Arap \u00e2lemini derinden sarsan ve 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck olaylar\u0131ndan biri olarak tarihe ge\u00e7en Arap \u0130syanlar\u0131 bu hafta 5. y\u0131l\u0131na giriyor. Her ne kadar Tunus\u2019ta ba\u015flam\u0131\u015f olsa da, 25 Ocak Tahrir Meydan\u0131\u2019ndaki g\u00f6sterilerin ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihi \u201cArap Bahar\u0131\u201dn\u0131n y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc olarak benimsenir oldu. Bu hafta d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde \u201cArap Bahar\u0131\u201d ile ilgili etkinlikler ve seminerler tertip edilecek. M\u0131s\u0131r\u2019da halk, bu hafta yeniden \u201cKar\u015f\u0131 Devrim\u201de kar\u015f\u0131 kitlesel g\u00f6steriler d\u00fczenlemek i\u00e7in organizasyonlar yap\u0131yor. Sisi cuntas\u0131 ise, istihbarat\u0131n deste\u011fiyle ter\u00f6r eylemleri tertipleyip bu isyanlara y\u00f6nelik \u015fiddeti yeniden me\u015frula\u015ft\u0131rman\u0131n y\u00f6ntemlerini deneyecek.<\/p>\n
Bug\u00fcn oturup, bu isyanlar\u0131n nedenleri ve sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerine yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnme vakti. \u201cArap Bahar\u0131, Arap k\u0131\u015f\u0131na m\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u201d ironisi yerine hakiki manada muhasebe yapman\u0131n zaman\u0131. Maalesef, Arap \u00e2lemine y\u00f6nelik oryantalist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, \u00f6nyarg\u0131lar, husumet ve bilgisizlik d\u00fcnya geneline o kadar h\u00e2kimdi ki, toplumsal hareketler, isyanlar, ba\u015fkald\u0131r\u0131lar bu co\u011frafyan\u0131n halklar\u0131na yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Bu ayaklanmalar\u0131, S\u00fcper G\u00fc\u00e7ler\u2019in bir oyunu olarak de\u011ferlendirenlerden tutun da, emperyalizmin serbest piyasa ekonomisini h\u00e2kim k\u0131lmak i\u00e7in halklar\u0131 isyana te\u015fvik etti\u011fi iddialar\u0131na kadar bir\u00e7ok yorum ve analiz kaleme al\u0131nd\u0131. Hatta \u00f6yle ki, Araplara y\u00f6nelik \u00f6nyarg\u0131, \u201cAraplar ayaklanamaz ve bunu yapanlar d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerdir\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 yaz\u0131lara h\u00e2kim k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Araplar, hem tahkir ediliyor, hem de halk hareketlerinin ard\u0131nda bir bityeni\u011fi aran\u0131yordu.<\/p>\n
Oysa Arap d\u00fcnyas\u0131nda geli\u015fmeleri yerinde ya\u015fayanlar ve bu b\u00f6lgeyi \u00e7ok iyi tan\u0131yanlar i\u00e7in bu olaylar uzun zamand\u0131r geliyorum diyordu. Y\u0131llard\u0131r, hatta Osmanl\u0131\u2019n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden beri, bu co\u011frafyada ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, demokrasi ve e\u015fitlik talepleriyle seslerini y\u00fckselten kitleler rejimler taraf\u0131ndan kanl\u0131 bir \u015fekilde bast\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Arap Bahar\u0131 b\u00fcy\u00fck umut ve heyecanla ba\u015flad\u0131. Diktat\u00f6rlerin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l halk hareketleriyle birbiri ard\u0131na devrilmeleri t\u00fcm d\u00fcnyada b\u00fcy\u00fck sevin\u00e7le kar\u015f\u0131land\u0131. Herkes b\u00fcy\u00fck bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ya\u015f\u0131yordu. \u015e\u00fcphesiz bu \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n hakl\u0131 nedenleri de vard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc uzun y\u0131llard\u0131r otoriter rejimlerle y\u00f6netilen Arap \u00e2leminde, rejimlerin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 ve halklar\u0131n ataletine o kadar inan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ki, rejimlerin art\u0131k sars\u0131lmaz oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n
Arap Bahar\u0131 hakikatte ge\u00e7 kalm\u0131\u015f bir kitlesel isyand\u0131. 2000 y\u0131l\u0131ndan sonra b\u00f6lgenin bir\u00e7ok uzman\u0131, b\u00f6yle bir dalgan\u0131n gelece\u011fini tahmin ediyordu ve hatta bu konuda makaleler yaz\u0131lm\u0131\u015f ve kitaplar kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. 40 y\u0131ldan fazla bir zamand\u0131r iktidarda olan ve zulm\u00fcn en \u00e2l\u00e2s\u0131n\u0131 halklar\u0131na tatt\u0131ran bu rejimlerin art\u0131k iktidarda durmas\u0131n\u0131n imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Zaten 2008 y\u0131l\u0131nda Be\u015f\u015far Esed, H\u00fcsn\u00fc M\u00fcbarek\u2019in o\u011flu Cemal M\u00fcbarek ve di\u011fer diktat\u00f6r ve krallar\u0131n o\u011fullar\u0131n\u0131n Vatikan\u2019\u0131 ziyaret edip, medet ummalar\u0131 da bu y\u00fczdendi.<\/p>\n
<\/p>\n
5 YILDA NELER OLDU<\/strong><\/p>\n 17 Kas\u0131m 2010 g\u00fcn\u00fc, ekmek teknesi yak\u0131lan Tunuslu gen\u00e7 Muhammed Buazizi\u2019nin o g\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u0131 kendini yakmas\u0131yla Arap \u00e2leminde k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131n temeli at\u0131ld\u0131. Bir\u00e7ok \u00fclkede gen\u00e7ler kendilerini yakt\u0131 ve kitleler sokaklara d\u00f6k\u00fcld\u00fc. Hayatlar\u0131na son vererek, yap\u0131labilecek en b\u00fcy\u00fck siyasal ba\u015fkald\u0131r\u0131 eylemini ger\u00e7ekle\u015ftiren bu gen\u00e7ilerin yakt\u0131klar\u0131 isyan ate\u015fi birka\u00e7 g\u00fcnde b\u00fct\u00fcn Tunus\u2019a, birka\u00e7 haftada M\u0131s\u0131r, Libya, Yemen, Bahreyn ve Suriye\u2019ye ula\u015ft\u0131. Eylemlerin nedenleri aras\u0131nda ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar ve gelece\u011fe dair umutsuzluk ilk s\u0131rada geliyordu belki, ancak sokaklar\u0131 dolduran kalabaklar\u0131n \u00f6fkesi ilk kez \u00fclkelerini y\u0131llard\u0131r demir yumrukla y\u00f6neten otoriter rejimlere y\u00f6nelmi\u015fti.<\/p>\n T\u00fcm kesimlerin i\u015ftirak etti\u011fi bir halk ayaklanmas\u0131yd\u0131. Gencinden ya\u015fl\u0131s\u0131na, kad\u0131n\u0131ndan \u00fcniversitelisine, Solcusundan dini gruplara, liberallerden STK\u2019lara, herkes sokakta idi. Diktat\u00f6rlerin ba\u015fvurduklar\u0131 t\u00fcm zul\u00fcm y\u00f6ntemleri halklar taraf\u0131ndan facebook, youtube ve twitter \u00fczerinden bir anda t\u00fcm d\u00fcnyaya duyuruluyordu. Bir\u00e7ok medya organ\u0131 hakikatleri gizlese de El Cezire\u2019nin canl\u0131 yay\u0131nlar\u0131 her\u015feyi ayan beyan sergiliyordu. Sosyal medya ve El Cezire\u2019nin yay\u0131nlar\u0131 halklara cansimidi olmu\u015ftu.<\/p>\n Ortado\u011fu\u2019nun 4 \u00fcnl\u00fc diktat\u00f6r\u00fc 1 y\u0131ldan fazla bir zamanda iktidarlar\u0131ndan ala\u015fa\u011f\u0131 edildi. Tunus\u2019un sab\u0131k lideri Zeynel Abidin bin Ali, Suudi Arabistan\u2019a ka\u00e7t\u0131. 2011 \u015eubat\u2019\u0131nda M\u0131s\u0131r Cumhurba\u015fkan\u0131 H\u00fcsn\u00fc M\u00fcbarek istifa etti. Ekim ay\u0131nda Libya lideri Muammer Kaddafi \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u015eubat 2012 y\u0131l\u0131nda ise Yemen devlet ba\u015fkan\u0131 Ali Abdullah Salih artan protestolar kar\u015f\u0131s\u0131nda sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131 bahane ederek Suudi Arabistan\u2019a s\u0131\u011f\u0131nd\u0131.<\/p>\n Bug\u00fcn gelinen a\u015famada, Suriye ve Yemen\u2019de \u00e7at\u0131\u015fmalar s\u00fcr\u00fcyor. Binlerce y\u0131ll\u0131k bir tarihe sahip olan M\u0131s\u0131r, ilk sivil iktidar\u0131na darbe yapt\u0131. Cunta rejimi, Rabia ve Nahda meydanlar\u0131nda binlerce sivili canl\u0131 yay\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde katletti. Sisi darbesinin verdi\u011fi moral ile birileri Libya\u2019y\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmak istedi ve \u00fclkedeki merkezi h\u00fck\u00fcmet \u00e7\u00f6kt\u00fc. Esed rejimi, Suriye halk\u0131na y\u00f6nelik uygulad\u0131\u011f\u0131 katliamlar ve vah\u015fet ile d\u00fcnya tarihinin unutulmaz diktat\u00f6rleri aras\u0131nda yerini ald\u0131. 2014 y\u0131l\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan DAE\u015e adl\u0131 barbar ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc diktat\u00f6r rejimlerin iktidarlar\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131rcas\u0131na b\u00f6lge halk\u0131n\u0131 katletmeye devam ediyor.<\/p>\n <\/p>\n CO\u011eRAFYAMIZIN M\u00dcTE\u015eEKK\u0130K ENTELLER\u0130<\/strong><\/p>\n Arap co\u011frafyas\u0131nda bu geli\u015fmeler ya\u015fan\u0131rken, medyam\u0131z ve entelekt\u00fcellerimiz halklara ayna olup y\u00f6n vermeleri gerekirken, s\u00fcnger gibi t\u00fcm \u015f\u00fcpheleri i\u00e7lerine \u00e7ekip etrafa yay\u0131yorlar. H\u00e2lbuki yan\u0131 ba\u015flar\u0131nda tarihin en b\u00fcy\u00fck v\u00e2k\u0131alar\u0131ndan biri ya\u015fan\u0131yordu. T\u00fcm d\u00fcnya olaylar\u0131 anlamaya ve yorumlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor iken bizim entelekt\u00fcellerimiz rahatlar\u0131n\u0131 bozmadan kli\u015fe yorumlar ile analizler kaleme al\u0131yordu. Ortado\u011fu\u2019da s\u00f6m\u00fcrgecilik sonras\u0131 d\u00f6nemin en \u00f6nemli toplumsal ve siyasal geli\u015fmeleri ya\u015fan\u0131rken, bizim entelekt\u00fcellerimiz neler olup bitti\u011fini anlamak yerine ve olaylar\u0131 yerinden incelemek yerine m\u00fcte\u015fekkik yaz\u0131lar\u0131 ile kafa bile yormak istemediler. Kaleme al\u0131nan yaz\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu ise \u00f6zensiz ve \u00f6nyarg\u0131l\u0131 idi.<\/p>\n Oysaki halk ayaklanmalar\u0131, Ortado\u011fu ile ilgili mitleri yerle yeksan ediyordu: Do\u011fu\u2019nun ataletle an\u0131ld\u0131\u011f\u0131 oryantalist s\u00f6yleme kar\u015f\u0131n, ayaklanan kitlelerin organizasyon yenete\u011fi, otoriteye kolay boyun e\u011fdikleri tezi ve bir\u00e7ok yerde \u015fiddet yerine bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l dilin g\u00f6sterilere h\u00e2kimiyeti, Bat\u0131 d\u00e2hil herkesi \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Arap \u00e2lemindeki halk isyanlar\u0131, bu co\u011frafya ile ilgili uzun y\u0131llard\u0131r sorgusuz sualsiz kabul edilen bir\u00e7ok kanaati bo\u015fa \u00e7\u0131kard\u0131. Bat\u0131l\u0131 sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler, senelerdir bekledikleri devrimci hareketin Arap \u00fclkelerinin ba\u015fkentlerindeki meydanlarda tez\u00e2h\u00fcr edece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeydi. \u00dcnl\u00fc Frans\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Alan Badiou, \u201cTarihin Uyan\u0131\u015f\u0131\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda ve \u0130ran as\u0131ll\u0131 ABD\u2019li yazar Hamid Daba\u015fi de \u201cArap Bahar\u0131: Postkolonyalizmin Sonu\u201d adl\u0131 kitaplar\u0131nda Arap isyanlar\u0131n\u0131 zorlu toplumsal devrim s\u00fcre\u00e7lerinin ba\u015flang\u0131c\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Her iki yazar da, Araplara y\u00f6nelik \u00f6nyarg\u0131lar\u0131n halk hareketleri ile y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bundan sonra Ortado\u011fu\u2019ya \u00e7o\u011fulculu\u011fun ve demokrasinin zamanla h\u00e2kim olaca\u011f\u0131n\u0131 dile getiriyordu.<\/p>\n Toplumsal hareketler yaln\u0131zca ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 \u00fclke halklar\u0131 ve y\u00f6netimler \u00fczerinde de\u011fil, sosyal bilimler alan\u0131nda da sars\u0131c\u0131 etkiler olu\u015fturur. Tarihin \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez bir \u00e2n\u0131nda, \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez bir co\u011frafyas\u0131nda patlak veren bir isyan dalgas\u0131 \u00fclkeden \u00fclkeye s\u0131\u00e7rarken, \u00e7o\u011fu sosyal bilimcinin biat etti\u011fi \u00f6nkabullerin ve zihinsel ko\u015fullanm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131n zemini sars\u0131lmaya ba\u015flar. \u0130\u015fte bu anlamda, toplumsal ger\u00e7ekli\u011fi anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak esas\u0131nda bir cesaret i\u015fidir. T\u00fcrkiye\u2019de gen\u00e7 akademisyenlerden Dr. Erdem Demirta\u015f, \u201cOrtado\u011fu\u2019da Devlet ve \u0130ktidar\u201d adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla bu konuda ba\u015far\u0131 g\u00f6stermi\u015f birka\u00e7 yazar\u0131m\u0131zdan biridir.<\/p>\n <\/p>\n TUNUS TECR\u00dcBES\u0130 BA\u015eARILI OLDU MU?<\/strong><\/p>\n Arap Bahar\u0131 s\u00fcrecinde, ba\u015far\u0131l\u0131 olarak g\u00f6sterilen yerlerden biri Tunus idi. \u00c7\u00fcnk\u00fc di\u011fer \u00fclkelerdeki gibi fazla \u00f6l\u00fcmler olmam\u0131\u015f ve siyasi de\u011fi\u015fimi ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak buna ra\u011fmen \u00fclke halen istikrars\u0131z ve \u00fclkenin yakas\u0131n\u0131 afetler bir t\u00fcrl\u00fc b\u0131rakmak bilmiyor. Co\u011frafyadaki halk ayaklanmalar\u0131ndan rahats\u0131z olan \u00fclkeler, \u00fclkede \u201ckar\u015f\u0131 devrimi\u201d te\u015fvik ediyor ve ter\u00f6r eylemleri finanse etmeye devam ediyorlar.<\/p>\n Rejim, Bin Ali\u2019nin gitmesiyle d\u00fc\u015fmedi, bu sadece bir ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131. Sonras\u0131nda \u00fclke i\u00e7inde uzun bir m\u00fccadele ba\u015flad\u0131. Hem de en yozla\u015fm\u0131\u015f ve en beceriksiz eski rejimin takip\u00e7ilerine kar\u015f\u0131. Yeni bir anayasa i\u00e7in m\u00fccadele ba\u015flad\u0131 ve iki y\u0131l s\u00fcrd\u00fc. Baz\u0131 taraflar\u0131n birbirine g\u00fcveni olmasayd\u0131 belki ba\u015far\u0131l\u0131 olamaycakt\u0131.<\/p>\n Tunus\u2019un \u00e7o\u011fulcu demokrasiye ge\u00e7i\u015fini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan \u00fc\u00e7 \u00f6nemli fakt\u00f6r vard\u0131: Birincisi, Tunus ordusunun geleneksel yap\u0131s\u0131 ve siyasete m\u00fcdahale isteksizli\u011fi. \u0130kincisi, Tunus\u2019un Avrupa\u2019ya k\u00fclt\u00fcrel yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve Arap \u00fclkeleri aras\u0131nda okuma-yazma oran\u0131n en y\u00fcksek oldu\u011fu \u00fclkelerden biri olmas\u0131. Ve sonuncusu belki de en \u00f6nemlisi, \u00fcnl\u00fc M\u00fcsl\u00fcman d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Ra\u015fid Gannu\u015fi\u2019nin liderli\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131 Nahda Partisi\u2019nin \u00f6nc\u00fc rol\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n Nahda Partisi, \u0130slam \u00e2leminde dini gruplar aras\u0131nda demokratik y\u00f6neli\u015fi en g\u00fc\u00e7l\u00fc olan olu\u015fumlardan biri. Partinin lideri Ra\u015fid Gannu\u015fi de, kitaplar\u0131nda demokrasinin bu co\u011frafyan\u0131n gelece\u011finin in\u015fas\u0131nda \u00f6nemli bir yap\u0131 oldu\u011funu s\u0131k s\u0131k ifade etmekte. Bin Ali y\u00f6netimin alt\u0131nda \u015fiddete ve bask\u0131lara maruz kalan Nahda Partisi \u00fcyeleri, di\u011fer siyasi partiler ile birlikte koordineli \u00e7al\u0131\u015fma deneyimlerine de sahipti. Devrim sonras\u0131 demokrasinin esaslar\u0131ndan olan: \u201cPartiler, se\u00e7imde yenilgi ya\u015fad\u0131klar\u0131nda bunu benimsemeli\u201d d\u00fcsturu uygulamada da kendini g\u00f6sterdi. Nahda, 2014 y\u0131l\u0131nda se\u00e7imi kaybetmesine ra\u011fmen s\u00f6z\u00fcnde durdu ve muhalefet rol\u00fcn\u00fc hemen benimsedi.<\/p>\n <\/p>\n \u0130SLAMCILAR NE ZAMAN MUHASEBE YAPACAK?<\/strong><\/p>\n Arap \u00e2leminde, diktat\u00f6r rejimlerin ve cuntalar\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc alternatifi halen dini cemaatlerdir. Dini yap\u0131lar i\u00e7inde en g\u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fc ise \u0130hv\u00e2n-\u0131 M\u00fcslimin Hareketi ve Selefi Hareketlerdir. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc sonras\u0131 dini hayat\u0131n her alan\u0131na h\u00e2kim k\u0131lmak i\u00e7in in\u015fa edilen bu hareketler, kurulduklar\u0131 ilk d\u00f6nemler ile bug\u00fcn aras\u0131nda ciddi farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6steriyor. \u00d6zellikle, 60\u2019l\u0131 y\u0131llarda ya\u015fad\u0131klar\u0131 kapal\u0131 d\u00f6nemler ve sol hareketler ile etkile\u015fimleri bug\u00fcn onlar\u0131n \u00fczerinde farkl\u0131 bir eser b\u0131rakm\u0131\u015f durumda. Bundan dolay\u0131 bug\u00fcn halk\u0131lar\u0131n umudu haline gelen dini hareketler, herkesi kucaklayacak bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015fmeli ya da bir tasavvuf hareketine d\u00f6n\u00fc\u015fmelidirler.<\/p>\n \u00d6zellikle siyasi vizyonlar\u0131 \u00e7ok zay\u0131f olan dini hareketler, herkesin anlayaca\u011f\u0131 tarzda bir siyasi model geli\u015ftirmelidirler. Cezayirli \u00fcnl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Malik bin Nebi ve Hint altk\u0131tas\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc M\u00fcsl\u00fcman d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Muhammed \u0130kbal, \u0130slam\u2019\u0131n siyasi nazariyesinin daha t\u0131f\u0131l iken katledildi\u011fi ve bug\u00fcne kadar bunun iyi formalize edilmedi\u011fini kaydetmektedirler. \u201cHilafet\u201d veya \u201c\u0130mamet\u201d gibi tarihte siyasi literat\u00fcr\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olan kavramlar\u0131n i\u00e7i ise bug\u00fcn maalesef bir muamma olarak durmakta ve \u0130slamc\u0131lar bunun i\u00e7ini dolduramamaktad\u0131r.<\/p>\n \u00d6zellikle baz\u0131 dini gruplar\u0131n ki bunlar\u0131n aras\u0131nda silahl\u0131 y\u00f6ntemi benimsemi\u015f gruplar da var; demokrasi kar\u015f\u0131 s\u00f6ylemleri ve \u201cnas\u0131l bir y\u00f6netim\u201d ile ilgili vizyonsuzluklar\u0131 M\u00fcsl\u00fcman co\u011frafyada halklar i\u00e7in umut olan \u0130slami olu\u015fumlara ciddi zarar vermektedir. Ve bunlar\u0131n dar bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 m\u00e2lesef Bat\u0131\u2019da bir grubun yayd\u0131\u011f\u0131 \u201cm\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n demokratikle\u015femeyece\u011fi\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc desteklemektedir.<\/p>\n \u0130lgin\u00e7tir, 2011 May\u0131s\u2019\u0131nda Usame bin Ladin\u2019in \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonra El-Kaide lideri olan Eymen ez-Zevahiri Tunus ve M\u0131s\u0131r\u2019daki ayaklanmalarda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve devrimleri destekledi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Fakat s\u00f6zlerinde, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l halk hareketlerinin, y\u0131llard\u0131r s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri silahl\u0131 m\u00fccadeleden daha umut dolu ve ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu i\u015faret eden ipucu yoktu.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bunlar g\u00f6steriyor ki, dini hareketler bug\u00fcn yeni evreye evrilmeli ve yeni k\u00fclt\u00fcr in\u015fa etmelidirler. Art\u0131k slogandan \u00f6te i\u00e7in dolu metaforlar geli\u015ftirmelidirler. Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l sivil halk ayaklanmalar\u0131n\u0131n sosyolojisini ve epistemolojisini geli\u015ftirmelidirler. Yeni siyasal vizyonlar\u0131n\u0131 ve halklara bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi ortaya koymal\u0131d\u0131rlar.\u00a0 M\u00fcsl\u00fcman co\u011frafyan\u0131n, \u0130slamc\u0131lardan ba\u015fka art\u0131k alternetifi de g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor gibi\u2026<\/p>\n <\/p>\n SOL VE L\u0130BERAL\u0130ZM\u0130N CO\u011eRAFYAMIZDAK\u0130 HAZ\u0130N SONU<\/strong><\/p>\n Bu co\u011frafyan\u0131n solcular\u0131 ve liberalleri maalesef co\u011frafyalar\u0131n\u0131n hakikatlerine \u00e7ok uzaklar. Cemil Meri\u00e7\u2019ten Kemal Tahir\u2019e, \u0130dris K\u00fc\u00e7\u00fck\u00f6mer\u2019den Attila \u0130lhan\u2019a bir\u00e7ok yazar\u0131m\u0131z T\u00fcrkiye ile ilgili olarak da bunu s\u0131k s\u0131k dile getirmi\u015flerdi. \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n iliklerine kadar i\u015fledi\u011fi Arap co\u011frafyas\u0131nda da durum hazin verici.\u00a0 So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde iktidara gelen b\u00f6lgenin diktat\u00f6rleri, Arap \u00e2lemindeki bir\u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc katletti ya da uzun y\u0131llar hapislerde tutarak \u00f6l\u00fcme terketti. Bug\u00fcn sol ve liberal ge\u00e7inenler ise maalesef halklardan uzak diktat\u00f6r \u00e2\u015f\u0131klardan ba\u015fkalar\u0131 de\u011fil.<\/p>\n Arap Bahar\u0131 s\u00fcrecinde \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ve e\u015fitli\u011fi dillerine pelesenk eden sol ve liberal kesimlerin halklar\u0131n yan\u0131nda yer almas\u0131 gerekirken ancak \u00fcz\u00fclerek ifade etmek gerekirse kahir ekseriyeti diktat\u00f6rlerin kanatlar\u0131 alt\u0131na girdi. Sol ve liberallerin bu davran\u0131\u015flar\u0131 70\u2019li y\u0131llarda Arap milliyet\u00e7i ayd\u0131nlar\u0131n sonunu getiren davran\u0131\u015flara ne de \u00e7ok benziyor. Bug\u00fcn bir\u00e7ok liberal ve solcu ge\u00e7inen tayfa, otoriter rejimlerden ald\u0131\u011f\u0131 destek ile halklar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda durarak liberalizme ve sol cenaha ait t\u00fcm de\u011ferleri yak\u0131p y\u0131km\u0131\u015f durumda.<\/p>\n Fakat buna ra\u011fmen, az da olsa halklar\u0131n yan\u0131nda yer alan onurlu sol ve liberal liderleri de unutmamak laz\u0131m. Tunus\u2019un sol kanad\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc liderlerinden ve entelekt\u00fcellerinden Munsif Marzuki, M\u0131s\u0131r Liberal parti liderlerinden Eymen Nur, D\u00fcrzi liderlerden Velid Canpolat, Hristiyan liderlerden George Sabra ve Mi\u015fel Kilo bunun en g\u00fczel \u00f6rneklerinden biridir.<\/p>\n <\/p>\n TER\u0130R\u00d6ZE ED\u0130LEN ARAP BAHARI<\/strong><\/p>\n 40 ila 50 y\u0131l boyunca barbar diktat\u00f6r rejimlere sabreden bu co\u011frafyan\u0131n halklar\u0131, 2011 y\u0131l\u0131nda \u201conur\u201d, \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u201d ve \u201cdemokrasi\u201d i\u00e7in sokaklara \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, d\u00fcnya bunun sonucunun nerelere ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 bilmiyordu. Tunus\u2019ta ba\u015flayan halk ayaklanmas\u0131 Yemen\u2019e kadar ula\u015ft\u0131. Bu isyanlar, b\u00f6lgedeki diktat\u00f6rleri ve krallar\u0131 korkuttu. Bu r\u00fczg\u00e2r\u0131n tersine d\u00f6nmesi i\u00e7in milyar dolarlarca para harcand\u0131.<\/p>\n Uzun s\u00fcre militarize olmadan bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde devam eden halk isyanlar\u0131na kar\u015f\u0131, rejimlerin a\u015f\u0131r\u0131 askeri g\u00fc\u00e7 kullanmas\u0131 ve baz\u0131 \u00fclkelerin de \u201ckar\u015f\u0131 devrim\u201d i\u00e7in harcad\u0131klar\u0131 milyar dolarlar Arap Bahar\u0131\u2019n\u0131n ter\u00f6rize edilmesine y\u00f6nelikti. B\u00f6ylece diktat\u00f6rlerin halklar ile de\u011fil, ter\u00f6rizmle m\u00fccadele etti\u011fi mesaj\u0131 vereceklerdi. Merkezi Abu Dabi\u2019de bulunan kar\u015f\u0131 devrimin, Esed rejiminin ve DAE\u015e ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn arkas\u0131ndaki g\u00fc\u00e7lerin kim oldu\u011funun yava\u015f yava\u015f ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 bunun en \u00f6nemli delillerinden biridir.<\/p>\n Oysaki halklar, diktat\u00f6r rejimlere kar\u015f\u0131 sokaklara d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde t\u00fcm d\u00fcnya Arap Bahar\u0131\u2019n\u0131n yan\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131. D\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm liderleri, diktat\u00f6rlere halk\u0131n taleplerine cevap vermesi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunuyordu. Bat\u0131l\u0131 devletler, bunun bir demokrasi m\u00fccadelesi oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde a\u00e7\u0131klamalar yap\u0131yordu. Hatt\u00e2 \u0130ran, Hamas, Hizbullah, El Kaide bunun bir \u0130slam devrimi oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde a\u00e7\u0131klamalar yap\u0131yordu. B\u00f6lgedeki Arap diktat\u00f6rlerini bir anda korku salm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Bahreyn\u2019de g\u00f6steriler oldu\u011funda Suud\u2019un askeri deste\u011fi ile ayaklanmalar bast\u0131r\u0131ld\u0131. Suriye\u2019de ise halk ayakland\u0131\u011f\u0131nda \u0130ran ve Hizbullah Esed\u2019in yan\u0131nda yer al\u0131p, Suriye halk\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir k\u0131y\u0131mdan ge\u00e7irdiler. ABD, Eyl\u00fcl 2012\u2019de Libya\u2019n\u0131n Bingazi \u015fehrinde B\u00fcy\u00fckel\u00e7isinin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi sonras\u0131 Arap Bahar\u0131\u2019n\u0131 anlamak yerine gizliden bununla sava\u015fmay\u0131 ye\u011fledi. H\u00e2lbuki b\u00fcy\u00fckel\u00e7inin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi herkesin malumuki, kar\u015f\u0131 devrimcilerin bir oyunu idi. Saddam\u2019dan Esed\u2019e b\u00f6lgedeki t\u00fcm diktat\u00f6rlerin yan\u0131nda duran Rusya ise Arap Bahar\u0131\u2019na a\u00e7\u0131ktan sava\u015f \u00fclkelerden biri oldu. \u0130srail ise Arap Bahar\u0131\u2019n\u0131n resmen kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 tehdit etti\u011fini ilk ilan eden \u00fclkelerden biriydi.<\/p>\n B\u00f6lge halklar\u0131, tarihte e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir komplo ile y\u00fcz y\u00fcze kald\u0131. Halklar\u0131n kendi ifadeleri ile \u201cAllah\u2019tan gayri yard\u0131mc\u0131lar\u0131 yoktu\u201d ve kendi kaderlerine terk edilmi\u015flerdi. Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l giden g\u00f6steriler, Esed rejiminin profesyonel istihbarat oyunlar\u0131 ve \u201ckar\u015f\u0131 devrim\u201d yanl\u0131s\u0131 \u00fclkelerin deste\u011fiyle silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Bir anda b\u00f6lgede her \u015fey alt \u00fcst oldu. Diktat\u00f6r, rejimler Bat\u0131\u2019n\u0131n deste\u011fiyle halklar\u0131 k\u0131y\u0131mdan ge\u00e7irmeye ba\u015flad\u0131. \u0130ran ve Rusya Suriye\u2019de, ABD ve Suud M\u0131s\u0131r\u2019da, BAE ve \u0130srail t\u00fcm Arap \u00fclkelerinde halklar\u0131n k\u0131y\u0131m\u0131 i\u00e7in diktat\u00f6rlere b\u00fcy\u00fck destek verdi.<\/p>\n <\/p>\n T\u00dcRK\u0130YE TECR\u00dcBES\u0130NE NEDEN D\u00dc\u015eMAN OLDULAR?<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye Arap \u00fclkelerinde halk isyanlar\u0131 konusunda so\u011fukkanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve temkinini korudu. Olaylar\u0131 dikkatle ve duyarl\u0131 bir \u015fekilde izledi, T\u00fcrkiye\u2019yi maceraya sokacak s\u00f6ylemlerin ve eylemlerin i\u00e7ine girmedi. Demokrasi vurgusu yaparak, demokratikle\u015fmeden bahsederek; ancak \u00fclkelerin i\u00e7i\u015flerine m\u00fcdahale etmeksizin gayet dengeli bir politika izledi.<\/p>\n Arap \u00e2leminde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve de\u011fi\u015fim isteyen halklar, T\u00fcrkiye tecr\u00fcbesini kendilerine model ald\u0131klar\u0131n\u0131 dile getirdi. Medyada, T\u00fcrkiye\u2019nin \u201chalk hareketlerini etkiledi\u011fi\u201d tezi \u00fczerinde durmu\u015f ve bunu s\u0131k\u00e7a dile getirmi\u015fti. Demokratik bir T\u00fcrkiye\u2019nin otoriter, bask\u0131c\u0131 y\u00f6netimler alt\u0131nda inleyen Arap \u00fclkelerine \u00f6rnek olmas\u0131, onlar\u0131 etkilemesi ve demokratik talepleri tetiklemesi gayet tabiiydi. AK Parti d\u00f6neminde T\u00fcrkiye\u2019nin att\u0131\u011f\u0131 demokratik ad\u0131mlar ve a\u00e7\u0131l\u0131mlar, ekonomik kalk\u0131nma, izlenen d\u0131\u015f politika, \u0130srail\u2019e kar\u015f\u0131 yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar bu \u00fclkelerin halklar\u0131n\u0131 etkilemi\u015fti.<\/p>\n T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00f6lgenin etkin ve akt\u00f6r \u00fclkeleri ki bunlar: \u0130ran, M\u0131s\u0131r\/Suud ve \u0130srail\u2019dir, halklar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye y\u00f6neli\u015finden ciddi rahats\u0131zl\u0131k duyuyorlard\u0131. Bu \u00fclkelerin de deste\u011fiyle, 2012 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda BAE\u2019de \u201cKar\u015f\u0131 devrim\u201d merkezi kuruldu ve bunun ba\u015f\u0131na Filistin direni\u015finin \u00fcnl\u00fc liderlerinden Yaser Arafat\u2019\u0131 zehirlemekle su\u00e7lanan Muhammed Dahlan getirildi. Bu merkez icraatlerine, Arap \u00e2lemi ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm d\u00fcnyada Arap Bahar\u0131\u2019n\u0131n radikal \u0130slamc\u0131lar\u0131n bir oyunu oldu\u011fu ve bunun \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc T\u00fcrkiye ve Katar\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 kampanyas\u0131yla ba\u015flad\u0131.\u00a0 T\u00fcrkiye d\u00e2hil Arap d\u00fcnyas\u0131nda da AK Parti kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemden sonra ba\u015flad\u0131. Gezi olaylar\u0131ndan tutun bug\u00fcn ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc PKK\u2019n\u0131n Hendek siyasetine kadar b\u00fct\u00fcn T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131t\u0131 propagandan\u0131n arkas\u0131nda bu merkez bulunuyor.<\/p>\n Ba\u015fta BAE olmak \u00fczere, \u0130ran, M\u0131s\u0131r, \u0130srail, Rusya ve ABD olmak \u00fczere b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler Ortado\u011fu\u2019yu sarsan halk hareketlerine bir istikamet vermeye veya bu hareketleri baltalamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlarken, halklar \u0131srarl\u0131 bir \u015fekilde gelecekleri hakk\u0131nda s\u00f6z s\u00f6yleyebilmek ve kaderlerine m\u00e2lik olabilmek i\u00e7in haklar\u0131n\u0131 savunmaya devam ediyor.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n BUNDAN SONRA NE OLACAK<\/strong><\/p>\n Her \u015feye kar\u015f\u0131n, bunlar halen ilerlemekte olan devrimler: Baz\u0131 \u00fclkelerde diktat\u00f6rler devrildi, baz\u0131lar\u0131nda ise h\u00e2la kan ak\u0131yor. Arap Bahar\u0131, Ortado\u011fu halklar\u0131na otoriter y\u00f6netimlerle m\u00fccadele etme ve demokratik taleplerini elde etme ad\u0131na e\u015fsiz bir deneyim sundu. 50 y\u0131ld\u0131r bu bask\u0131c\u0131 y\u00f6netimler alt\u0131nda inim inim inleyen halklar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rd\u00fc, hayallerine ula\u015fabilece\u011fini g\u00f6rd\u00fc ve kar\u015f\u0131 devrimlere ve katliamlara ra\u011fmen birg\u00fcn \u00fcmit etti\u011fi \u015feye ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor; \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe. Ayr\u0131ca, Ortado\u011fu\u2019da otoriter rejimleri uzun y\u0131llard\u0131r ayakta tutan k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik, siyasal ve toplumsal dinamikler ana hatlar\u0131 ile bitmi\u015f durumda. Bundan dolay\u0131 art\u0131k tekrar geriye d\u00f6n\u00fc\u015f imk\u00e2ns\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n Ancak Arap Bahar\u0131\u2019n\u0131n bizlere \u00f6\u011fretti\u011fi \u015fu \u00fc\u00e7 \u015feyi unutulmamal\u0131: Birincisi, otoriter rejimlerin diktat\u00f6rlerden \u00e7ok daha fazlas\u0131 oldu\u011funu, arkalar\u0131nda ba\u015fka g\u00fc\u00e7lerin bulundu\u011funu ve bundan dolay\u0131 otoriter rejim yap\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenin san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar kolay olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. \u0130kincisi, halk hareketlerinin liderinin olmamas\u0131, \u00f6rg\u00fcts\u00fcz olu\u015fu ve devrim sonras\u0131 belirli bir plana sahip olmamas\u0131 Arap Bahar\u0131\u2019n\u0131n gelece\u011fine ili\u015fkin en b\u00fcy\u00fck handikaplardan biriydi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise, \u00dcrd\u00fcn ve Fas \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi Arap Bahar\u0131\u2019n\u0131n bu iki \u00fclkede reformcu bir y\u00f6ntem izlemesiydi. Bunlardan hangisinin ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funun de\u011ferlendirilmesi \u015fu an i\u00e7in zor. Bunu zaman g\u00f6sterecek; fakat bu \u00fclkeler kendilerini 5 y\u0131ld\u0131r di\u011fer Arap Bahar\u0131 \u00fclkelerinde ya\u015fanan felaketlerden koruyorlar.<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak t\u00fcm bu geli\u015fmelere ra\u011fmen, devrim ve kar\u015f\u0131 devrim s\u00fcre\u00e7lerini iyi bilenler ve otoriter rejimlerin yap\u0131s\u0131 konusunda geni\u015f bilgiye sahip olanlar bilir ki, bu t\u00fcr a\u015famalar uzun s\u00fcrer. T\u0131pk\u0131 Frans\u0131z Devri\u2019minde oldu\u011fu gibi. Bundan dolay\u0131 Arap \u00e2lemindeki demokratik ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecini h\u00e2lihaz\u0131rda ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla yarg\u0131laman\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmeliyiz. Zaten siyasetbilimciler, \u201cdemokrasi tarihi bitmek t\u00fckenmek bilmeyen bir m\u00fccadeleler tarihidir\u201d demiyorlar m\u0131?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Arap \u00e2lemini derinden sarsan ve 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck olaylar\u0131ndan biri olarak tarihe ge\u00e7en Arap \u0130syanlar\u0131 bu hafta 5. y\u0131l\u0131na […]","protected":false},"author":2,"featured_media":216,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,11],"tags":[],"class_list":["post-215","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fikriyyat","category-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=215"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":217,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215\/revisions\/217"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/216"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}