Modern d\u00f6nemlerde olu\u015fmu\u015f \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve bundan tevell\u00fcd eden dini cemaatler, gruplar ya da tarikatlar kendilerini yeniden tecdid etmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130slami hilafeti temsilen M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 bir arada tutan Osmanl\u0131\u2019n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ile birlikte 19. ve 20. y\u00fczy\u0131lda ortaya \u00e7\u0131kan cemaatlerin ve gruplar\u0131n bir\u00e7o\u011fu v\u00fccut bulduklar\u0131 d\u00f6nemin izlerini ve karakteristiklerini ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
Dini cemaatlerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n genelinde dini \u00f6nderlerin liderli\u011finde kurtulu\u015f m\u00fccadeleleri veriliyordu. Bu istikl\u00e2l m\u00fccadelelerinde en b\u00fcy\u00fck kayb\u0131 dini liderler ve onlara ba\u011fl\u0131 kahraman insanlar\u0131n vermesiyle 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131ndan sonra \u00e2lemi \u0130slam b\u00fcy\u00fck bir s\u00fck\u00fbt d\u00f6nemine girdi.<\/p>\n
Daha sonra ulus devletlerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla yeni bir toparlama d\u00f6nemine giren dini liderlerin olu\u015fturduklar\u0131 cemaatler, ilk \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131nda \u201cM\u00fcsl\u00fcman Toplum\u201d, \u201c\u00dcmmetin Birli\u011fi\u201d ve \u201c\u0130slami Devlet\u201d kavramlar\u0131n\u0131 ana ajandalar\u0131 haline getirdi. Bu d\u00f6nemde, ortaya \u00e7\u0131kan bir\u00e7ok devlet, ulus-devlet ekseninde yap\u0131lan\u0131yor ve h\u0131zla bat\u0131ya do\u011fru ak\u0131p gidiyordu.<\/p>\n
Fakat, bir as\u0131r ge\u00e7mesine ra\u011fmen cemaatler istedikleri devleti ve toplumu bir t\u00fcrl\u00fc olu\u015fturamad\u0131. Sonraki y\u0131llarda Pakistan\u2019da, Libya\u2019da, \u0130ran\u2019da ve Sudan\u2019da k\u0131smen baz\u0131 emellerine ula\u015fm\u0131\u015f olsalar bile bir t\u00fcrl\u00fc zihinlerinde olu\u015fturduklar\u0131 \u201cAsr\u0131 Saadet\u201d modelini yakalayamad\u0131lar.<\/p>\n
Osmanl\u0131\u2019n\u0131n son d\u00f6nemlerinde ve ulus-devletlerin in\u015fa d\u00f6neminde M\u00fcsl\u00fcman d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler genelde d\u0131\u015far\u0131ya kar\u015f\u0131 nefsi m\u00fcdafaada bulundu. Bir m\u00fcddet sonra bu m\u00fcdafaa ruhu i\u00e7selle\u015ftirildi ve dini s\u00f6ylemi de etkisi alt\u0131na ald\u0131. \u0130kinci D\u00fcnya Harbi\u2019nden sonra da d\u00fcnyay\u0131 saran sosyalist ve kapitalist blok \u0130slam \u00e2lemini sa\u011f ve sol kutuplara b\u00f6ld\u00fc. Ulus-devlet ve m\u00fcdafaa ruhundan etkilenen dini s\u00f6ylem so\u011fuk sava\u015f d\u00f6neminde sa\u011fc\u0131 ve solcu s\u00f6ylemin etkisine girdi.<\/p>\n
Ulus-devletlerin in\u015fa d\u00f6nemine kadar \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda ilim ehli insanlar\u0131n dini cemaatler \u00fczerinde etkisi a\u011f\u0131r iken, 60\u2019l\u0131 y\u0131llardan sonra bat\u0131da e\u011fitim alm\u0131\u015f ya da kendi bulundu\u011fu \u00fclkede sek\u00fcler e\u011fitimden ge\u00e7mi\u015f edeb\u00ee ve teknik y\u00f6n\u00fc a\u011f\u0131r basan insanlar\u0131n cemaatler \u00fczerindeki etkisi daha da artt\u0131. Afgan Cihad\u0131 ve \u0130ran Devrimi sonras\u0131 80\u2019li y\u0131llarda yeniden bir at\u0131l\u0131m g\u00f6steren cemaatler, ulus-devlet, so\u011fuk sava\u015f\u0131n sloganik yap\u0131s\u0131 ve sa\u011f-sol s\u00f6yleme bu kez devrimcilik k\u0131l\u0131f\u0131 giydirdi. Ancak gelinen noktada b\u00fcy\u00fck bir duraksama veya daha do\u011fru bir tabir ile fetret d\u00f6nemi ya\u015fan\u0131yor.<\/p>\n
\u015eimdi 21. y\u00fczy\u0131la bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, d\u00fcnyada b\u00fcy\u00fck bir de\u011fi\u015fimin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahede ediyoruz. 19. ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n kurucu ideolojileri yerlerini terk ediyor. Postmodern d\u00f6nem, modern d\u00f6neme ait ne var ise terk edip yeni fakat mu\u011fl\u00e2k bir yap\u0131 in\u015fa etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken t\u00fcm sa\u011fc\u0131 ve solcu gruplar gibi dini cemaatler de var olan\u0131 tan\u0131mlamakta zorluk \u00e7ekiyor.<\/p>\n
\u0130slami cemaatler, tarikatlar ve m\u00fcntesipleri bug\u00fcn gelinen noktada \u00fc\u00e7e ayr\u0131lm\u0131\u015f durumda; Birincileri gelene\u011fe k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne bir taklit ile s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya sar\u0131lanlar, ikincisi postmodernizmin etkisiyle her \u015feyi flu g\u00f6renler ve son olarak da araftakiler. Ancak bat\u0131 bunun yerine dindarlar\u0131 \u201c\u0131l\u0131ml\u0131 ve radikal\u201d diye b\u00f6lme niyetinde. Ge\u00e7mi\u015fte sa\u011f d\u00fc\u015f\u00fcnceden etkilenenler \u201c\u0131l\u0131ml\u0131\u201d, sol d\u00fc\u015f\u00fcnceden etkilenenler ise \u201cradikal\u201d olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Gelinen nokta, geriye bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u0130slami cemaatlerin ve tarikatlar\u0131n hakikaten zihinlere reset atmalar\u0131 gerekti\u011fini zorunlu k\u0131l\u0131yor. Ge\u00e7mi\u015f iki asr\u0131n cahiliye tortular\u0131nda kurtulmak i\u00e7in ciddi bir epistemolojik tecdide ihtiyac\u0131m\u0131z var. Bu da k\u00fcresel d\u00f6nemde \u0130slam\u2019\u0131 yeniden ve sahih bir eksende d\u00fc\u015f\u00fcnmemize zemin haz\u0131rlayacak.<\/p>\n
M\u00fcsl\u00fcmanlar, nas\u0131l bir d\u00fcnya ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olduklar\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi bilmeli ve yeni bir hareket f\u0131kh\u0131n\u0131 \u201cdini kaynaklar\u201d \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yeniden olu\u015fturmal\u0131d\u0131rlar. Ayr\u0131ca kendi kavramlar\u0131m\u0131za d\u00f6n\u00fcp, i\u00e7lerini sloganik s\u00f6ylemlerle de\u011fil, ilmi olarak doldurmal\u0131y\u0131z. Sonra postmodern \u00e7a\u011fda ve metropollerde, hayat\u0131n nas\u0131l kurulmas\u0131 gerekti\u011fi \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeliyiz. Hakikati reddeden postmodern \u00e7a\u011fa hakikati anlatmal\u0131y\u0131z. Hakikat yoksa her \u015fey m\u00fcphem bir h\u00e2l al\u0131r. Hayata dair, do\u011fru ve yanl\u0131\u015fa dair, hel\u00e2l ve harama dair bir s\u00f6z\u00fcm\u00fcz olmal\u0131.<\/p>\n
Tabiatta de\u011fi\u015fenler oldu\u011fu gibi de\u011fi\u015fmeyenlerde var. Muhkem ve m\u00fcte\u015fabih ayetler gibi\u2026 Eskiden uleman\u0131n oturdu\u011fu minder de\u011fi\u015fmezdi. Oradan de\u011fi\u015fen d\u00fcnyay\u0131 okurdu. Bug\u00fcn\u00fcn edebiyat\u00e7\u0131, m\u00fchendis ve siyaset\u00e7i M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 de\u011fi\u015fenler \u00fczerine kurduklar\u0131 d\u00f6nerli koltuklar\u0131 ile sabitelere bak\u0131yorlar. B\u00f6ylece sarst\u0131klar\u0131 ya da temelini bo\u015faltt\u0131klar\u0131 yerin fark\u0131nda bile de\u011filler.<\/p>\n
K\u0131sacas\u0131, \u0130slami cemaatler mek\u00e2n, zaman ve e\u015fyay\u0131 yeniden tan\u0131mlamal\u0131. G\u00f6receksiniz bu konuda, \u201cKur\u2019an ve S\u00fcnnet\u201d \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yapaca\u011f\u0131m\u0131z bir fikr\u00ee faaliyetin bizleri kabilevi, \u0131rk\u00ee ve cahil\u00ee t\u00fcm tortulardan kurtaraca\u011f\u0131 gibi, \u00e2lemlere de bir \u201crahmet\u201d olarak d\u00f6necektir.<\/p>\n
Yak\u0131n zamanda girdi\u011fimiz hicri 1431. y\u0131l asl\u0131nda bize bir \u015feyi hat\u0131rlatmakta. Belki de Hz. \u00d6mer (ra)\u2019in Hicret\u2019i M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n takvim y\u0131l\u0131 olarak kabul etmesinin arkas\u0131nda bu neden de yatmaktad\u0131r. Hicret bize bu ulv\u00ee mesaj\u0131n evrensel oldu\u011funu hat\u0131rlatmakta. Hz. Muhammed (sav) Beytu\u2019l Atik\u2019i ve insanlar i\u00e7in rahmet ve hidayet mek\u00e2n\u0131 olan ilk ibadet merkezi Mekke\u2019yi terk edip ba\u015fka bir yer aray\u0131\u015f\u0131 bize bunu hat\u0131rlatmakta. Hz. Peygamber (sav) ilk olarak Habe\u015fistan\u2019\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, sonra Taif\u2019i, sonra Yemen\u2019i ve daha sonras\u0131nda \u201cYesrip\u201dte yani Medine\u2019de karar k\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Has\u0131l\u0131 kel\u00e2m, dini cemaatlerin yeniden kendilerini tecdit etmeleri gerekti\u011fi inkar edilemez bir ger\u00e7ek. Bu yanl\u0131\u015f \u201cVak\u0131f\u201d anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131zla da d\u00fczelecek bir \u015fey de\u011fil. Cemaatlerimiz, ilk \u00f6nce bir \u201cVak\u0131f\u201d, \u201cdernek\u201d ve \u201cSTK\u201d olmad\u0131klar\u0131n\u0131 kab\u00fblle bu i\u015fe ba\u015flamal\u0131d\u0131rlar. Cemaat bunlar\u0131n \u00e7ok \u00e7ok \u00f6tesinde bir \u015fey\u2026 Hatta daha da \u00f6telerde\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Modern d\u00f6nemlerde olu\u015fmu\u015f \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve bundan tevell\u00fcd eden dini cemaatler, gruplar ya da tarikatlar kendilerini yeniden tecdid etmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc […]","protected":false},"author":2,"featured_media":108,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,11],"tags":[],"class_list":["post-107","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fikriyyat","category-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=107"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":109,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107\/revisions\/109"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/108"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}