M\u00fcsl\u00fcman cemaatlerin, gruplar\u0131n, tasavvuf\u00e7ular\u0131n, davet\u00e7ilerin ve siyaset\u00e7ilerin halklar\u0131na y\u00f6nelik bug\u00fcn ger\u00e7ek manada bir projeye sahip olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek hakikaten zor. Bu cemaatlerin hemen hepsi \u0130slam\u2019\u0131n kapsaml\u0131 olmayan bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc temsil ediyor. Kimisi tebli\u011fi, kimisi daveti, kimisi e\u011fitimi, kimisi siyaseti, kimisi ekonomiyi, kimisi ba\u015fka bir i\u015fi \u00f6nceliklemi\u015f durumda\u2026 Demokratik y\u00f6ntemlere kar\u015f\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyen gruplar ise \u015fiddet ve tekfir i\u00e7inde bo\u011fu\u015fup duruyor.<\/p>\n
18. ve 19. y\u00fczy\u0131lda M\u0131s\u0131r, Hindistan, T\u00fcrkiye, Kuzey Afrika ve Orta Asya\u2019da zuhur eden dini uyan\u0131\u015f hareketleri do\u011fru y\u00f6nde bir ilerleme g\u00f6sterdi. Bu hareketler, hem i\u015fgalcilere kar\u015f\u0131 amans\u0131z bir m\u00fccadele y\u00fcr\u00fctt\u00fc, hem de \u0131slah \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na aral\u0131ks\u0131z devam etti. Ge\u00e7en as\u0131rda harici sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 en b\u00fcy\u00fck m\u00fccadeleyi veren bu hareketler \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar verdi.<\/p>\n
Ancak bug\u00fcn gelinen noktada geriye bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda g\u00fcn\u00fcm\u00fcz dini gruplar\u0131n liderlerinin ge\u00e7mi\u015f bir ya da iki as\u0131r \u00f6nceki M\u00fcsl\u00fcman m\u00fctefekkirlerden fersah fersah ilmi bak\u0131mdan geri oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Bunun yan\u0131 s\u0131ra dini cemaatlerin durumu ise ge\u00e7mi\u015fle k\u0131yaslad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda maddi olarak iyi gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor olabilir ancak dini ya\u015fam bak\u0131m\u0131ndan ahvalleri hi\u00e7 i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 de\u011fil.<\/p>\n
Takvay\u0131, ihsan\u0131, z\u00fchd\u00fc, ibadeti, ahl\u00e2k\u0131 ve bereketi kendilerine \u00f6rnek edinen tasavvufi gruplara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bunlar\u0131n ticari bir holdingden farks\u0131z oldu\u011funu g\u00f6receksiniz. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n \u015feyhlerinin kadim \u015feyhlerine k\u0131yasla art\u0131k son model arabalar\u0131, l\u00fcks evleri ve modern derg\u00e2hlar\u0131 var. Bi\u015fr-i Hafileri, \u0130brahim Edhemleri, \u0130mam Rabbanileri, Veysel Karanileri, Maruf Kerhileri, Abdulkadir Geylanileri ve \u0130bni Arabileri kendilerine \u00f6rnek edinenlerin bug\u00fcn hem ilimden hem de dillerine pelesenk ettikleri takva ve z\u00fchdden \u00e7ok \u00e7ok uzak olduklar\u0131 ortada. Hatta kimisi tasavvuf ile modernizmi mezcetmi\u015f durumda; modern k\u0131yafetler giyerler, ibadeti fazla \u00f6nemsemez lakin bazen s\u00f6zde \u015feyhleri ile sazl\u0131\u2013cehri zikirler yap\u0131p s\u00f6zde \u00e7a\u011fda\u015f sufili\u011fi temsil ederler\u2026 Hele akademisyenlik kisvesi alt\u0131nda tasavvuf m\u00fcdafili\u011fi yapanlar var ki bunlar da i\u015fin cabas\u0131\u2026<\/p>\n
Tevhid, ilim, Kur\u2019an ve S\u00fcnnet gibi kavramlar\u0131 dillerine dolayanlar\u0131n ise durumlar\u0131 daha i\u00e7ler ac\u0131s\u0131. B\u0131rak\u0131n ge\u00e7mi\u015f ulemay\u0131 daha bir iki as\u0131r \u00f6nceki Cemalettin Kas\u0131mi, Hasan el Benna, Mevdudi, Seyyid Kutup, Tahir bin A\u015fur, Said Halim Pa\u015fa, \u015eibli Numani, Muhammed \u0130kbal, Ali \u015eeriati, Malik bin Nebi, Mutahhari, Nedvi, \u0130mam Humeyni, Musa Carullah, Mehmed Akif Ersoy, Bababanzade Ahmed Naim, Filipeli Ahmed Hilmi, \u0130zmirli \u0130smail Hakk\u0131 ve benzeri daha bir\u00e7ok \u00e2limi kendine \u00f6rnek edindiklerini s\u00f6yleyenlerin sahip olduklar\u0131 ilmi seviye ise herkesi \u015fa\u015f\u0131rtacak bir seviyede\u2026 Bu \u00e7evrelerin yeti\u015ftirdi\u011fi birka\u00e7 akademisyenin ise ilmi bak\u0131mdan k\u00f6t\u00fc bir taklit\u00e7ilikten \u00f6te yapt\u0131klar\u0131 bir ba\u015far\u0131lar\u0131 yok\u2026<\/p>\n
\u0130slami siyaseti, e\u011fitimi veya ekonomiyi kendilerine \u00f6rnek edinenlere bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ise zahiren iyi \u015feyler g\u00f6r\u00fcnse de dini temsilden \u00e7ok uzak bir g\u00fcruh g\u00f6receksiniz. Bu alanlara s\u00f6zde yat\u0131r\u0131m yapanlar M\u00fcsl\u00fcman bir \u015fahsiyet yerine kapitalist ve pragmatist bir \u015fahsiyetin en alas\u0131n\u0131n yeti\u015fmesine \u00f6nc\u00fcl\u00fck ediyorlar. Modern parlamentolarda \u0130slami siyaseti kendilerine \u00f6rnek edindiklerini ifade edenler maalesef dini siyasetin \u0130slam ahl\u00e2k\u0131 ile i\u00e7 i\u00e7e oldu\u011funu fark edemiyorlar. \u0130slami e\u011fitimi kendilerine \u00f6rnek edinenler ise, pragmatizme kurban edilmi\u015f koca bir nesilden ba\u015fka bir nesil yeti\u015ftiremiyor\u2026 Bir zamanlar M\u00fcsl\u00fcman tacirler sayesinde d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131na \u0130slam yay\u0131l\u0131rken bug\u00fcn M\u00fcsl\u00fcman i\u015f adamlar\u0131n\u0131n ortaya koyduklar\u0131 ahl\u00e2k ise utan\u00e7 verici\u2026 Bunun \u00fczerinde konu\u015fulmaya bile de\u011fmez\u2026<\/p>\n
\u0130lmi, f\u0131kh\u0131, tefsiri, kelam\u0131, mant\u0131k\u0131 ve felsefeyi kendilerine yol edinenlere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise ge\u00e7mi\u015fi k\u00f6t\u00fc kopyadan ya da kadim ilmi anlamak i\u00e7in \u00f6mr\u00fcn\u00fc harcayanlardan ba\u015fkas\u0131n\u0131 g\u00f6remezsiniz\u2026 Bu u\u011fra\u015flar\u0131, ne \u0130mam Ebu Hanifeleri, ne \u0130mam \u015eafileri, ne \u0130mam \u015eatibileri, Ne imam Razileri, ne \u0130mam Kurtubileri, ne \u0130mam Gazalileri, ne \u0130mam Teymiyeleri ne \u0130mam Tahavileri, ne \u0130mam Maturidileri, ne \u0130bni Sinalar\u0131 ve ne de ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yeti\u015fmesine bir t\u00fcrl\u00fc zemin haz\u0131rlayamaz\u2026 Bunun i\u00e7in bu zatlar\u0131n \u00f6m\u00fcrleri ge\u00e7mi\u015fe koca bir medhiye d\u00fczerek ge\u00e7er\u2026<\/p>\n
Bu d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve teorik iflas\u0131n yan\u0131 s\u0131ra M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n d\u00fcnya genelindeki pratik tecr\u00fcbelerine bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z da durumun hi\u00e7 i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6receksiniz. Afganistan, Sudan, Somali ve \u0130ran \u00f6rnekleri ayan beyan ortada\u2026 Afganistan\u2019da cihad sonras\u0131 Allah i\u00e7in da\u011flara \u00e7\u0131kanlar\u0131n birbirlerini katlettiklerine \u015fahid olduk, Sudan\u2019da darbe ile iktidara gelenlerin ilk g\u00fcnlerinde k\u0131sm\u00ee bir ba\u015far\u0131 g\u00f6sterseler de ortaya ger\u00e7ek manada bir medeniyet projesi koyamad\u0131klar\u0131na tan\u0131kl\u0131k ettik. Bug\u00fcn Sudan i\u00e7 sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmekte bile aciz bir durumda art\u0131k\u2026 Somali\u2019deki durum ise vahimin de \u00f6tesinde. Y\u0131llar s\u00fcren i\u015fgal ve sava\u015f\u0131n ard\u0131ndan iktidara gelen \u0130slami Mahkemeler Birli\u011fi b\u00f6l\u00fcnd\u00fc ve bug\u00fcn birbirleriyle \u201cAllah\u201d ad\u0131na sava\u015f\u0131yorlar\u2026 Yani Afganistan\u2019da \u00fcmmeti yaralayan durum burada da tekerr\u00fcr ediyor. \u0130ran\u2019daki durum ise ortada. Ne b\u00f6lgesel sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zebildi ne de i\u00e7 meselelerini\u2026 \u0130slam devriminin ilk d\u00f6nemindeki medeniyet perspektifini yakalayamad\u0131klar\u0131 gibi \u00e7ok \u00e7ok gerilediler\u2026 Mezhebi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 a\u015famamas\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler konusundaki k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 ve muhaliflere hatta devrimin evlatlar\u0131na d\u00e2hil y\u00f6nelik sert bask\u0131lar\u2026<\/p>\n
T\u00fcm bunlara ra\u011fmen \u0130slami cemaatlerin modern toplumlardaki rol\u00fcn\u00fc ink\u00e2r etmek istemiyoruz. Ancak gelinen noktada varolan durum h\u00fcz\u00fcn verici. Bunun \u00fczerine ciddi manada kafa yorulmas\u0131 gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcn t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n konu\u015ftu\u011fu ki\u015filer M\u00fcsl\u00fcmanlar ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n h\u00e2l\u00e2 en \u00f6nemli muhalifleri dini cemaatler\u2026 E\u011fer bunun fark\u0131na var\u0131lmaz ve bu h\u00e2l \u00fczere devam edilirse t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fc kurtulu\u015f i\u00e7in \u00e7evirdi\u011fi M\u00fcsl\u00fcmanlar \u00e2leme koca bir kaostan ve bunal\u0131mdan \u00f6te miras b\u0131rakmayacaklard\u0131r. Zaten cemaatlerin varolmayan imajlar\u0131 \u201cIl\u0131ml\u0131 ve Radikal\u201d kavramlar\u0131 aras\u0131nda alt \u00fcst olmu\u015f durumda.<\/p>\n
\u0130slam d\u00fcnyas\u0131 art\u0131k i\u00e7inde bulundu\u011fu krizlerden kurtulmak istiyorsa \u00f6nce dini cemaatlerin kendilerini alelacele yenilemesi gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyan\u0131n merhamete, karde\u015fli\u011fe, adalete ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe a\u00e7 oldu\u011fu b\u00f6yle bir d\u00f6nem g\u00f6r\u00fclmedi. O halde ilk yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey, acil bir \u0131slah hareketidir. Unutulmamal\u0131 ki, Avrupa\u2019da Islah (reform) hareketi devletin dinin otoritesinden kurtulmas\u0131 ile ba\u015flad\u0131, fakat bizde Islah hareketi dinin devlet otoritesinden kurtulmas\u0131 ile ba\u015flamal\u0131d\u0131r. Yine bilinmeli ki, vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc t\u00fcm ahl\u00e2ki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin esas\u0131d\u0131r, fikir h\u00fcrriyeti ise t\u00fcm yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n temelini te\u015fkil eder.<\/p>\n
Peki, ne yapmal\u0131? Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 da bir sonraki yaz\u0131m\u0131zda tahlil etmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"M\u00fcsl\u00fcman cemaatlerin, gruplar\u0131n, tasavvuf\u00e7ular\u0131n, davet\u00e7ilerin ve siyaset\u00e7ilerin halklar\u0131na y\u00f6nelik bug\u00fcn ger\u00e7ek manada bir projeye sahip olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek hakikaten zor. Bu […]","protected":false},"author":2,"featured_media":105,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,11],"tags":[],"class_list":["post-104","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fikriyyat","category-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=104"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":106,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104\/revisions\/106"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turankislakci.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}