanmentoda Hizbullah ve Suriye rejimi yanl\u0131lar\u0131 \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturuyordu. Hizbullah\u2019\u0131n, havaalan\u0131, liman ve devletin digger kurumlar\u0131n\u0131 istilas\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131 Avn\u2019\u0131n d\u00f6neminde ba\u015flad\u0131. Hariri\u2019nin istifas\u0131 gizli emeller, mazeretler ve bo\u015f umutlar\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in gerekliydi.<\/p>\n <\/p>\n Hizbullah\u2019a yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ile bilinen L\u00fcbnanl\u0131 yazar Kas\u0131m Kasir:<\/strong><\/p>\n B\u00f6lgede yeni bir d\u00f6nem in\u015fa ediliyor. Herkes buna g\u00f6re rol\u00fcn\u00fc yeniden belirliyor. Yeni d\u00f6nemde bir\u00e7ok tarafla birlikte hareket etmek \u00f6nem kazan\u0131yor. Hizbullah, bu \u00e7er\u00e7evede Suriye sava\u015f\u0131 ile birlikte ili\u015fkileri bozulan Hamas ile ili\u015fkilerini yeniden d\u00fczeltti. M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u00fcr\u00fcyor. Bir s\u00fcredir s\u00fcren a\u00e7\u0131k ve gizli g\u00f6r\u00fc\u015fmeler var. Yak\u0131n d\u00f6nemde gruplar daha fazla konuda ortak hareket edebilir. Hizbullah Suriye\u2019de Esed rejimi i\u00e7in sava\u015fmad\u0131. Kendi gelece\u011fi i\u00e7in m\u00fccadele etti. \u0130ran\u2019dan al\u0131nan silah ve paralar i\u00e7in Suriye ge\u00e7i\u015f noktas\u0131yd\u0131. Bu ge\u00e7i\u015f noktas\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fi Hizbullah i\u00e7in can damar\u0131yd\u0131. Suudi Arabistan, Hariri\u2019nin L\u00fcbnan\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Hizbullah\u2019dan Yemen konusunda geri ad\u0131m atmas\u0131n\u0131 bekliyor. Suudi Arabistan\u2019\u0131n b\u00f6lge siyaseti, bug\u00fcne de\u011fin Arap ve M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkelerin\u00a0 i\u00e7 siyasetine m\u00fcdahale etmeme ve dolayl\u0131 olarak kendi i\u015flerini y\u00fcr\u00fctmek \u00fczereydi. Fakat yeni d\u00f6nemde bunun aksi bir durum ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Katar ve L\u00fcbnan y\u00f6nelik siyasetleri ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7land\u0131. \u0130leride bu siyasetin nereye varaca\u011f\u0131 sorusu b\u00f6lgenin gelece\u011fini de belirleyecek \u00f6nemli sorulardan biri. \u015eunu diyebilirim,\u00a0 Suudi Arabistan\u2019\u0131n b\u00f6lgesel rol\u00fcn\u00fcn sonuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Olup bitenler bunun bir neticesi.<\/p>\n <\/p>\n L\u00fcbnan\u2019daki Filistinli Alimler Birli\u011fi Ba\u015fkan\u0131 \u015eeyh Bassam Kayed:<\/strong><\/p>\n B\u00f6lge b\u00fcy\u00fck bir de\u011fi\u015fim ya\u015f\u0131yor. Bu de\u011fi\u015fimin start\u0131 ABD Ba\u015fkan\u0131 Trump\u2019\u0131n Arap liderleriyle Riyad\u2019da verildi. Herkes Riyad toplant\u0131s\u0131nda Trump\u2019\u0131n alaca\u011f\u0131 paralara odakland\u0131. Zira orada daha \u00f6nemli bir s\u00f6z alm\u0131\u015ft\u0131 Trump. Arap liderler, Kud\u00fcs\u2019\u00fcn \u0130srail\u2019in ba\u015fkenti oldu\u011fu s\u00f6z\u00fcn\u00fc Trump\u2019a vermi\u015flerdi. O toplant\u0131s\u0131 sonras\u0131 \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 Netanyahu, Mescidi Aksa\u2019y\u0131 kameralarla donatt\u0131. Geni\u015f g\u00fcvenlik \u00f6nlemlerini art\u0131rd\u0131. Ezan\u0131 yasaklad\u0131. M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkelerden konuyla ilgili bir ses bile \u00e7\u0131kmad\u0131. Sadece T\u00fcrkiye ve Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ses Verdi. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda Kud\u00fcs\u2019teki Filistinliler tek ba\u015f\u0131na direndi. Filistinliler sokaklara \u00e7\u0131kt\u0131 ve i\u015fgalci \u0130srail rejimi geri ad\u0131m atmak zorunda kald\u0131. \u00dc\u00e7 Muhammed eliyle (Muhammed bin Selman, Muhammed bin Zayed ve Muhammed Dahlan) b\u00f6lgede b\u00fcy\u00fck bir oyun tertip ediliyor. Bu k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel oyuna kar\u015f\u0131 \u00e7ok dikkatli olmal\u0131y\u0131z. Suudi Arabistan\u2019da olup bitenler bu k\u00fcresel oyunun bir par\u00e7as\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de 15 Temmuz Darbe Giri\u015fimi de bu oyunun bir n\u00fcvesiydi. Ba\u015far\u0131l\u0131 olsayd\u0131 M\u0131s\u0131r\u2019da Rabia Meydan\u0131\u2019nda m\u00fc\u015fahede ettiklerimiz Allah korusun T\u00fcrkiye\u2019nin t\u00fcm \u015fehirlerinde vuku bulacakt\u0131. \u00c7ok dikkali olunmal\u0131. As\u0131l hedeflerden biri de T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmek. B\u00f6lgenin par\u00e7alanmas\u0131na kar\u015f\u0131 teyakkuz halinde olmal\u0131 \u00fcmmet.<\/p>\n <\/p>\n Filistin k\u00f6kenli L\u00fcbnanl\u0131 entelekt\u00fcel M\u00fcnir \u015eefik:<\/strong><\/p>\n \u0130srail\u2019in L\u00fcbnan\u2019a y\u00f6nelik yeni bir sald\u0131r\u0131 ihtimali olsa da \u015fimdilik zay\u0131f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u0130srail g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devlet ancak askeri yetersiz. Hava sald\u0131r\u0131lar\u0131 d\u00fczenleyebilir. Hizbullah\u2019\u0131n bug\u00fcn daha \u00e7ok f\u00fczeleri bulunuyor. Bu da \u0130srail\u2019i korkutuyor. Halihaz\u0131rda b\u00f6lgede \u00e7ok farkl\u0131 bir sava\u015f t\u00fcr\u00fcn\u00fcn i\u00e7indeyiz. Kimse kimseyle ne tam ittifak halinde ne de tam \u00e7at\u0131\u015fma halinde. D\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n ve dostluklar\u0131n belirsizle\u015fti\u011fi bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Mesela M\u0131s\u0131r\u2019daki askeri cuntay\u0131 destekleyen Suudi Arabistan, L\u00fcbnan\u2019da M\u0131s\u0131r ile anla\u015fam\u0131yor. B\u00f6lgedeki bir\u00e7ok \u00fclke i\u00e7in benzeri \u00f6rnekleri \u00e7o\u011faltabiliriz. B\u00f6lgedeki her \u00fclkenin ittifak halinde oldu\u011fu \u00fclkelerle bir\u00e7ok y\u00f6nden de farkl\u0131 b\u00f6lgelerde \u00e7at\u0131\u015fma halinde oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. T\u00fcrkiye\u2019nin de di\u011fen \u00fclkeler gibi b\u00f6yle bir\u00e7ok ili\u015fkisi bulunuyor. En b\u00fcy\u00fck sorun, b\u00f6lge \u00fclkeleri ilerisini hesaplamadan \u00e7ok h\u0131zl\u0131 kararlar al\u0131yor, b\u00f6lge s\u00fcrpriz geli\u015fmelerle y\u00fcz y\u00fcze kal\u0131yor ama sonu\u00e7ta bir \u015fey elde edilmiyor. Riyad\u2019\u0131n Katar ve L\u00fcbnan kararlar\u0131 bunun en bariz \u00f6rneklerinden biri. B\u00f6lge, k\u00fcresel b\u00fcy\u00fck oyunlara kar\u015f\u0131 \u00e7ok ciddi tarihi ittifaklara ihtiya\u00e7 duyuyor.<\/p>\n <\/p>\n L\u00fcbnanl\u0131 Yazar Saad Mahyo:<\/strong><\/p>\n B\u00f6lge gelece\u011fini belirleyecek yine tarihi bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131. Derin bir de\u011fi\u015fim ya\u015f\u0131yor. Bunun etkisi nesiller boyu devam edecek. Halihaz\u0131rda bir cehennemi ya\u015f\u0131yoruz. G\u00fcndelik olaylara saplan\u0131p kalmak yerine daha \u00fcst perdeden olaylara bak\u0131p k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerin buradaki oyunu halklarla bozmal\u0131y\u0131z. Bunun i\u00e7in de b\u00f6lge halklar\u0131n\u0131 bir birine ba\u011flayacak yeni bir manifesto ve paradigmaya ihtiyac\u0131m\u0131z var. Bunu ba\u015farabilirsek, bu do\u011funun ortas\u0131n\u0131n intifadas\u0131 olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu zifiri karanl\u0131ktan \u0130slam medeniyeti g\u00fc\u00e7lenerek \u00e7\u0131kabilir. Bunun i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir birli\u011fe ihtiyac\u0131m\u0131z bulunuyor. Bunun i\u00e7in yak\u0131n d\u00f6nemde bir kitap kaleme ald\u0131m. Ad\u0131n\u0131 \u201cT\u00fcrkler, \u0130ranl\u0131lar, K\u00fcrtler ve Araplar: B\u00fct\u00fcnle\u015fme ya da \u0130ntihar\u201d koydum. Bu d\u00f6rt kavim aralar\u0131nda bir ittihad sa\u011flar ise d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin buraya m\u00fcdahalesi \u00e7ok zor olacak. Bunun i\u00e7in k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerin i\u00e7imize s\u0131zmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in bir b\u00fct\u00fcnle\u015fmeye ihtiyac\u0131m\u0131z var. E\u011fer bu b\u00fct\u00fcnle\u015fmeyi sa\u011flayamaz ise bu hepimizin intihar\u0131 olacakt\u0131r. Ayd\u0131nlar\u0131m\u0131za ve alimlerimize \u00e7ok b\u00fcy\u00fck g\u00f6revler d\u00fc\u015f\u00fcyor. Halklar\u0131 yeni d\u00f6nemle ilgili bilin\u00e7lendirmek i\u00e7en ciddi manifestolara ihtiyac\u0131m\u0131z var. Ben \u00fcmitvar\u0131m ve gelece\u011fin \u0130slam medeniyetinin olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Tabii ki iyi bir yol haritas\u0131 ortaya koymam\u0131z halinde olacak bu.<\/p>\n <\/p>\n Do\u011fu\u2019nun Paris\u2019i ve Bitmeyen Sava\u015flar<\/strong><\/p>\n 1943\u2019te ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanan L\u00fcbnan\u2019\u0131n \u00e7ok etnikli ve dini yap\u0131s\u0131, temsile de yans\u0131yor. L\u00fcbnan\u2019da Cumhurba\u015fkan\u0131 Maruni Hristiyan, Ba\u015fbakan S\u00fcnni M\u00fcsl\u00fcman ve Meclis Ba\u015fkan\u0131 ise \u015eii\u2019lerden se\u00e7iliyor. D\u00fcrziler, Ermeniler ve di\u011fer gruplara ise mecliste belirli oranda temsil hakk\u0131 veriliyor. 1975\u2019ten 1990\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131na kadar i\u00e7 sava\u015f\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00fclkede 150 bin ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Beyrut sokaklar\u0131n\u0131 gezdi\u011finizde halen i\u00e7 sava\u015f\u0131n izlerini bulabiliyorsunuz. 1982 ve 2006\u2019da ise \u0130srail\u2019in sald\u0131r\u0131lar\u0131na maruz kalan L\u00fcbnan\u2019da Filistinli m\u00fclteciler sorunu ise \u00fclkenin en \u00f6nemli sorunlar\u0131ndan biri olarak duruyor.<\/p>\n \u0130\u00e7 sava\u015f \u00f6ncesi Do\u011fu\u2019nun Paris\u2019i olarak adland\u0131r\u0131lan Beyrut; canl\u0131l\u0131\u011f\u0131, tarihi, denizi, da\u011flar\u0131, geceleri ve yemekleri ile do\u011fudan ve bat\u0131dan milyonlarca insan\u0131n ilgisini \u00e7ekmeye devam ediyor. Her ne kadar \u00fclke birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r bir sakinlik ya\u015fasa da hayat capcanl\u0131 devam ediyor geceleri L\u00fcbnan sokaklar\u0131nda. Krizlerin saman alevi gibi parlay\u0131p daha sonra ayn\u0131 h\u0131zla s\u00f6nme e\u011filiminde oldu\u011fu \u00fclkede, insanlar varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam ediyor.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n L\u00fcbnan Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Simgesi bir Osmanl\u0131 Beyefendisi<\/strong><\/p>\n 1943 y\u0131l\u0131nda Frans\u0131zlardan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanan L\u00fcbnan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tarihi isimlerinden biri Riyad Sulh (1894-1951)\u2019tur. Babas\u0131 R\u0131za Sulh ve ayr\u0131ca dedesi, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n \u00f6nemli mutasarr\u0131flar\u0131ndan biriydi. Babas\u0131 R\u0131za Sulh, Yemen\u2019de, Bolu\u2019da, Kerbela\u2019da ve Selanik\u2019te mutasarr\u0131f olarak g\u00f6rev yapt\u0131. Babas\u0131 Selanik\u2019te g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde, karde\u015fi Ahmed ile deniz k\u0131y\u0131s\u0131na giden Riyad bir grup gencin sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011frar. \u201cSizler T\u00fcrklerin hizmetkarlar\u0131s\u0131n\u0131z\u201d deyip karde\u015fi Ahmed\u2019i denize atan Yunan k\u00f6kenli \u00e7ocuklar, sonra oradan ka\u00e7arlar. Riyad k\u00fc\u00e7\u00fck ve y\u00fczme bilmedi\u011fi i\u00e7in karde\u015fini kurtaramaz. Karde\u015fi Akdeniz sular\u0131nda \u015fehid olur. Sulh ailesi, bu olay \u00fczerine derin bir h\u00fczne gark olur. Sultan Abd\u00fclhamid, babas\u0131 R\u0131za ile birlikte Riyad\u2019\u0131 Y\u0131ld\u0131z Saray\u0131\u2019nda kabul eder ve taziyesini bildirir. Riyad\u2019\u0131n annesi Nezire M\u00fcft\u00fczade \u00d6zbekistan\u2019\u0131n \u00f6nemli \u00c7erkez ailelerinden birine mensuptur. \u00d6zbek hanlar\u0131ndan Muhammed Rahim Han\u2019\u0131n \u00f6nemli komutanlar\u0131ndan Nezire\u2019nin babas\u0131 Emin bey, Ruslar\u0131n b\u00f6lgeyi ele ge\u00e7irmesi \u00fczerine \u0130stanbul\u2019a yerle\u015fti. Emin bey \u00e2lim oldu\u011fu i\u00e7in Osmanl\u0131 taraf\u0131ndan Erzincan\u2019a m\u00fcft\u00fc olarak atand\u0131.\u00a0 Uzun y\u0131llar Anadolu\u2019nun bu \u015firin \u015fehrinde m\u00fcft\u00fcl\u00fck yapan Emin beyin ailesi m\u00fcft\u00fczade lakab\u0131n\u0131 al\u0131r. Yetim kalan Nezire L\u00fcbnan\u2019da mutasarr\u0131f olarak bulunan amcas\u0131 \u015eerif\u2019in yan\u0131na yerle\u015fir ve burada Riyad\u2019\u0131n babas\u0131 R\u0131za ile evlenir. Riyad, annesi Nezire\u2019nin k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde kendisine \u00e7erkezcenin yan\u0131 s\u0131ra \u00e7erkez mar\u015flar\u0131n\u0131 ve halk oyunlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretti\u011fini s\u00f6yler. Babas\u0131 Mebusan meclisinde mebusluk da yapan Riyad, hem Abd\u00fclhamid\u2019in haline hem de \u0130ttihat ve Terakki iktidar\u0131n\u0131n \u00fclke 4 y\u0131l\u0131na tan\u0131kl\u0131k eder. Daha sonraki y\u0131llarda L\u00fcbnan\u2019\u0131n Frans\u0131zlara kar\u015f\u0131 verilen m\u00fccadelenin \u00f6nemli simalar\u0131ndan oldu ve \u00fclkesinin ilk ba\u015fbakanlar\u0131ndan biri olarak Riyad Sulh, 1951 y\u0131l\u0131nda \u00dcrd\u00fcn\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaret sonras\u0131 \u00fclkesi L\u00fcbnan\u2019a d\u00f6nerken Amman\u2019da \u0130srail ajanlar\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bir Osmanl\u0131 beyefendisi olan Riyad Sulh, hayat\u0131n\u0131n sonuna kadar ba\u015f\u0131nda hep fes ile gezen nadir \u015fahsiyetlerden biriydi.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Osmanl\u0131 Beyrut\u2019tan nas\u0131l \u00e7ekildi?<\/strong><\/p>\n Suriye\u2019nin ve L\u00fcbnan\u2019\u0131n Osmanl\u0131\u2019n\u0131n elinden nas\u0131l \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na tan\u0131kl\u0131k eden en m\u00fchim isimlerden biri de H\u00fcseyin Kaz\u0131m Kadri (1870-1934) beydir. L\u00fcbnan 1917\u2019de \u0130ngiliz i\u015fgali alt\u0131na girince Beyrut\u2019ta bir T\u00fcrk ailesi oldu\u011funu s\u00f6yleyen Kaz\u0131m Kadri, hat\u0131ralar\u0131nda bu ailelerin \u0130stanbul\u2019a g\u00f6nderilmelerini ve Beyrut liman\u0131ndan ayr\u0131l\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle anlatmaktad\u0131r; \u201cT\u00fcm T\u00fcrk aileleri limanda biraraya gelmi\u015fti. B\u00fcy\u00fck bir kalabal\u0131k vard\u0131. Fakat r\u0131ht\u0131mda toplanan e\u015fyay\u0131 vapura ta\u015f\u0131mak bir mesele idi; hamal bulmak ve sonra bir\u00e7ok para vermek laz\u0131md\u0131. \u0130ngiliz Merkez kumandan\u0131 Miralay Thomson da vapurun o ak\u015fam hareket edece\u011fini ileri s\u00fcrerek e\u015fyan\u0131n hemen vapura naklini istiyordu. \u015ea\u015f\u0131r\u0131p kalm\u0131\u015ft\u0131k. E\u015fyalar\u0131n\u0131 da kimse b\u0131rakmak istemiyordu. Bir an i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp bir \u00e7are buldum ve \u201cben bu e\u015fyay\u0131 iki saat i\u00e7inde vapura nakl ettiririm, fakat siz hi\u00e7bir itiraz etmeyecek ve uzaktan seyirci kalacaks\u0131n\u0131z\u201d dedim. Thomson g\u00fcld\u00fc ve \u201cMuhammed\u2019in yeni bir mucizesini mi g\u00f6stereceksiniz?\u201d cevab\u0131yla mukabele etti. \u201cEvet! \u00c7ok iyi ke\u015ffettiniz! Ben de Muhammed\u2019in bir mucizesini size g\u00f6stermek istiyorum\u201d cevab\u0131n\u0131 verdim. \u201cPek iyi, hi\u00e7bir itiraz etmem\u201d dedi.<\/p>\n \u0130ngiliz ordusunun ahmal ve eskalini ta\u015f\u0131mak i\u00e7in y\u00fczlece M\u0131s\u0131rl\u0131 hamal vard\u0131. Bunlar\u0131n \u00e7avu\u015flar\u0131 olan eli kam\u00e7\u0131l\u0131 bir Arap orada bulunuyordu. Yan\u0131na giderek bizim M\u00fcsl\u00fcman ve muhacir oldu\u011fumuzu bildirdikten sonra e\u015fyam\u0131z\u0131n vapura nakli i\u00e7in maiyetindeki hamallara emir vermesini rica ettim. Adamca\u011f\u0131z derhal avaz\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 kadar ba\u011f\u0131rarak; \u2018bak\u0131n\u0131z evlatlar! Amucam\u0131z(!) bize ne teklif ediyor. Bu e\u015fyalar vapura ta\u015f\u0131nacak; biz de M\u00fcsl\u00fcman karde\u015flerimize dinen mecbur ve m\u00fckellef oldu\u011fumuz yard\u0131m\u0131 yapca\u011f\u0131z!\u201d s\u00f6zlerini s\u00f6ylemi\u015fti ki y\u00fczlerce M\u0131s\u0131rl\u0131 hamal bir anda tehac\u00fcm ederek e\u015fyam\u0131z\u0131 iki saata varmadan vapurun ambar\u0131na indirdiler. Thomson hayret ve hiddetle bak\u0131yordu. \u201c\u0130\u015fte Muhamed\u2019in mucizesi!\u201d dedim. Hi\u00e7bir cevap vermedi ve oradan \u00e7ekilip gitti. Ellenga vapuru da tayin edilen saatta hereket etti. Beyrut\u2019ta kald\u0131\u011f\u0131m uzun seneler zarf\u0131nda her s\u0131n\u0131f halk ile h\u00fcsn-i mua\u015ferette bulunmu\u015ftum. Ba\u015fka m\u00fcft\u00fc oldu\u011fu halde memleketin ulemas\u0131 ve esker e\u015fraf\u0131 bizi te\u015fyi i\u00e7in geldiler\u2026 Kucakla\u015ft\u0131k, a\u011fla\u015ft\u0131k\u2026 ve bu tarzda b\u00f6lgeden ebediyen ayr\u0131ld\u0131k\u2026\u201d<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Do\u011fu Akdeniz\u2019in nadide \u015fehirlerinden. K\u00fc\u00e7\u00fck Ortado\u011fu olarak adland\u0131r\u0131lan bir diyar. \u0130lia Ebu Madi, Cibran Halil Cibran, Nizar Kabbani, Mahmud Dervi\u015f […]","protected":false},"author":2,"featured_media":231,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11],"tags":[],"class_list":["post-230","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-seyahatname","category-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=230"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":232,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230\/revisions\/232"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/231"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}